Στο σταυροδρόμι του ψηφιακού ανταγωνισμού

«Ποιος πληρώνει την επιδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης», ήταν ο τίτλος στο πρωτοσέλιδο της «Εφ.Συν.» στις 12 Απριλίου 2025, στο πλαίσιο έρευνας για το ενεργειακό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος των Data Centers, των κέντρων δεδομένων που αναπτύσσουν οι πολυεθνικές σε όλο τον πλανήτη και αρκετές πλέον στη χώρα μας, για να καλύψουν τις ενεργοβόρες ανάγκες της AI και της επιβολής της παντού: από την αθώα χρήση της σε ένα εγκυκλοπαιδικό ερώτημά μας μέχρι μια ολέθρια πυρηνική αναμέτρηση που μπορεί να εξαλείψει κάθε μορφή νοημοσύνης.

Η δική μας προσέγγιση σε αυτό το άγνωστο για το ευρύ κοινό ζήτημα ήταν δημοσιογραφική, άλλοι αναζητούν απαντήσεις σε μεγαλύτερο επιστημονικό και πολιτικό βάθος. Οπως το Παρατηρητήριο των Κοινών του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ και το διεπιστημονικό συνέδριο ACM Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT), που πραγματοποιείται για πρώτη φορά φέτος στην Ελλάδα με τη συμμετοχή δεκάδων επιστημόνων και ερευνητών από όλη την Ευρώπη. Το συνέδριο ξεκινά σήμερα 23/6 και ολοκληρώνεται την Πέμπτη 26 Ιουνίου (στις αίθουσες του Ωδείου Αθηνών, Ρηγίλλης και Βασ. Γεωργίου Β. Οι συζητήσεις τους διεξάγονται στα αγγλικά και η παρακολούθησή τους απαιτεί διαπίστευση. Περισσότερα στον σύνδεσμο: https://facctconference.org/

Το FAccT προσεγγίζει διεπιστημονικά θέματα πληροφορικής από τη σκοπιά της δικαιοσύνης, της λογοδοσίας και της διαφάνειας στα κοινωνιο-τεχνικά συστήματα.

Ενα από τα δεκάδες εργαστήρια του συνεδρίου γίνεται αύριο, Τρίτη 24 Ιουνίου, στις 6 το απόγευμα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ινστιτούτου ΕΝΑ (Ζαλοκώστα 8). «Το κρυφό κόστος της ψηφιακής κυριαρχίας: Οι υποδομές δεδομένων της Ελλάδας ως πεδίο πολιτικού ανταγωνισμού» είναι ο τίτλος του και φιλοδοξεί να περιγράψει τους εθνικούς και υπερεθνικούς ανταγωνισμούς για επενδύσεις σε υποδομές διαδικτύου.

«Η Κίνα, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υιοθετήσει στρατηγικές για την ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας, η οποία αποτελεί επίσης έναν από τους βασικούς στόχους της Ε.Ε. Σε αυτό το πλαίσιο, θα δημιουργηθούν επτά εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης σε όλη την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων ένα στην Αθήνα (EuroHPC). Το σχέδιο μετατροπής της Ελλάδας σε κόμβο για την τεχνητή νοημοσύνη συνδέεται με τη γεωστρατηγική θέση της χώρας», διαβάζουμε στο Δελτίο Τύπου που περιγράφει το περιεχόμενο της συζήτησης. Επισημαίνει επίσης ότι:

● Μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει γνωρίσει μια έκρηξη στην ανάπτυξη κέντρων δεδομένων, κυρίως από τις Big Tech των ΗΠΑ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η επένδυση της Microsoft σε τρία κέντρα δεδομένων στην Αττική, εξέλιξη που διευκολύνθηκε από την ελληνική κυβέρνηση.

● Αυτή η εξέλιξη έρχεται σε προφανή αντίθεση με τις φιλοδοξίες της Ε.Ε. για ψηφιακή κυριαρχία.

● Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δίνουν μια ιδιαίτερα τεχνο-αισιόδοξη εικόνα των Κέντρων Δεδομένων, παραμελώντας ή αποσιωπώντας επιπτώσεις στην εργασία, το περιβάλλον, την κοινωνία.

● Στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει σχεδόν καμία δημόσια συζήτηση ή αμφισβήτηση από τους πολίτες για τα σχέδια αυτά, ούτε προσπάθεια για πιο συμμετοχική διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Στο εργαστήριο για «το κρυφό κόστος της ψηφιακής κυριαρχίας» συμμετέχουν οι: Laurens Naudts, University of Amsterdam, AI Media and Democracy Lab, Charis Papaevangelou, University of Amsterdam, AlgoSoc/Institute for Information Law, Plixavra Vogiatzoglou, University of Amsterdam, Amsterdam Center for International Law, Theodora Kotsaka, Coordinator Commons Observatory ΕΝΑ Institute, Christos Vrettos, Electra Energy Cooperative, Lydia Emmanouilidou, Solomon. Η συζήτηση θα διεξαχθεί στα αγγλικά. Μια γεύση για το περιεχόμενο της συζήτησης στο παρακείμενο άρθρο της Δώρας Κοτσακά.