Δεν θα μπορούσε κανείς να φανταστεί καλύτερους φιλοξενούμενους από τους Ρουμάνους. Αρχικά τακτοποίησαν τα αποδυτήριά τους και κατόπιν άφησαν ένα γράμμα: «Φεύγουμε από τη Γερμανία με την αίσθηση ότι δώσαμε τα πάντα για τη Ρουμανία και είμαστε ευγνώμονες για όσα ζήσαμε εδώ. Είμαστε πολύ χαρούμενοι που η Γερμανία ήταν το σκηνικό για τη διοργάνωση αυτή. Κάθε αγώνας, κάθε συναίσθημα, κάθε εμπειρία μάς ένωσε και μας έκανε να αισθανθούμε τη μαγεία του ποδοσφαίρου. Ηταν τιμή μας να αποτελούμε μέλος της μεγάλης οικογένειας του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου».
Το UEFA Euro 2024 θα ολοκληρωθεί σύντομα, οπότε είναι καιρός για μια ανασκόπηση. Συμφωνώ απόλυτα και κατά γράμμα με τα συμπεράσματα των Ρουμάνων. Προτού επιστρέψουν στην πατρίδα τους, σκέφτηκαν το γιατί βρέθηκαν εδώ. Για τον ίδιο λόγο ήμασταν και εμείς εδώ: για να μαζευτούμε όλοι μαζί, να γιορτάσουμε, να ξεχάσουμε κάθε άλλη σκέψη, να δώσουμε τα πάντα, να είμαστε παρόντες. Τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο.
Οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις έχουν ξεχωριστή αξία και αυτό έγινε ξεκάθαρο τις προηγούμενες τέσσερις εβδομάδες. Συγκρίσεις με το «καλοκαιρινό παραμύθι» («Sommermärchen») του 2006 οδηγούν σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Η πολιτική κατάσταση έχει αλλάξει. Ζούμε σε καιρούς παγκόσμιων κρίσεων. Δεν υπήρχε καν iPhone το 2006. Η συσκευή καθιστά κάθε χρήστη της σε αποστολέα και παραλήπτη, με τον κύκλο της πληροφόρησης να έχει γίνει πιο σύντομος.
Αυτό που συνδέει το 2006 με το 2024 -και που θα ισχύει πάντα- είναι η ώθηση που έρχεται από τη συμμετοχή του κόσμου. Πουλήθηκαν όλα τα εισιτήρια (2,7 εκατ. τον αριθμό), εκατοντάδες χιλιάδες φίλαθλοι ταξίδεψαν στη Γερμανία και τους αγώνες παρακολούθησαν γύρω στα 6 δισεκατομμύρια άνθρωποι.
Το ποδόσφαιρο παραμένει ένα χωνευτήρι, όπως δείχνουν οι εικόνες από τα γήπεδα και τις fan zones. Η κοινωνία αναπόφευκτα συζητάει όλα τα θέματά της μέσα σε αυτή την τεράστια φούσκα. Το ποδόσφαιρο αγγίζει άμεσα τους ανθρώπους με τρεις τρόπους.
Πρώτον, υπάρχουν τα αθλητικά γεγονότα. Παρακολουθήσαμε συναρπαστικούς αγώνες. Χώρες που δεν προσφέρουν τις καλύτερες των συνθηκών κατάφεραν να είναι ευπαρουσίαστες και να αυτοεπιβεβαιωθούν, καθώς ήταν ενωμένες με τους φιλάθλους τους. Οι Ρουμάνοι επέζησαν της φάσης των ομίλων για πρώτη φορά ύστερα από δύο δεκαετίες και την εποχή του μοναδικού Γκιόργκι Χάτζι.
Η Γαλλία, η Ισπανία, η Αγγλία και η Ολλανδία, όλες τους με τίτλο(υς) στο παλμαρέ τους, αποτέλεσαν την τελική τετράδα. Τις καθοδηγούν τέσσερις προσωπικότητες που εργάζονται με την εγχώρια ομοσπονδία τους επί χρόνια. Πρόσωπα που έπρεπε να «παζαρέψουν» για τις κρίσιμες λεπτομέρειες και να χειριστούν τις νίκες και τις ήττες. Αυτό ονομάζεται κοινωνική βιωσιμότητα.
Οι ομάδες των Ντιντιέ Ντεσάν, Λουίς ντε λα Φουέντε, Γκάρεθ Σαουθγκέιτ και Ρόναλντ Κούμαν διαθέτουν χαρακτήρα. Ειδικά στην Ισπανία αναγνωρίζει κανείς την προοπτική τού πώς θα παίζει η ομάδα στα επόμενα χρόνια.
Δεύτερον, υπάρχει η εξοικείωση με τους κανονισμούς. Στη Γερμανία πολλοί ακόμα μιλούν για μια πιθανώς εσφαλμένη διαιτητική απόφαση. Στον προημιτελικό ένας Ισπανός παίκτης μπλόκαρε την μπάλα με το χέρι του. Δεν υπήρξε σφύριγμα, δεν επενέβη ο VAR. Αυτό το χέρι θα αποτελεί μόνιμο θέμα συζήτησης. Μόνο ένας διαιτητής μπορεί να αποφασίσει αν ήταν εκούσιο ή όχι. Αυτός έχει την ευθύνη.
