Ρεαλιστές και «τσιγκούνηδες» στο τιμόνι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου

Αντιμέτωπη με τον πόλεμο στην Ουκρανία, την αμερικανική υποχώρηση από την Ευρώπη και τις απειλές του Τραμπ ότι θα καταλάβει τη Γριλανδία, η Δανία ανέλαβε από χθες, 1η Ιουλίου, την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Βασικές της προτεραιότητες η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα, με πολιτικές ανατροπές τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Δανία παίρνει τη σκυτάλη από την πολύ πετυχημένη προεδρία της Πολωνίας, ενώ ακολουθεί η προεδρία της Κύπρου (και το 2027 η σειρά της Ελλάδας). Ο ρόλος της προεδρίας απαιτεί από τη χώρα να είναι «έντιμος διαμεσολαβητής» μεταξύ των άλλων 26 κρατών-μελών, να συντονίζει πολύπλοκες και πολιτικά φορτισμένες συζητήσεις, να επιχειρεί δύσκολους συμβιβασμούς και να συγκρούεται μετωπικά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις διαπραγματεύσεις για την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Είναι η όγδοη φορά που οι Δανοί αναλαμβάνουν την εκ περιτροπής προεδρία. Στις Βρυξέλλες, έχουν τη φήμη ότι είναι ρεαλιστές, αποτελεσματικοί και ψύχραιμοι. Και «τσιγκούνηδες», αφού στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, αλλά και για το Ταμείο Ανάκαμψης, ήταν από τους πιο δύσπιστους στα μαξιμαλιστικά όπως αποδείχθηκε σχέδια του Νότου.

Πέντε χρόνια αργότερα, η Δανία άλλαξε στρατόπεδο. «Ως Δανοί, θα είμαστε πάντα σκληροί στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό», δήλωσε τον περασμένο μήνα η -κατά τα άλλα- Σοσιαλίστρια πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρισκεν. «Αλλά το να είμαστε με τους τσιγκούνηδες δεν είναι πλέον σωστό για εμάς».

Εξοπλισμοί και ασφάλεια

Η Μέτε Φρεντέρισκεν δεν είναι η μόνη που έχει αυτή την εκτίμηση. Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει επίσης υποστηρίξει την προτεραιότητα στην ασφάλεια και αναμένεται να θέσει τις αμυντικές δαπάνες στο επίκεντρο του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού (2028-2034), τον οποίο θα παρουσιάσει στις 16 Ιουλίου. Αυτό σημαίνει ότι η Δανία θα προσδιορίσει τις πρώτες «κόκκινες» γραμμές. Η Γερμανία, για παράδειγμα, έχει ήδη αποκλείσει τον κοινό δανεισμό σε μόνιμη βάση.

Η Δανία αναλαμβάνει την προεδρία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ε.Ε. αισθάνεται να πολιορκείται από πολυάριθμες διεθνείς κρίσεις, ξεκινώντας από την πιο κοντινή: τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Από την έναρξη της εισβολής, η Κοπεγχάγη στάθηκε στο πλευρό του Κιέβου, αποτελώντας έναν από τους μεγαλύτερους δωρητές του σε στρατιωτικό υλικό.

Αντίστοιχα, η προεδρία της Δανίας είναι πρόθυμη να αντισταθμίσει τη μείωση της βοήθειας από την κυβέρνηση Τραμπ και να σφίξει την οικονομική θηλιά γύρω από τον λαιμό του Κρεμλίνου για να παραλύσει την πολεμική του μηχανή με νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Το αν η προεδρία της Δανίας θα κυλήσει ομαλά ή θα βυθιστεί στο χάος μπορεί να μην εξαρτάται από τις Βρυξέλλες, αλλά από τις ΗΠΑ. Δεν είναι μόνο η υποχώρηση της Αμερικής από την Ευρώπη και το ότι ως προεδρεύουσα χώρα η Δανία θα αναλάβει να διασφαλίσει πως οι «27» θα ενεργήσουν ενιαία και θα συμπαραταχθούν με την Κομισιόν.

Ομως για τη Δανία, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αποτελεί μόνο ένα εμπορικό πρόβλημα αλλά και μια υπαρξιακή απειλή: ο πρόεδρος των ΗΠΑ αρνήθηκε να αποκλείσει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ ή οικονομικό εξαναγκασμό για να καταλάβει τη Γριλανδία, το ημιαυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας.

Τέλος, ένας τομέας που απασχολεί πολύ τη Δανία εδώ και χρόνια είναι η μετανάστευση. Χάρη στη ρήτρα εξαίρεσης από τους μεταναστευτικούς κανόνες της Ε.Ε. που ισχύει εδώ και δεκαετίες, η χώρα είχε υιοθετήσει ένα πολύ σκληρό αντιμεταναστευτικό πλαίσιο. Το αρχικά αμφιλεγόμενο «δανέζικο μοντέλο» έχει γίνει όλο και πιο δημοφιλές στην Ε.Ε., κερδίζοντας επαίνους από τους ηγέτες και την προσοχή των φορέων χάραξης πολιτικής. Αναμένεται σίγουρα μια πιο σκληρή γραμμή στις αποφάσεις για το μεταναστευτικό στην Ε.Ε.