Η αντισυμβατικότητα του Χριστιανόπουλου ολοζώντανη επί σκηνής

«Ταγκαλάκι» μάθαμε ότι είναι μια θεσσαλονικιώτικη έκφραση που σημαίνει «πειραχτήρι» ή «διαβολάκι» και χαρακτηρίζει κάποιον που πηγαίνει κόντρα στις κοινωνικές συμβάσεις. Ο ποιητής, λαογράφος και λογοτέχνης Ντίνος Χριστιανόπουλος (1931-2020) δεν πήγε απλώς κόντρα στις κοινωνικές συμβάσεις. Το έργο του ολόκληρο, τα πεζά, τα ποιήματα, οι στίχοι και τα τραγούδια του ενέπνευσαν συχνά νέους ανθρώπους που αμφισβητούσαν αυτές τις συμβάσεις. Τα έβλεπες σε αφίσες, ως συνθήματα στους τοίχους, σε προκηρύξεις. Και ποιος δεν τα θυμάται; «Τα πρόβατα απέργησαν – ζητούν καλύτερες συνθήκες σφαγής». Ή το άλλο που ακόμη και στον κομαντάντε Μάρκος των Ζαπατίστας αποδόθηκε: «Και τι δεν κάνατε για να με θάψετε, όμως ξεχάσατε πως ήμουν σπόρος»…

«Ταγκαλάκι» τιτλοφορείται το θεατρικό έργο που τον αφορά και δεν θα μπορούσε να έχει πιο επιτυχημένο τίτλο: παρουσιάζεται για ακόμα έξι παραστάσεις, τα επόμενα τέσσερα Σαββατοκύριακα στο θέατρο Arroyo στο Μεταξουργείο. Το κείμενο βασίζεται στη συνέντευξη που έδωσε ο ποιητής στον δημοσιογράφο και κινηματογραφιστή Αντώνη Μποσκοΐτη λίγο πριν από το τέλος του. Στη σκηνή, πάντως, τον βλέπεις ολοζώντανο μπροστά σου. Γιατί αυτό έχει καταφέρει ο ηθοποιός Χάρης Φλέουρας. Να μετενσαρκώσει -λες- τον ίδιο τον Θεσσαλονικιό ποιητή, με τις κινήσεις των χεριών, το επικριτικό σήκωμα των βλεφάρων, το συρτό βάδισμα αλλά και αυτά που λέει. Ω, αυτά που λέει: που καλή κουβέντα δεν χρωστά σε κανέναν… Ο ιδιόρρυθμος ποιητής μπροστά στον δημοσιογράφο ξεδιπλώνει τον χαρακτήρα του, τη στρυφνάδα με την οποία προστατεύει την ευαισθησία του, που δεν καταφέρνει να κρυφτεί, και τον χειμαρρώδη λόγο του που αποκαλύπτει τις δυσκολίες μιας ζωής πάντα κόντρα στο «κύμα» αλλά και τις σκέψεις ενός ανθρώπου που δεν ακολουθούσε την πεπατημένη. Που υπερασπιζόταν με τον τρόπο του τους μοναχικούς ανθρώπους: «Εσείς που βρήκατε τον άνθρωπό σας – κι έχετε ένα χέρι να σας σφίγγει τρυφερά, έναν ώμο ν’ ακουμπάτε την πίκρα σας, ένα κορμί να υπερασπίζει την έξαψή σας – κοκκινίσατε άραγε για την τόση ευτυχία σας έστω και μια φορά; Είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή για τους απεγνωσμένους;»

Δηκτικός καμιά φορά με έναν παιδικό τρόπο, με αυτήν την αφοπλιστική ειλικρίνεια που βλέπει τα πράγματα αλλιώς και τα αναποδογυρίζει, ο Φλέουρας ως «Χριστιανόπουλος» περιφέρεται ανάμεσα στο γραφείο του και την πολυθρόνα του, μιλάει στο τηλέφωνο ή στο δημοσιογραφικό κασετοφωνάκι κι έχει από πίσω του, αντί για εικονίσματα, δύο καδραρισμένες φωτογραφίες: του Καβάφη και του Τσιτσάνη. Και συνεχίζει, εκθέτει όσα τον πονάνε και όσους δεν συμπαθεί -εδώ που τα λέμε μόνο για τον Δημήτρη Παπαϊωάννου έχει να πει κάτι θετικό- και διατυπώνει την αγάπη του για τη Θεσσαλονίκη για την οποία έχει γράψει εκατοντάδες μελέτες. Στη Θεσσαλονίκη βέβαια πρωτοανέβηκε και αυτή η παράσταση.

Τη συνέντευξη μετέτρεψε σε θεατρική αφήγηση ο ίδιος ο Μποσκοΐτης, κρατώντας στο έργο τον ρόλο του… εαυτού του.

● Πώς είναι αυτή η εμπειρία, να παίζεις τον εαυτό σου; ρωτήσαμε τον καλό συνάδελφο.

