Το «πείραμα Γιουγκοσλαβία», όπως το αποκαλώ έκτοτε, έχει μεν αφετηρία την πτώση του Τείχους του Βερολίνου (9-10 Νοεμβρίου 1989), με ό,τι επακολούθησε διαλυτικό τού έως τότε «σοσιαλιστικού μπλοκ». Ομως σηματοδοτείται από τη μυστική συνεδρίαση της 11ης Μαρτίου 1991 του προεδρείου της Ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας προς αποτροπή διάλυσης της ομοσπονδίας. Οκταμελές το προεδρείο, έξι εκπρόσωποι των ομόσπονδων δημοκρατιών και δύο των αυτόνομων σερβικών δημοκρατιών. ο πρόεδρος της χώρας, Σέρβος, ο πρωθυπουργός, Κροατοβόσνιος.
Για να το φέρω πιο κοντά, σε σχήμα πρωθύστερο: αν η παρέα μας ταξίδευε τότε στην ομόσπονδη Γιουγκοσλαβία, θα έμπαινε στα διαβατήρια μία σφραγίδα. Την περασμένη βδομάδα που ταξιδέψαμε, μπήκανε τέσσερις. καθώς από τις έξι πλέον ανεξάρτητες χώρες δεν επισκεφτήκαμε δύο. Σλοβενία και Κροατία, αμφότερες πλέον και μέλη της Ε.Ε. Δεν είναι μόνο η Γεωγραφία που αλλάζει. Διαλύονται χώρες και επανιδρύονται αλλιώς ή ενσωματώνονται σε άλλες ενώσεις ή ομοσπονδίες που υπήρχαν ή προέκυψαν στο μεταξύ. χαρακτηριστικό παράδειγμα η παλιά Τσεχοσλοβακία, που χωρίστηκε σε Τσεχία και Σλοβακία και που… επανενώθηκε στα επιμέρους ως μέρη πλέον έκαστον της Ε.Ε!
Σε κείνη τη σύσκεψη, λοιπόν, τη μυστική στη Γιουγκοσλαβία, 11/3/1991, ο υπουργός Αμυνας της ομόσπονδης χώρας (Βέλικο Καντίγεβιτς) πρότεινε να κηρυχθεί η χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να επέμβει ο στρατός για να αποφευχθεί η διάλυση. Παράλληλα, έκανε και την εκτίμηση, που αποδείχθηκε προφητική: «Εχει εκπονηθεί ύπουλο σχέδιο για να καταστραφεί η Γιουγκοσλαβία. Το πρώτο μέρος του σχεδίου είναι ο εμφύλιος πόλεμος. Το δεύτερο η διεθνής επέμβαση. Και έπειτα θα δημιουργηθούν καθεστώτα μαριονέτες σε ολόκληρη τη Γιουγκοσλαβία». Θα πρόσθετα, 34 χρόνια μετά, καθεστώτα «πρόθυμα» και «προβλέψιμα», σε όλα τα Βαλκάνια!
Στη σύσκεψη της μεθεπομένης, 13/3/1991, με δεύτερη ψηφοφορία, το προεδρείο απέρριψε τη στρατιωτική λύση. Στις 19/5/1991, με δημοψήφισμα από το οποίο απείχε ο σερβικός πληθυσμός, το 94% των Κροατών ψήφισε την πλήρη ανεξαρτησία…
