Ηταν επτά ετών σαν ξεκίνησε μαθήματα πιάνου, καθώς άκουγε την αδερφή του να παίζει και του άρεσε πάρα πολύ. Ο ίδιος μας λέει πως «σταδιακά κατάλαβε πόσο σημαντική είναι η μουσική», ωστόσο μόλις μέσα σε τέσσερα χρόνια, στα έντεκά του δηλαδή, ξεκίνησε να φοιτά στη Μόσχα στην Εξειδικευμένη Κεντρική Μέση Μουσική Σχολή της τότε Σοβιετικής Ενωσης. Εκεί έμεινε οκτώ χρόνια και μετά συνέχισε για ακόμα έξι στο Κρατικό Ωδείο Τσαϊκόφσκι της Μόσχας. Επειτα έφυγε για το Παρίσι για δύο χρόνια, με υποτροφία από το ίδρυμα Albert Roussel και έπειτα για την Αγγλία, όπου έκανε το μεταπτυχιακό του στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Ο Μανώλης Νεοφύτου όλα τούτα. Ο πιανίστας από την Κύπρο, ο οποίος είναι και συνθέτης-ενορχηστρωτής, καθηγητής πιάνου και διοργανωτής συναυλιών και φεστιβάλ στο νησί του. Που έρχεται στην Αθήνα για το πρώτο προσωπικό ρεσιτάλ πιάνου, καθώς δραστηριοποιείται κυρίως στο εξωτερικό.
Στην αποψινή βραδιά στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» ο ίδιος θα ερμηνεύσει έργα των Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Σπανού και Διονύση Σαββόπουλου, μουσική από τις ταινίες «Πολίτικη κουζίνα» της Ευανθίας Ρεμπούτσικα, «Μια αιωνιότητα και μια μέρα» της Ελένης Καραΐνδρου και «Ερωτική Συμφωνία» με τη Τζένη Καρέζη, έργα των Σεργκέι Ραχμάνινοφ, Ντμίτρι Σοστακόβιτς, Σεργκέι Προκόφιεφ και Αργεντίνικα Τάνγκο του Αστορ Πιατσόλα. Πρόκειται για ένα μουσικό ταξίδι που περιλαμβάνει τρεις διαφορετικούς πολιτισμούς: Ελλάδα, Ρωσία και Λατινική Αμερική.
«Εφυγα πολύ μικρός για τη Ρωσία. Η αλήθεια είναι ότι στα 11 σου χρόνια δεν συνειδητοποιείς την τόσο μεγάλη αλλαγή που κάνεις στη ζωή σου. Εφυγα από την οικογένειά μου, τους συμμαθητές μου, το σχολείο μου και πήγα σε μια άγνωστη χώρα, χωρίς να γνωρίζω ούτε μία λέξη στα ρωσικά», μας λέει. «Ημουν όμως πολύ ενθουσιασμένος που έκανα αυτό το βήμα, γιατί ήξερα ότι πηγαίνω σε μια χώρα με μια μεγάλη σχολή και παράδοση τόσο στη μουσική όσο και στην τέχνη γενικότερα. Ηταν λίγο δύσκολοι οι πρώτοι έξι μήνες, μετά όμως έμαθα γρήγορα τη γλώσσα και έγιναν σχεδόν όλα οικεία για μένα. Ημουν τυχερός που με φιλοξενούσε στο σπίτι του ο καθηγητής μου Ρούντολφ Κέρερ, ο οποίος παρότρυνε τους γονείς μου να μεταβώ στη σχολή αυτή. Η σχολή αυτή και συγκεκριμένα η Εξειδικευμένη Κεντρική Μέση Μουσική Σχολή της Μόσχας έχει μια πολύ μεγάλη ιστορία και παράδοση, προερχόμενη από την τότε Σοβιετική Ενωση. Μετά συνέχισα στο Κρατικό Κονσερβατόριο Τσαϊκόφσκι, με υποτροφία από το ίδρυμα Νικόλα Οικονόμου.
»Υπήρχε μεγάλη αυστηρότητα και πειθαρχία στο σύστημα εκπαίδευσης, όμως εν τέλει αυτό βοηθούσε στη μελέτη και την εξέλιξή μας. Προσωπικά με βοήθησαν πολύ τα ακούσματα που είχα στη σχολή αυτή. Το επίπεδο των μαθητών ήταν πολύ υψηλό και ακούγοντάς τους καθημερινά, αφού από τα 13 μου χρόνια έμενα στο οικοτροφείο της σχολής αυτής, με έκανε συνεχώς να προσπαθώ να βελτιωθώ ακόμη περισσότερο».
