Αγκάθια στην προσβασιμότητα των ΑμεΑ στις ελληνικές παραλίες

Με τις υπερτουριστικοποιημένες ελληνικές τσιμεντουπόλεις να γίνονται αβίωτες το καλοκαίρι λόγω και της κλιματικής κρίσης, το αυτονόητο αίτημα της ελεύθερης πρόσβασης στις παραλίες έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια χαρακτήρα κατεπείγοντος. Σε μια περίοδο που γινόμαστε μάρτυρες μιας ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης του δημόσιου χώρου από επιχειρήσεις ή ιδιώτες ως μη δημόσιο αγαθό, χωρίς τήρηση των κανόνων και των συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων που αφορούν το περιβάλλον και τους λουόμενους, τα κινήματα για τις ελεύθερες παραλίες εξαπλώνονται και φέτος το καλοκαίρι. Ωστόσο η κοινωνική ομάδα που βρίσκεται σε ακόμα πιο δύσκολη θέση ως προς το δικαίωμα στο μπάνιο είναι οι ΑμεΑ. Πριν από λίγες μέρες δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος υποστήριζε πως «η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή των προσβάσιμων προορισμών για ΑμεΑ παγκοσμίως» με περισσότερες από 250 προσβάσιμες παραλίες συνολικά. Πριν από έναν χρόνο η Washington Post είχε επίσης αποθεώσει την Ελλάδα για την πρόσβαση των ΑμεΑ στις παραλίες. Η αλήθεια είναι πως τα τελευταία χρόνια η κατάσταση έχει βελτιωθεί σημαντικά σε αυτόν τον τομέα -αν και παραμένουν πλήθος ανεπίλυτων ζητημάτων- στη χώρα μας, η οποία ωστόσο δεν είναι στην κορυφή ούτε καν της Ευρώπης, εκεί όπου βρίσκεται δικαίως η Ισπανία.

Μία από τις πιο χρήσιμες ομάδες στο ελληνικό facebook ονομάζεται «ΑμεΑ – Δικαίωμα στη θάλασσα» και αριθμεί πάνω από 7.600 μέλη. Σε αυτήν οι χρήστες, ΑμεΑ οι ίδιοι ή συγγενείς τους, ενημερώνουν και ενημερώνονται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο για τις παραλίες της χώρας όπου διευκολύνεται η πρόσβαση στο μπάνιο. Μια ελληνική πατέντα, που δημιουργήθηκε πριν από 10-12 χρόνια στο εργαστήριο τεχνικής μηχανικής του τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πάτρας, ήταν αυτή που άλλαξε κυριολεκτικά τα δεδομένα για χιλιάδες συνανθρώπους μας που είχαν χρόνια να καταφέρουν να κολυμπήσουν. Πρόκειται για το διάσημο πλέον παγκοσμίως σύστημα seatrack, που παρέχει τη δυνατότητα σε άτομα με αναπηρία και κινητικά προβλήματα να μπουν στη θάλασσα αυτόνομα. Είναι ενεργειακά αυτόνομο, καθώς τροφοδοτείται από ηλιακό πάνελ και δεν αποτελεί μόνιμη εγκατάσταση, καθώς συνήθως τοποθετείται στην παραλία στις αρχές του καλοκαιριού και απομακρύνεται προς το φθινόπωρο. Ο χρήστης κάθεται σε μια καρέκλα που βρίσκεται στις ράγες μιας ράμπας, χειρίζεται το μηχάνημα με ένα τηλεχειριστήριο (που του παρέχεται κατόπιν αιτήματός του), μπαίνει ομαλά στη θάλασσα και στη συνέχεια μπορεί να εξέλθει με τον ίδιο τρόπο -με ασφάλεια και αξιοπιστία- χωρίς να χρειάζεται συνοδό. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 245 παραλίες που έχουν τοποθετημένο και ενεργό το συγκεκριμένο σύστημα, ενώ κάθε ενδιαφερόμενος λουόμενος μπορεί να εντοπίσει το πλησιέστερο σε αυτό εγκατεστημένο σύστημα μέσω ενός απλού χάρτη (https://seatrac.gr/el/paralies/). Επιπλέον βρίσκει πληροφορίες για το αν η εκάστοτε παραλία διαθέτει πάρκινγκ αναπήρων, αποδυτήρια, ντουζιέρα, χημική τουαλέτα κ.ά. Τα χρήματα για την τοποθέτηση και λειτουργία του συνήθως προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Πρόσφατα το υπουργείο Τουρισμού ανακοίνωσε ότι για τη δράση «Βελτίωση και τροποποίηση της προσβασιμότητας στις ελληνικές παραλίες», που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, υπερκαλύφθηκε ο διαθέσιμος προϋπολογισμός. Πιο συγκεκριμένα, υπεβλήθησαν συνολικά 155 αιτήσεις προϋπολογισμού άνω των 30 εκατ. ευρώ έναντι του διαθέσιμου των 17 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα παρέχει 100% χρηματοδότηση σε δήμους και επιχειρήσεις για τη δημιουργία ολοκληρωμένων προσβάσιμων παραλιών για άτομα με αναπηρία έως 70.000 ευρώ ανά παραλία και έως 4 παραλίες ανά αριθμό φορολογικού μητρώου.

