Το θέμα του Ενιαίου Ταξικού Μετώπου μπήκε στο διεθνές εργατικό επαναστατικό κίνημα μετά τη μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 στο 3ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, που ιδρύθηκε στη Μόσχα το 1919, τον Ιούνιο του 1921 και έμεινε ως τακτική, κεντρική πολιτική της για κάποια χρόνια.
Μετά το 1927, ο σταλινικός κεντρισμός τσαλαπάτησε αυτή την ταξική θέση και τις μαρξιστικές αρχές, όταν διέλυσε το κινέζικο Κ.Κ., υποχρεώνοντάς το να προσχωρήσει στο αστικό στρατοκρατούμενο κόμμα του Τσανγκ Κάι Σεκ, το γνωστό Κουομιτάνγκ, αυτό που έκανε εκείνες τις τρομερές σφαγές των Κινέζων εργατών στην Καντόνα και τη Σανγκάη, σφαγές που ήταν τόσο μαζικές ώστε να μην υπάρχουν την άλλη μέρα εργάτες για να δουλέψουν στο λιμάνι.
Τη δεκαετία του 1930 η σταλινική θερμιδοριανή γραφειοκρατία εξοντώνει κυριολεκτικά ολόκληρη την παλιά φρουρά των μπολσεβίκων που έκανε την επανάσταση, μεταβάλλοντας το ΚΚΣΕ από επαναστατική πρωτοπορία της εργατικής τάξης σε πολιτική οργάνωση της αντεπαναστατικής θερμιδοριανής σταλινικής γραφειοκρατίας.
Και ενώ στην Κίνα ο σταλινισμός είχε υπερδεξιά πολιτική με τη διάλυση του ΚΚΚ και την προσχώρηση στο Κουομιτάνγκ και τις σφαγές των Κινέζων κομμουνιστών, στη Γερμανία είχε «υπεραριστερή» θέση απορρίπτοντας το Ενιαίο Μέτωπο έτσι που ο εξόριστος ακόμη τότε στην Πρίγκηπο του Βοσπόρου Τρότσκι είπε πως «χωρίς την πολιτική του Στάλιν δεν θα περνούσε ο Χίτλερ το 1933», ενώ προηγουμένως έκανε διαρκείς εκκλήσεις προς τους Γερμανούς εργάτες από εκεί γράφοντας: «Ενωθείτε πάνω στη βάση του Ενιαίου Μετώπου εργάτες της Γερμανίας, Σοσιαλδημοκράτες και Κομμουνιστές, απ’ τα κάτω και απ’ τα πάνω, γιατί διαφορετικά θα νικήσει ο Χίτλερ και θα περάσει σαν οδοστρωτήρας πάνω από την Ευρώπη, αν όχι πάνω από την ανθρωπότητα».
Πάνω από την Ευρώπη πέρασε και την κατεδάφισε με εκατομμύρια νεκρούς και μετά την καταστροφή του 1933 είπε: «Η γερμανική εργατική τάξη θα ανορθωθεί. Το γερμανικό Κ.Κ. ποτέ, γιατί είναι υπεύθυνο της μεγαλύτερης ήττας του προλεταριάτου στην Ιστορία. Μιας ήττας όχι αιματηρής και ηρωικής αλλά μιας ήττας επαίσχυντης που το προλεταριάτο αχρηστεύεται πολιτικά με τη σύγχυση και το κομφούζιο από την ηγεσία του πριν από τη μάχη και καθίσταται ανίκανο να δώσει τη μάχη. Η Ιστορία δεν έχει γνωρίσει παρόμοια καταστροφή» (βλέπε και το κείμενό του: «Η τραγωδία του γερμανικού προλεταριάτου», στο βιβλίο του: «Γερμανία: ο φασισμός και το εργατικό κίνημα», Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη 1978, σελ. 72-85).
Και είπε τότε ακόμα πως: «Η 3η Διεθνής πέθανε στο Βερολίνο όπως είχε πεθάνει το 1914 η 2η, το θέμα της τυπικής της διάλυσης είναι πια ζήτημα χρόνου». Και σε 10 ακριβώς χρόνια, το 1943, τη διέλυσε και τυπικά ο Στάλιν, αφού πρώτα είχε δολοφονήσει μέσα στους τόσους άλλους και τον Τρότσκι το 1940, λέγοντας: «Τη διαλύσαμε για να μη λένε οι φασίστες πως θέλουμε να μπολσεβικοποιήσουμε τον κόσμο»! Στην ουσία, για να διαβεβαιώσει τους «συμμάχους» του πως ο καπιταλισμός δεν κινδυνεύει από τους προλετάριους μεταπολεμικά. Για τους εργαζόμενους και τους λαούς όλου του κόσμου, τα με διαρκείς αγώνες και αίμα κατακτημένα ανθρώπινα, πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα και δημοκρατικές ελευθερίες είναι το οξυγόνο που χρειάζεται για να υπάρξουν, να αναπνεύσουν, να ζήσουν και να προοδεύσουν οι εργαζόμενοι και οι λαοί. Βασική προϋπόθεση είναι η οργάνωση – συνδικαλιστική, πολιτική και κοινωνική. Και ο τρόπος για να δράσουν με θετικά αποτελέσματα είναι το Ενιαίο Ταξικό Μέτωπο των εργαζομένων.