Μπορεί κανείς να λέει πάντα τι είναι δίκαιο και τι όχι; Οχι, υπάρχουν διάφορες νόμιμες απόψεις. Αν η απόφαση στο ματς με την Ισπανία ήταν κακή, τότε το πέναλτι σε βάρος της Δανίας που εντόπισε το τσιπ της μπάλας είναι επίσης κακή απόφαση. Οπότε δεν θα υπάρχει ποτέ απόλυτη δικαιοσύνη στο ποδόσφαιρο –κάτι που ισχύει επίσης στην πολιτική και στη ζωή γενικότερα. Ως σύγχρονοι και λογικοί Ευρωπαίοι πρέπει να το ανεχθούμε και να ζήσουμε με αυτό.
Τρίτον, το ποδόσφαιρο αντικατοπτρίζει κοινωνικές συζητήσεις. Η Ευρώπη αναζητά ένα νόημα στους καιρούς μας, όπου υπάρχει λιγότερη αυτοπραγμάτωση και περισσότερη αυτοσυντήρηση. Ολα γυρίζουν γύρω από την προστασία των υψηλών προδιαγραφών της ζωής μας και των κανόνων δικαιοσύνης. Αυτό αλλάζει τη συμπεριφορά των πρωταγωνιστών του ποδοσφαίρου.
Στη διάρκεια της διοργάνωσης ο Κιλιάν Μπαπέ ζήτησε δύο φορές από τους συμπατριώτες του να μην ψηφίσουν την Ακροδεξιά. Επέδειξε θάρρος ως πολίτης και ανέλαβε πολιτική ευθύνη. Ελάχιστα δημόσια πρόσωπα σήμερα μπορούν να αποφύγουν αυτή την απαίτηση.
Τα πράγματα ήταν διαφορετικά όταν ήμουν εγώ ενεργός ποδοσφαιριστής. Οταν μίλησα ανοιχτά για την κατάσταση των πολιτικών δικαιωμάτων στην Ουκρανία σε ένα γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων πριν από το Euro 2012, έτυχα σκληρής κριτικής από τον τότε πρόεδρο της UEFA Μισέλ Πλατινί.
Πολλά λέγονται στο δημοφιλές άθλημα του ποδοσφαίρου. Ο,τι συμβαίνει στο γήπεδο αλλά και καθ’ οδόν προς αυτό έχει συγκεκριμένη λειτουργία στην κοινωνία μας. Μέρος του αθλητισμού είναι και η έκφραση των συναισθημάτων μας. Μεγάλες κοινότητες από τις 24 συμμετέχουσες χώρες γιόρτασαν έντονα με τις ομάδες τους στη Γερμανία, παρελαύνοντας με χαρά και πλημμυρίζοντας τα κέντρα των πόλεων. Οι Ρουμάνοι έπαιξαν δύο φορές στην πόλη μου, το Μόναχο, και η ατμόσφαιρα ήταν εντυπωσιακή.
Το ποδόσφαιρο είναι μια διέξοδος. Οι άνθρωποι δεν λειτουργούν μόνο με τη λογική -έχουν πολλά να διαχειριστούν στην καθημερινή ζωή τους. Πού αλλού υπάρχει τόσο τραγούδι και τόσο κλάμα ταυτόχρονα; Υπήρξαν και εκδηλώσεις που ξέφυγαν από το όριο. Κάποιες ήταν μόλις υποφερτές. Αλλες όμως, όπως ο εθνικιστικός χαιρετισμός των «Γκρίζων Λύκων» της Τουρκίας, ανάγκασαν την UEFA να προβεί σε τιμωρία.
Η κλιμάκωση είναι πιθανή, αλλά γίνεται με τακτικό τρόπο και ρυθμίζεται. Το νομικό πλαίσιο προσφέρει σε όλους την ευκαιρία να αναπτυχθούν, όμως όχι άνευ ορίων. Σε τέτοιες διαφωνίες εμείς στην Ευρώπη καθορίζουμε το κοινό έδαφος. Το ποδόσφαιρο είναι μέσο προς την επίτευξη ενός στόχου.
Διαθέτω ποδοσφαιρικό υπόβαθρο, οπότε θεώρησα τον εαυτό μου ικανό για τον ρόλο του διευθυντή της διοργάνωσης. Το θεώρησα ως ένα ευχάριστο καθήκον που απόλαυσα. Οι πρωτοπόροι του ποδοσφαίρου είχαν στο μυαλό τους τη διεθνή κατανόηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Από την άποψη αυτή τίποτα δεν έχει αλλάξει –και για τον λόγο αυτό προσανατολίστηκα προς αυτούς.
Είναι πάντα σημαντικό να θέτει κανείς στόχους σε μικρή και μεγάλη κλίμακα. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Παρισιού είναι η επόμενη ευκαιρία. Κάθε παιδικό τουρνουά ποδοσφαίρου στα χωριά επίσης έχει έναν νέο στόχο.
Τώρα που η θητεία μου ολοκληρώνεται ύστερα από έξι απαιτητικά χρόνια και τέσσερις έντονες εβδομάδες, πολλά πράγματα έχουν ξεκαθαρίσει μέσα μου. Προκειμένου να προσαρμοζόμαστε στους καιρούς μας που αλλάζουν, έχουμε ανάγκη αξιόπιστους ανθρώπους που είναι αφοσιωμένοι σε θεσμούς με επιρροή. Αυτά τα δύο πρέπει να ταυτιστούν.
*Ο Φίλιπ Λαμ, Γερμανός πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, αρχηγός της πρωταθλήτριας κόσμου 2014, είναι ο διευθυντής της Οργανωτικής Επιτροπής του EURO 2024 που φιλοξενεί η χώρα του
![Τροχαίο με ανατροπή αυτοκινήτου στην πλατεία Κολιάτσου: Διεκόπη η κυκλοφορία [βίντεο]](https://www.efsyn.gr/wp-content/uploads/2026/06/Troxaio-320x213.jpg)