Τελικά η σπουδαιότητα αυτών των χρόνων φοίτησης δεν φάνηκε μόνο στην τεχνική του, αλλά άλλαξε και την αντίληψή του για τη μουσική: «Ολα αυτά τα χρόνια της παραμονής μου στη Μόσχα, δεκαέξι το σύνολο, ήταν πάρα πολύ σημαντικά στη διαμόρφωση της αντίληψης και της προσέγγισής μου για την πιανιστική τέχνη και την τέχνη γενικότερα», διευκρινίζει ο κ. Νεοφύτου. «Ημουν τυχερός που είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω πάρα πολλές και εξαιρετικές παραστάσεις και συναυλίες (οι περισσότερες ήταν δωρεάν για τους μαθητές μουσικής), οι οποίες διαμόρφωσαν το γούστο και τη μουσική μου αντίληψη. Θεωρώ ότι αυτό που είμαι σήμερα το οφείλω στα 16 αυτά χρόνια φοίτησης, και στις αμέτρητες συναυλίες και παραστάσεις θεάτρου που παρακολούθησα στη Μόσχα. Θεωρώ ότι το γούστο και η αισθητική καλλιεργείται από μικρή ηλικία και είναι πολύ σημαντικά τα ερεθίσματα που έχουμε από μικρά παιδιά. Το τι μουσική ακούμε, τι θέατρο βλέπουμε, ποια μουσεία επισκεφτήκαμε και άλλα πολλά δημιουργούν το γούστο, την κουλτούρα μας – δεν αρκούν μόνο οι σχολικές γνώσεις. Η μουσική αντίληψη είναι η ικανότητα να μπορούμε να διακρίνουμε την ποιοτική μουσική και εκτέλεση ενός έργου. Αυτό το διδάχτηκα από τους καλύτερους».
Καθώς δραστηριοποιείται κυρίως στο εξωτερικό και στην Κύπρο, τον ρωτάμε αν βρίσκει κάποιες βασικές διαφορές ανάμεσα στους Ελληνες και τους ξένους συνθέτες: «Δεν βρίσκω κάποια ιδιαίτερη διαφορά αναμεσά τους», μας απαντά. «Η μουσική είναι μια παγκόσμια γλώσσα με κοινά χαρακτηριστικά για όλους. Απλώς ο καθένας έχει τον χαρακτήρα του και τις ιδιαιτερότητές του. Ωστόσο, η διαφορά που μπορώ να παρατηρήσω είναι όταν ερμηνεύω κομμάτια Ελλήνων – Κυπρίων συνθετών τα οποία έχουν σχέση με τη θάλασσα ή με τοπία του τόπου μας: είναι οικείες εικόνες και εμπειρίες, οι οποίες μας βοηθούν ακόμη περισσότερο στην ερμηνεία των κομματιών αυτών».
Είναι τελικά δικαίωμα του πολίτη η πρόσβαση σε καλή μουσική και καλές μουσικές εκτελέσεις; «Είναι δικαίωμα του πολίτη η πρόσβαση σε καλή μουσική και καλές εκτελέσεις, απλώς ο ίδιος ο πολίτης προσδιορίζει το τι είναι καλή μουσική και εκτέλεση ανάλογα από τη μουσική παιδεία και κουλτούρα που έχει. Είναι σημαντικός ο ρόλος ο δικός μας, των επαγγελματιών καλλιτεχνών και των μέσων επικοινωνίας, μέσα από τις εκπομπές και τα προγράμματα να προβάλλουμε την καλή και ποιοτική μουσική, για να καλλιεργήσουμε ακριβώς τη μουσική παιδεία και κουλτούρα στη νέα γενιά. Αυτό που είδαμε πρόσφατα στον διαγωνισμό της Eurovision αντικατοπτρίζει τη μεγάλη έλλειψη μουσικής παιδείας που υπάρχει σήμερα», μας λέει.
—
♦ Πληροφορίες: Σήμερα στις 20.30 στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» (πλατεία Αγ. Γεωργίου Καρύτση 8). Προπώληση – Εκδοτήριο: Πανεπιστημίου 39. Τηλεφωνικά: 210-7234567. Online: www.ticketservices.gr