Χμμ, πώς είναι να παίζω τον εαυτό μου; Καλή ερώτηση! Σίγουρα δεν είμαι ηθοποιός και δεν θα μπορούσα να «βγάλω» ολόκληρο έργο με την καμία! Εδώ, όμως, όπως και σ’ όλες τις θεατροποιημένες συνεντεύξεις μου -στο «Τη λένε Εύα» και στο «Ταγκαλάκι»- λειτούργησε μία πολύ ειδική συνθήκη. Θα ήταν εντελώς άσκοπο να φωνάξω έναν ηθοποιό, όποιος κι αν ήταν αυτός, για να παίξει εμένα. Τελικά συμβαίνει το εξής παράδοξο: Την ώρα της παράστασης με συνεπαίρνει τόσο η ερμηνεία του Χάρη Φλέουρα που νομίζω ότι έχω απέναντί μου πραγματικά τον Ντίνο Χριστιανόπουλο και ότι ξαναζώ τη συνέντευξη απ’ την αρχή. Στις πρώτες παραστάσεις, το ομολογώ, αισθανόμουν… αγγούρι. Σιγά σιγά, όμως, άρχισα να ξεχνώ ότι αυτό είναι θέατρο και όχι η πραγματικότητα. Μάλλον στον Φλέουρα θα οφείλεται αυτό. Εχω ακούσει πλέον σχόλια ηθοποιών που ήρθαν και είδαν την παράσταση, όπως η Κάτια Γέρου και άλλοι, οι οποίοι βρήκαν εξαιρετική την ιδέα ένας δημοσιογράφος να υποδύεται τον εαυτό του: Λεπτομέρεια: Το 2023 πήρα και βραβείο ερμηνείας σε κινηματογραφικό ρόλο στη μικρού μήκους ταινία «A la Carte» των Ταξιάρχη Δεληγιάννη – Βασίλη Τσιουβάρα δίπλα στον Χρήστο Στέργιογλου. Υποδυόμουν κι εκεί τον δημοσιογράφο.

● Θα μας μιλήσεις για τη συνάντησή σου με τον ποιητή;

Τον Χριστιανόπουλο τον πρωτοσυνάντησα στη Θεσσαλονίκη το 2011 και συνομιλήσαμε περί Τσιτσάνη και ρεμπέτικου. Το 2013 ξαναπήγα στη Θεσσαλονίκη, πέρασα από το σπίτι του στις Σαράντα Εκκλησιές και κάναμε τη συνέντευξη που έδωσε το υλικό γι’ αυτή τη θεατρική πράξη. Την τολμηρότητα και την ευαισθησία των ποιημάτων του δεν νομίζω να τις αμφισβητεί κανείς. Κι ενώ πολλοί δεν τον «πήγαιναν» επειδή παραήταν βιτριολικός, εγώ τον συμπαθούσα ακριβώς γι’ αυτό, αλλά και για την τάση του να αυτοαναιρείται συνέχεια. Τα πήγαμε καλά σε εκείνη τη συνέντευξη, που ήταν προγραμματισμένη για μισή ώρα και τελικά διήρκεσε ένα γεμάτο δίωρο. Δεν είναι τυχαίο ότι για έναν χρόνο μετά, μέχρι να καταπέσει με την υγεία του, μιλούσαμε τακτικά στα τηλέφωνα. Μου τηλεφωνούσε, π.χ., για να μου υπαγορεύσει κριτικά του κείμενα. Και θα σου πω κι ένα άλλο: Τη Θεσσαλονίκη την αγαπώ πολύ, αλλά την αγάπησα ακόμη περισσότερο μετά τη γνωριμία και την επαφή μου με τον Ντίνο Χριστιανόπουλο. Εντελώς συναισθηματικά, νιώθω τη σκιά του να πέφτει πάνω απ’ την πόλη αυτή. Αλλωστε δεν υπάρχει περίπτωση, όποτε συναντώ εκεί δικούς του ανθρώπους, σαν τον Θωμά Κοροβίνη και τη Βούλα Σαββίδη, να μη θυμηθούμε όλο και κάποια ιστορία γι’ αυτόν.

♦ Πληροφορίες: «Το Ταγκαλάκι» του Αντώνη Μποσκοΐτη.
Σκηνοθεσία: Αντώνης Μποσκοΐτης, Χάρης Φλέουρας.
Ερμηνεύουν: Χάρης Φλέουρας, Αντώνης Μποσκοΐτης.
Μουσική: Γιώργης Χριστοδούλου. Τραγούδι σε στίχους Θωμά Κοροβίνη, ερμηνεύει ο Παντελής Θεοχαρίδης.
Βοηθός σκηνοθέτης: Ηλίας Καρακωνσταντάκης.
Θέατρο Arroyo (Μ. Αλεξάνδρου 128, Αθήνα).
Κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 9 μ.μ., για 6 ακόμη παραστάσεις έως 10/11. Εισιτήρια 13-15 €. Προπώληση Τηλεφωνικά: 210-7234567, Online: www.ticketservices.gr, εκδοτήριο: Πανεπιστημίου 39, Αθήνα.