Το Φεστιβάλ Κανών του 2024 ήρθε με υποσχέσεις αντισυστημικής αντίστασης. Των εργαζομένων που ζητούν συλλογικές συμβάσεις. Των μεγαλύτερων Γάλλων σταρ, ηθοποιών, σκηνοθετών, παραγωγών, που φημολογείται πως κατηγορούνται για σεξουαλική ανάρμοστη συμπεριφορά ή και χειρότερα. Του αγώνα για τη σωτηρία του πληθυσμού της Παλαιστίνης. Των μεγάλων, σπουδαίων δημιουργών της εποχής μας που φέρνουν φέτος τα τελευταία πονήματά τους στο φεστιβάλ. Ομως η διοργάνωση, που φτάνει τώρα στη μέση της, σερβίρει τη μία απογοήτευση μετά την άλλη. Ευτυχώς σερβίρει και κάποιες συναρπαστικές εκπλήξεις.
Εκπληξη ήταν η τεράστια συγκίνηση που προκάλεσε η τελετή της έναρξης. Εκεί τιμήθηκε η Μέριλ Στριπ παραλαμβάνοντας τον ειδικό Χρυσό Φοίνικα από τα λατρευτικά χέρια της Ζουλιέτ Μπινός και παρασύροντας το κοινό, που όρθιο χειροκροτούσε, σ’ έναν λόγο τρυφερό και αστείο μαζί. Ακόμα πιο ετοιμόλογη και αιχμηρή ήταν στο masterclass που έδωσε δύο μέρες αργότερα η Μέριλ Στριπ, δίνοντας απαντήσεις με τη σιγουριά του κύρους της, όπως: «Οι μεγαλύτερες σταρ του κόσμου είναι γυναίκες πια. Με την εξαίρεση του Τομ Κρουζ. Ηταν πολύ διαφορετικά όταν ξεκινούσα. Οι συμφωνίες γίνονταν μεταξύ ανδρών. Για ανδρικό κοινό, με άνδρες σταρ. Οι γυναίκες ήμασταν συμπληρωματικές. Νομίζω ότι πλέον ακόμα κι οι μεγάλοι παραγωγοί καταλαβαίνουν ότι οι ταινίες είναι αντικατοπτρισμός του κόσμου μας. Και ο κόσμος θέλει πλέον να βλέπει αληθινές ιστορίες. Με αληθινούς ανθρώπους. Αληθινές γυναίκες. Οπότε πρέπει να τους δώσει τον λόγο. Συμβαίνει κάτι παράξενο ανάμεσα στα δύο φύλα και μιλάω τώρα από την πλευρά των θεατών. Οι γυναίκες στο κοινό μπορούν να ταυτιστούν με τον κεντρικό ήρωα μιας ταινίας κι ας είναι άνδρας. Οι άνδρες δεν μπορούν να ταυτιστούν με γυναίκα ηρωίδα».