Ενιαίο Ταξικό Μέτωπο σημαίνει συνεργασία εργατικών κομμάτων, επαναστατικών και ρεφορμιστικών, όχι αστικών, πάνω σε συγκεκριμένα ζητήματα για συγκεκριμένους στόχους και σκοπούς, χωρίς θυσία προγράμματος και αρχών, χωρίς υποστολή καμιάς σημαίας και με πλήρη ελευθερία, κριτικής, αλληλοκριτικής και αυτοκριτικής για την κατάκτηση καλύτερων θέσεων για τους μελλοντικούς αγώνες, μην ξεχνώντας ποτέ τον τελικό σκοπό.
Αυτή η ενιαία συμπαράταξη και ο κοινός αγώνας συγκεντρώνει και ενεργοποιεί πολιτικά και ταξικά τους εργαζόμενους, τους εμπνέει, τους ενθουσιάζει και τους κάνει αήττητους. Διαφορετικά, η έλλειψη προοπτικής και προγράμματος δράσης συγχύζει τους εργαζόμενους, τους απογοητεύει και τους κάνει βορά στην κοινωνική δημαγωγία του φασισμού όπως και τους μικροαστούς. Και κλείνοντας παραθέτω κάποια αποσπάσματα από σχετικά κείμενα του μεγάλου Παντελή Πουλιόπουλου –αυτού που έκανε το ΣΕΚΚΕ ΚΚΕ ως γενικός γραμματέας του το 1924, εκτελεσμένος στο Νεζερό της Λάρισας με τους 104 στις 6/6/1943 από τους Ιταλούς φασίστες– για το Ενιαίο και το Λαϊκό Μέτωπο και τις διαφορές τους. Πρόκειται για αποσπάσματα από το κείμενό του «Τα Λαϊκά Μέτωπα και η προλεταριακή πολιτική», που έγραψε τον Ιούνιο του 1937, λίγο πριν συλληφθεί από τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου του Μεταξά και κλειστεί στην Αργοναυπλία.
Πρωτοδημοσιεύτηκε στη συλλογή κειμένων του στην «Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη», από τον Χρήστο Αναστασιάδη το 1958, που διέσωσε και το έργο του με τον τίτλο: «Τα Λαϊκά Μέτωπα, ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος, η δικτατορία της 4ης Αυγούστου».
Το κείμενο αυτό που είναι 14 σελίδες καταλαμβάνει στη συλλογή τις σελίδες 9-22. Οι υπότιτλοι του κειμένου είναι: 1. «Νέα φάση της παρακμής του καπιταλισμού», 2. «Πώς γενικά μπορεί να καταληφθεί η εξουσία», 3. «Λαϊκό Μέτωπο ίσον συνεργασία των τάξεων», 4. «Λαϊκό Μέτωπο και Ενιαίο Μέτωπο», 5. «Λαϊκό Μέτωπο, φασισμός και μεσαίες τάξεις», 6. «Λαϊκό Μέτωπο και δημοκρατικές διεκδικήσεις», 7. «Λαϊκό Μέτωπο ίσον αστική κυβέρνηση συνασπισμού», 8. «Λαϊκό Μέτωπο και πόλεμος», 9. «Το Λαϊκό Μέτωπο είναι το βασικότερο ζήτημα τώρα», 10. «Ιστορική πείρα», 11. «Η ρωσική πείρα του 1917», 12. «Το Λαϊκό Μέτωπο στη Γαλλία», 13. «Το Λαϊκό Μέτωπο στην Ισπανία», 14. «Η κρίση εντείνεται», 15. «Το Λαϊκό Μέτωπο στην Ελλάδα», 16. «Γιατί αγωνιζόμαστε». Αυτοί είναι όλοι οι υπότιτλοι του κειμένου, παραθέτω εδώ τα κείμενα των υποκεφαλαίων 4 και 5 «Λαϊκό Μέτωπο και Ενιαίο Μέτωπο» και «Λαϊκό Μέτωπο, φασισμός και μεσαίες τάξεις».
Λαϊκό Μέτωπο και Ενιαίο Μέτωπο
«Το Λαϊκό Μέτωπο δεν έχει καμία σχέση με το Ενιαίο Μέτωπο. Το Ενιαίο Μέτωπο είναι ένα από τα κυριότερα μέσα της προλεταριακής πάλης. Είναι μία συμφωνία για κοινή δράση πάνω σε ένα ορισμένο πεδίο για ορισμένες κοινές επιδιώξεις και αποκλείει απόλυτα κάθε θυσία προγράμματος και αρχών, αποκλείει κάθε λογής εγκατάλειψη της πολιτικής της εργατικής τάξης και του επαναστατικού της κόμματος. Το επαναστατικό κόμμα μέσα στο Ενιαίο Μέτωπο διατηρεί ακέραιο το πρόγραμμα της ανεξάρτητης ταξικής πάλης για την εργατική και εργατοαγροτική εξουσία και για τον σοσιαλισμό.
