Οταν ξεκίνησα τις σπουδές μου στο Τμήμα Αρχαιολογίας της Αθήνας, είχε πέσει στα χέρια μου το βιβλιαράκι που είχε τυπώσει -ιδίοις εξόδοις- Kρητικός ιστοριοδίφης, οπαδός της θεωρίας ότι οι εξωγήινοι όχι μόνο υπάρχουν, αλλά ήταν οι δημιουργοί του μινωικού πολιτισμού. Είχα μάθει σχεδόν παπαγαλία την αφήγηση για τα διαστημόπλοια, τα ραντάρ, τους υπολογιστές και τα ρομπότ των αρχαίων Μινωιτών και την απήγγειλα με στόμφο, για να διασκεδάζω τους συμφοιτητές μου.
Ο μινωικός πολιτισμός έχει πολλά στοιχεία που μαγνητίζουν το ενδιαφέρον όλων μας, αλλά περισσότερο ανθρώπων με μεγάλη φαντασία. Θα μπορούσε να γραφτεί ένας τόμος μόνο με τις εξωφρενικές ιδέες που αποστέλλονται κάθε χρόνο στο Μουσείο Ηρακλείου για το τι είναι και τι αναγράφει ο Δίσκος της Φαιστού. Ολα αυτά έχουν τη δική τους γοητεία και μας διδάσκουν πολλά πράγματα για το αποτύπωμα του αρχαιολογικού (μας) λόγου στο ευρύ κοινό. Και βέβαια έχουν αποτελέσει αφορμή επιστημονικής συζήτησης, για το πώς το κοινό «καταναλώνει» τους Μινωίτες.
Τα θυμήθηκα όλα αυτά ακούγοντας ότι «μόνο η Ελλάδα μπορεί να έχει ένα σύγχρονο ραντάρ στη θέση όπου πριν κάποιες χιλιετίες υπήρχε ένα αντίστοιχο οικοδόμημα». Οχι πια από κάποιον πολίτη που «καταναλώνει» θεωρίες συνωμοσίας, αλλά από τα χείλη της αρμόδιας υπουργού Πολιτισμού. Είχαν ραντάρ οι Μινωίτες; Οταν θες να κάνεις τα πικρά γλυκά, όλα γίνονται.
Μόλις πριν από έναν χρόνο, το υπουργείο Πολιτισμού είχε εκδώσει δελτίο Τύπου για το μείζονος σημασίας μνημείο που ήρθε στο φως στον λόφο Παπούρα, στο πλαίσιο της κατασκευής του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι Κρήτης. Η ίδια η υπουργός είχε δεσμευτεί για την ανάδειξη του μνημείου με αλλαγές στις μελέτες. Εναν χρόνο μετά, και ενώ ακόμη δεν έχει καν ολοκληρωθεί η ανασκαφή, η ίδια υπουργός παρουσιάζει ως «ανάδειξη» του μνημείου τον σχεδιασμό να φυτέψουν στον ίδιο λόφο ένα υπερσύγχρονο ραντάρ και μία υπερσύγχρονη κεραία. Ανάμεσά τους θα κείτεται, σαν πτώμα πια, το κυκλικό μινωικό κτίριο.
Αυτή είναι η μόνη «τεχνική λύση» που σκέφτηκε η κατασκευάστρια εταιρεία και τα αρμόδια υπουργεία. Δεν πειράζει που θα καταστραφεί όλο το περιβάλλον που σχετίζεται άμεσα με τη θέση και τη λειτουργία του λαβυρινθώδους κτιρίου, δεν πειράζει που θα ξυριστεί ο λόφος και θα φυτευτεί γκαζόν, τίποτα δεν πειράζει, αφού το νέο ραντάρ θα κάνει παρέα στο αρχαίο ραντάρ, αυτό μας είπε η υπουργός.
Μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη στην υπουργό, γιατί έχει μεγάλη προϋπηρεσία σε τέτοιες «μοναδικές τεχνικές λύσεις». Την εποχή που το ολυμπιακό κωπηλατοδρόμιο κατέστρεφε το ιστορικό τοπίο της μάχης του Μαραθώνα, μέλος του τότε ΚΑΣ –που συναίνεσε στην προειλημμένη απόφαση–, υπερηφανεύτηκε ότι, με τον τρόπο αυτόν, «αποκαταστάθηκε το υγρό στοιχείο» που υπήρχε στα χρόνια της μάχης του Μαραθώνα. Γιατί να ψάξεις άλλη κατάλληλη θέση, όταν έχεις τέτοια επιχειρήματα στη φαρέτρα σου;
Μπορούν βέβαια πάντοτε να χρησιμοποιήσουν το σχέδιο του μινωικού μνημείου ως λογότυπο του αεροδρομίου. Οπως ακριβώς «ξέπλυναν» τις αμαρτίες τους (και την απευθείας ανάθεσή τους), παρουσιάζοντας ως «σεβασμό» στη βυζαντινή Θεσσαλονίκη το Μ στο λογότυπο του Μετρό Θεσσαλονίκης. Εκεί που η «μοναδική τεχνική λύση» για τον σταθμό Βενιζέλου ήταν αυτή που φόρτωσε το έργο με καθυστέρηση τουλάχιστον τριών ετών, με αύξηση του προϋπολογισμού τουλάχιστον 300 εκατομμυρίων, μαζί με το ξερίζωμα ενός ολόκληρου τμήματος της βυζαντινής πόλης.
Το μινωικό κτίριο στην κορυφή του λόφου Παπούρα, με την εξεζητημένη κάτοψη που θυμίζει τις πλέον πρώιμες απεικονίσεις του λαβύρινθου, είναι ένα μοναδικό και συγκινητικό εύρημα. Μας θυμίζει ότι η αρχαιολογία είναι ανεξάντλητη, γιατί είναι ανεξάντλητες οι ανθρώπινες κοινωνίες που μελετά. Η δημοσίευσή του θα ανοίξει νέο κεφάλαιο στην προϊστορική αρχαιολογία. Η προειλημμένη απόφαση του υπουργείο Πολιτισμού για το πνίξιμο του μοναδικού μνημείου είναι εγκληματική. Και πρέπει να γίνει ζήτημα όλης της κοινωνίας.
-320x213.jpg)