Μια ματιά στη διαδικτυακή ομάδα «ΑμεΑ – Δικαίωμα στη θάλασσα» δείχνει ότι υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον από κάθε μεριά της χώρας για την εγκατάσταση ανάλογων συστημάτων όπως το seatrack ή το εναλλακτικό sea access που αποτελεί έναν τηλεκινούμενο πτυσσόμενο διάδρομο πρόσβασης για ΑμεΑ.

Ωστόσο δεν λείπουν και τα κακώς κείμενα. Πολύ συχνά, όπως αναφέρουν χρήστες, οι δήμοι δεν μεριμνούν ώστε να κατασκευαστούν διάδρομοι μέχρι αυτά τα συστήματα, παράλληλα δεν υπάρχουν ανάλογες θέσεις πάρκινγκ κοντά, τα μηχανήματα δεν συνδέονται όπως θα έπρεπε με το νερό ώστε να κάνουν ντους, ούτε υπάρχει κάποιο σκίαστρο για να μείνουν για λίγο αφότου βγουν από τη θάλασσα. Φέτος πολλοί διαμαρτύρονται ότι οι τοποθετήσεις έχουν καθυστερήσει σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας παρότι είμαστε στη μέση του καλοκαιριού. Στην Παλαιόπολη Κυθήρων με έκπληξη διαπίστωσαν άνθρωποι με κινητικά προβλήματα ότι φέτος δεν τοποθετήθηκε ο συγκεκριμένος μηχανισμός. Στην περιοχή της Κουρούτας στην Ηλεία το μηχάνημα πρόσβασης τέθηκε εκτός λειτουργίας, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες ο λόγος ήταν ότι ορισμένοι δεν… σεβάστηκαν ένα σύστημα που προορίζεται για τα άτομα με αναπηρία. Παράλληλα υπάρχουν καταγγελίες στο Σωματείο Παραπληγικών και Κινητικά Αναπήρων ότι αντίστοιχες συμπεριφορές έχουν καταγραφεί και στις Πλάκες Κατακόλου, «καθώς ορισμένοι φαίνεται να ενοχλούνται από την ύπαρξη του μηχανήματος πρόσβασης στη θάλασσα στη συγκεκριμένη παραλία, έχοντας μάλιστα απειλήσει ότι θα το ξηλώσουν». Στους Αγίους Αποστόλους μέσα σε μία εβδομάδα το αντίστοιχο seatrack βανδαλίστηκε 3 φορές, ενώ κάποιοι έφτασαν να αφαιρέσουν μέχρι και την τσιμεντένια βάση από τον βυθό. Σε πείσμα των μισάνθρωπων βανδάλων οι ζημιές στους Αγίους Αποστόλους αποκαταστάθηκαν.