»Αντίθετα, το Λαϊκό Μέτωπο είναι ένας συνασπισμός πολιτικός για σκοπούς γενικούς που προϋποθέτει ότι το εργατικό κόμμα εγκατέλειψε τους ανεξάρτητους σκοπούς της εργατικής τάξης και την υπέταξε στους γενικούς σκοπούς της αστικής τάξης στο όνομα της (αστικής) δημοκρατίας. Στη σημερινή μάλιστα πράξη η εγκατάλειψη αυτή γίνεται ιδίως από τα κόμματα της Κομμουνιστικής Διεθνούς όχι μόνο ουσιαστικά αλλά και τυπικά. Ο ιδεολογικός εκφυλισμός των κομμάτων αυτών έχει σήμερα προχωρήσει τόσο πολύ ώστε συζητούν στη Γαλλία επίσημα τη συγχώνευση με το κλασικό κόμμα των σοσιαλπροδοτών μέσα δηλαδή σε ένα ενιαίο κόμμα μεταρρυθμιστικό-“σοσιαλιστικό”, όπου και το όνομα κομμουνισμός θα χανόταν ακόμα αφού πρώτα χάθηκε πια η ουσία του μέσα στην πολιτική της Κομμουνιστικής Διεθνούς.
»Σε ριζική αντίθεση προς το Λαϊκό Μέτωπο της συνεργασίας των τάξεων ο επαναστατικός Μαρξισμός και οι Κομμουνιστές-Διεθνιστές αντιπαρατάσσουν το Ενιαίο Μέτωπο πάλης που μπορεί να αγκαλιάσει τις πιο πλατιές μάζες στην προοδευτική ανάπτυξη των αγώνων του κατά του κεφαλαίου και της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας».
Λαϊκό Μέτωπο, φασισμός και μεσαίες τάξεις
«Η πολιτική του Λαϊκού Μετώπου δεν μπορεί να δώσει καμιά αποτελεσματική άμυνα κατά του φασισμού, γιατί ο φασισμός αποδείχθηκε ότι είναι η πολιτική στην οποία ωθείται αναπόφευκτα ο παρακμασμένος καπιταλισμός στη σημερινή του φάση αν το προλεταριάτο δεν τον ανατρέψει. Κάθε άλλη πολιτική, εκτός από την επαναστατική πολιτική για την ανατροπή ολόκληρου του κεφαλαιοκρατικού συστήματος όχι μόνο είναι ανίσχυρη μπροστά στον φασισμό αλλά ίσα ίσα κάνει βέβαιη τη νίκη του φασισμού.
»Πραγματικά το Λαϊκό Μέτωπο είναι αδύνατο να κινητοποιήσει τις μεσαίες τάξεις κάτω από την ηγεσία της εργατικής τάξης που δίχως αυτή είναι αδύνατη η νίκη των εργαζομένων. Αφού το Λαϊκό Μέτωπο υποχρεώνει την εργατική τάξη να εγκαταλείψει το δικό της ανεξάρτητο πρόγραμμα και την ανεξάρτητη ταξική ηγεσία της αφήνει τις μεσαίες τάξεις εύκολη λεία στην ασύστολη κοινωνική δημαγωγία των φασιστών κι έτσι επιτρέπει στον φασισμό να αποκτήσει μια μαζική βάση που του είναι απαραίτητη για να ανέβει στην εξουσία».
Και στο προτελευταίο υποκεφάλαιο αυτού του κειμένου για το Λαϊκό Μέτωπο, «Το Λαϊκό Μέτωπο στην Ελλάδα», αναφέρεται στις παλιές λαϊκομετωπικές αμαρτίες του ΚΚΕ από το 1934 και ύστερα (συμμαχία με το φιλελεύθερο κόμμα του Βενιζέλου και παρά το ιδιώνυμο), αποδίδοντάς του ευθύνες και για την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά, ενώ προηγούμενα αναφέρεται «στα συνθήματα του λεγόμενου Λαϊκού Μετώπου» που «ρίχτηκαν για πρώτη φορά από την Κομμουνιστική Διεθνή και τα εθνικά της τμήματα. Τα συνθήματα αυτά βρήκαν τη θεωρητική τους έκφραση στις αποφάσεις του 7ου Συνεδρίου της Κ.Δ. το καλοκαίρι του 1935» (σελ. 9-10).
Οταν η 3η Διεθνής διαλύθηκε από τον Στάλιν, τα Κ.Κ. όλου του κόσμου γιόρταζαν ως νίκη τη διάλυσή της. Μόνο οι τροτσκιστές διαμαρτυρήθηκαν.
Αυτή η τακτική της διάλυσης ουσιαστικά του κομμουνισμού εκ των έσω συντέλεσε σε μια σειρά από ήττες του παγκόσμιου κινήματος, έτσι που ο Τρότσκι να μιλάει για «στρατηγούς των ηττών του παγκόσμιου προλεταριάτου».
ΥΓ.: Σε κάποιες προσωπικές ιστορίες για το θέμα του Λ.Μ. θα αναφερθώ άλλη φορά.
*Δημοσιογράφος, συγγραφέας
