Η χθεσινή μέρα στην Ιβηρική θύμιζε ταινία επιστημονικής φαντασίας. Δυο γειτονικές χώρες, η Ισπανία και η Πορτογαλία, με συνολικό πληθυσμό 60 εκατομμύρια, έμειναν σε ολόκληρη σχεδόν την έκτασή τους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα από το μεσημέρι και μετά. Το ίδιο κι ένα μικρό κομμάτι της Νοτιοδυτικής Γαλλίας στη Χώρα των Βάσκων, αλλά μόνο για λίγο. Οι σκηνές που ακολούθησαν δεν ήταν μόνο πρωτόγνωρες. Μας έδωσαν και μια γεύση της ευαλωτότητας του σύγχρονου πολιτισμού μας, του τόσο άμεσα και ολοκληρωτικά εξαρτημένου από την ηλεκτρική ενέργεια.
Στις πόλεις προκλήθηκε κυκλοφοριακό χάος καθώς τα φανάρια στους δρόμους σταμάτησαν να λειτουργούν. Τα τρένα σταμάτησαν στα μισά της διαδρομής. Το ίδιο και σταθμοί του μετρό. Οι επιβάτες αναγκάστηκαν να αποβιβαστούν και να περπατήσουν μέσα στα τούνελ για να ξαναβγούν στην επιφάνεια. Η Πυροσβεστική δέχτηκε εκατοντάδες κλήσεις για απεγκλωβισμούς από ασανσέρ. Χιλιάδες εργαζόμενοι δεν είχαν τρόπο να γυρίσουν στα σπίτια τους, καθώς οι συγκοινωνίες είχαν παραλύσει και στους δρόμους γινόταν κομφούζιο. Πολλά καταστήματα έκλεισαν. Τα περισσότερα σχολεία και Πανεπιστήμια διέκοψαν τη λειτουργία τους. Τα νοσοκομεία συνέχισαν να λειτουργούν με γεννήτριες, περιορίζοντας όμως τις εργασίες τους στις απολύτως απαραίτητες. Μεγάλα προβλήματα προκλήθηκαν και στη σταθερή και στην κινητή τηλεπικοινωνία, ενώ πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούσαν με φειδώ τα κινητά τους σε ένα προβληματικό και επιβαρυμένο δίκτυο, καθώς δεν ήξεραν πότε θα μπορέσουν να τα χρησιμοποιήσουν. Μόνο κάποια αεροδρόμια συνέχισαν να λειτουργούν, αν και με πολλές καθυστερήσεις ή ματαιώσεις πτήσεων. Μέχρι χθες το βράδυ το ρεύμα επανερχόταν σταδιακά, αν και μεγάλα τμήματα της Πορτογαλίας και της Ισπανίας παρέμεναν στο σκοτάδι.
«Δεν έχουμε στοιχεία για κυβερνοεπίθεση ή σαμποτάζ», δήλωσαν από νωρίς τόσο ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Αντόνιο Κόστα, όσο και η Ισπανίδα αντιπρόεδρος της Κομισιόν, αρμόδια για θέματα ανταγωνισμού, Τερέσα Ριμπέρα. Προς απάντηση μιας ολόκληρης σειράς από θεωρίες και fake news, που άρχισαν να κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και απέδιδαν το μπλακάουτ σε ρωσική κυβερνοεπίθεση ή από το Ισραήλ ως τιμωρία προς την Ισπανία για την ακύρωση της αγοράς πολεμοφοδίων από ισραηλινή εταιρεία και άλλα περισσότερο ή λιγότερο ευφάνταστα σενάρια.
Τι όμως προκάλεσε αυτό το «εντελώς ασυνήθιστο και αναπάντεχο» μπλακάουτ, όπως το αποκάλεσε ο πρόεδρος της ισπανικής εταιρείας ηλεκτρισμού Red Eléctrica, Εδουάρδο Πριέτο; Η πορτογαλική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας REN απέδωσε το πρόβλημα σε ατμοσφαιρικές δονήσεις που προκλήθηκαν από διακυμάνσεις στη θερμοκρασία του αέρα στην Ισπανία. «Ακόμα εξετάζονται τα αίτια. Καλύτερα να μην κάνουμε σενάρια», δήλωσε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ στο δημόσιο διάγγελμά του χθες το απόγευμα, ενώ η χώρα κηρύχθηκε κατόπιν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ο Σάντσεθ έκανε λόγο για κάποιο πρόβλημα στο ευρωπαϊκό σύστημα διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας, για το οποίο όμως, όπως διευκρίνισε, δεν γνωρίζουμε τι το προκάλεσε. Την ίδια στιγμή, εξήρε το σύστημα διασύνδεσης και έφερε το παράδειγμα της διασύνδεσης με το Μαρόκο και τη Γαλλία, χάρη στην οποία το ρεύμα άρχισε να επανέρχεται σύντομα σε τμήματα του Νότου και του Βορρά της Ισπανίας, ευχαριστώντας παράλληλα τις δύο γειτονικές χώρες για τη συνδρομή τους.
«Δεν έχω ξαναδεί σε ολόκληρη την καριέρα μου να συμβαίνει κάτι τέτοιο ταυτόχρονα σε δύο χώρες σε εθνικό επίπεδο», λέει στην Guardian ο Τάκο Ενγκελααρ, διευθυντικό στέλεχος της Neara, μιας βρετανικής εταιρείας που προμηθεύει με συστήματα software τις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας. Ο Ενγκελααρ σχολιάζει μάλιστα ότι αν επαληθευτεί το σενάριο του ατμοσφαιρικού παράγοντα, θα αποτελέσει ένα εντυπωσιακό προειδοποιητικό καμπανάκι για άλλες χώρες σε ό,τι αφορά την ανάγκη επενδύσεων στην ανθεκτικότητα των συστημάτων απέναντι στους κλιματικούς κινδύνους.