Η μεγάλη εικόνα ωστόσο είναι πως η πρόσβαση στην Ελλάδα βελτιώνεται. Τουλάχιστον στις παραλίες που δεν έχουν ακόμα λεηλατηθεί από τα ιδιωτικά κεφάλαια. Στις 15 Ιουλίου ο Πανελλήνιος Σύλλογος Παραπληγικών – Παράρτημα Αχαΐας ενημέρωσε ότι τη φετινή καλοκαιρινή περίοδο για πρώτη φορά έχουν καταστεί 13 παραλίες του νομού προσβάσιμες για τους παραπληγικούς και άτομα με κινητικές αναπηρίες. «Δεν πρέπει κανείς να ξεχνά και να παραγνωρίζει ότι η ενασχόληση των ατόμων με παραπληγία, κινητικές και όχι μόνο αναπηρίες με τη θάλασσα δεν είναι παιχνίδι ή απλώς ψυχαγωγία. Σύμφωνα με όλα τα επιστημονικά δεδομένα η επαφή με τη θάλασσα και το κολύμπι συμβάλλει καθοριστικά στην άμβλυνση των σύνθετων προβλημάτων υγείας που αυτά αντιμετωπίζουν καθημερινά» υπογραμμίζει ο εν λόγω σύλλογος.

Αν υπάρχει κάτι κοινό σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως διαπιστώνουν οι ρεπόρτερ του Pulse, από την Ιταλία, την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Βουλγαρία έως τις ακτές της βαλτικής θάλασσας στη Λιθουανία, αυτό είναι η έλλειψη συγκεκριμένων κανονισμών. Τελικά η προσβασιμότητα επαφίεται περισσότερο στη βούληση των τοπικών δήμων, στους τοπικούς προϋπολογισμούς και στις πιέσεις των ίδιων των συλλόγων ΑμΕΑ.

*Το άρθρο αυτό γράφτηκε στο πλαίσιο του προγράμματος PULSE, μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας που διευκολύνει τη διεθνή δημοσιογραφική συνεργασία και στην οποία συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα στην Ελλάδα η «Εφ.Συν.». Για το ρεπορτάζ εργάστηκαν οι: Ana Somavilla Morilla (El Confidencial, Ισπανία), Silvia Martelli (Il Sole 24 Ore, Ιταλία), Lilly Granitska (ΜediaPool, Boυλγαρία).

Η ομάδα του PULSE

Εφ.Συν.- Ελλάδα
OBCT ^[1] – Ιταλία
Delfi ^[2] – Λιθουανία
Deník Referendum ^[3] – Τσεχία
Der Standard ^[4] – Αυστρία
El Confidencial ^[5] – Ισπανία
Gazeta Wyborcza ^[6] – Πολωνία
Hotnews ^[7] – Ρουμανία
HVG ^[8] – Ουγγαρία
Il Sole 24 Ore ^[9] – Ιταλία
Mediapool ^[10] – Βουλγαρία
n-ost ^[11] (Γερμανία)
VoxEurop ^[12] (Γαλλία)

Links:
——
[1] https://www.balcanicaucaso.org/eng/
[2] https://www.delfi.lt/
[3] https://denikreferendum.cz/
[4] https://www.derstandard.at/consent/tcf/
[5] https://www.elconfidencial.com/
[6] https://wyborcza.pl/0,75247.html
[7] https://www.hotnews.ro/
[8] https://hvg.hu/
[9] https://www.ilsole24ore.com/
[10] https://www.mediapool.bg/
[11] https://n-ost.org/
[12] https://voxeurop.eu/it/
[13] https://drive.google.com/drive/folders/1YXurKE3SX7Lz6ekPFiYxPoXjHS6yZsab?usp=sharing
[14] https://ec.europa.eu/regional_policy/information-sources/logo-download-center_en
[15] http://www.efsyn.gr
[16] http://www.miir.gr

Τα περιεχόμενα του προγράμματος Pulse διανέμονται με άδεια Creative Commons BY-NC-ND 2.5 IT. Η αναδημοσίευση προϋποθέτει υποχρεωτική αναφορά στους συντάκτες και στο πρόγραμμα με έναν άμεσο ενεργό σύνδεσμο προς την αρχική σελίδα του άρθρου.