Καλοκαίρι. Καιρός για θάλασσα. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η λογοτεχνία γεννιέται μέσα από τη θάλασσα, χάρη στον Οδυσσέα και τις θαλασσινές του περιπέτειες. Η θάλασσα είναι ταξίδι, είναι περιπέτεια, είναι ανακάλυψη. Συχνά η θάλασσα είναι βασικός πρωταγωνιστής σε πολλά έργα. Οχι μόνο για κείνη την αίσθηση γαλήνης που μεταδίδει, αλλά και για τα μεταφορικά της νοήματα, συχνά αντίθετα. Αγάπη και μίσος. Ηρεμία και ανησυχία. Ζωή και θάνατος. Η θάλασσα παρατηρεί, τρομάζει, εξυμνεί, αγαπιέται, συγκινεί, μιλά, σκοτώνει. Υπάρχει η θάλασσα του «Μόμπι Ντικ», εκείνη η θάλασσα με φάλαινες, καταιγίδες και ναυτικούς, που είναι σχεδόν μια θάλασσα ψυχανάλυσης γιατί διαλύει την υπαρξιακή δυσφορία του Ισμαήλ και αφηγείται τις περιπέτειες του Αχαάβ, στο αριστούργημα του Μέλβιλ.
Υπάρχει «Ο γέρος και η θάλασσα» του Χέμινγουεϊ, όπου η θάλασσα είναι μια πλήρης αποτυχία, με τον ξεροκέφαλο ψαρά που εξακολουθεί να βγαίνει στη θάλασσα παρά το ότι δεν μπορεί ποτέ να πιάσει ψάρια. Υπάρχει η μυστηριώδης θάλασσα του Ιουλίου Βερν, η εχθρική θάλασσα του «Ροβινσώνα Κρούσου», του Ντεφόε, η θάλασσα του Κόνραντ και του Μπαρίκο, υπάρχουν πολλές λογοτεχνικές θάλασσες, κάθε μια με τα χαρακτηριστικά της και τις αποχρώσεις της.
Υπάρχει επίσης μια θάλασσα υποβλητική, γοητευτική και ραδιούργα, που βρίσκεται στην κορυφή του όρους Θαβώρ, πέρα από έναν λόφο και μια κοιλάδα, τόσο πλατιά και απέραντη που χάνεται στο άπειρο, όπου μπορείς ακόμη και να ναυαγήσεις σε μια πανέμορφη εμπειρία… Οπως ο Λεοπάρντι που «κι είν’ το ναυάγιο είναι γλυκό σ’ αυτό το πέλαγος» («Το άπειρο»).
(Από το ένθετο Robinson, La Repubblica, 14/7/2024)