Απομίμηση
Στις Κάνες έκανε την πρεμιέρα του το «Megalopolis», το grand opus που ο Φράνσις Φορντ Κόπολα σχεδιάζει ήδη από τη δεκαετία του ’70. Μπορεί η ταινία να μην ανταποκρίνεται στον θρύλο της, παρουσιάζοντας τη σύγχρονη Αμερική σαν μια απομίμηση της διαφθοράς της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, με τρόπο παλιομοδίτικο όχι μόνο στην αισθητική της, αλλά και στην ουσία της. Ομως ο ίδιος ο Κόπολα και η συζήτηση που έκανε με τους δημοσιογράφους άξιζε περισσότερο κι από τις τέσσερις-πέντε δεκαετίες αναμονής της ταινίας. Είπε ο σκηνοθέτης, ήδη βραβευμένος δύο φορές με τον Χρυσό Φοίνικα (για τη «Συνομιλία» και το «Αποκάλυψη Τώρα!»), ενδεχομένως ο σπουδαιότερος εν ζωή δημιουργός: «Δεν με νοιάζει πόσα χρήματα χρωστάω για αυτή την ταινία. Το 2008, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, πήρα δάνειο 20 εκατ. δολαρίων για να φτιάξω τους αμπελώνες μου. Είχα την ιδέα να μην είναι απλώς κτήματα με αμπέλια. Ηθελα να κατασκευάσω προορισμούς για όλη την οικογένεια. Να έχω μέρη όπου θα παίζουν τα παιδιά, όσο οι ενήλικες πίνουν το κρασί τους. Αυτό πέτυχε κι έγινε μάλιστα ένα μοτίβο που πολλοί ακολουθούν κι έχουν ανοίξει πολλά παρόμοια μέρη. Με τα κέρδη από αυτή την επιχείρηση έκανα την ταινία. Τα έριξα όλα εκεί. Δεν με ένοιαζε. Νιώθω τακτοποιημένος. Ολα τα παιδιά μου, χωρίς καμία εξαίρεση, έχουν χτίσει τις καριέρες και τις ζωές τους και δεν με έχουν ανάγκη. Και εμένα δεν με ενδιαφέρουν τα χρήματα. Και το λέω σε όλους σας: τα χρήματα δεν έχουν σημασία. Σημασία έχουν οι φίλοι μας. Σε αυτούς να επενδύετε». Για να προσθέσει, με εμφανή τη συγκίνηση στο κοινό: «Εχω ζήσει τόσα πολλά χρόνια, ώστε να ξέρω ότι μπροστά στο τέλος πολλοί άνθρωποι μετανιώνουν για όσα δεν έκαναν. Λένε “δεν έκανα το ένα, δεν έκανα το άλλο”. Εγώ μπροστά στον θάνατο έχω πολλά να πω. Θα πω ότι είδα τη Σοφία να παίρνει Οσκαρ, έκανα το κρασί μου, έκανα τις ταινίες μου. Νομίζω ότι θα πεθάνω και δεν θα το καταλάβω. Θα είμαι απασχολημένος. Εδώ θα είμαι, στις Κάνες, και σε 20 χρόνια».
Επίθεση στην Κρουαζέτ έκανε η «Furiosa: A Mad Max Saga», το νέο κεφάλαιο της ιστορίας του Mad Max, από τον Τζορτζ Μίλερ. Χωρίς… Μαντ Μαξ, αλλά με τα πρώτα βήματα της Φουριόζα που γνωρίσαμε με τη μορφή της Σαρλίζ Θερόν. Εδώ με πρωταγωνίστρια την Ανια Τέιλορ-Τζόι, σε μια ταινία που γεμίζει λιγότερο τα μάτια απ’ ό,τι η προηγούμενη, με περισσότερα ψηφιακά εφέ αντί του παραδοσιακότερου ώς τώρα, πιο «χειροποίητου» γυρίσματος και με μάλλον επίπεδη δράση από την οποία λείπει το heavy metal sexiness που μας ενθουσίασε πριν από λίγα χρόνια.
Τις εντυπώσεις κέρδισε η νέα ταινία της Αντρεα Αρνολντ («Fish Tank», «American Honey»), το «Bird», η ιστορία ενός 12χρονου κοριτσιού που απρόθυμα ενηλικιώνεται στα εξαθλιωμένα προάστια του Κεντ, αναζητώντας αγάπη και ασφάλεια στη φαντασία της. Ο σπουδαίος Πολ Σρέιντερ, για πάντα σεναριογράφος του «Ταξιτζή» και σκηνοθέτης του «American Gigolo», έκανε πρεμιέρα με το «Oh, Canada», βασισμένο στο «Foregone» του Ράσελ Μπανκς, στον οποίο και αφιερώνεται η ταινία, με πρωταγωνιστές τον Ρίτσαρντ Γκιρ και την Ούμα Θέρμαν – μια ταινία που με δυσκολία βρίσκει τον ρυθμό ή τη δύναμή της, όμως συγκινητική στον βαθμό της εξομολόγησης ενός δημιουργού στη δύση της ζωής του, που αγωνιά να εξηγήσει τις προθέσεις του, να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για μια επικείμενη ανθρωπιστική καταστροφή και να ζητήσει εξιλέωση για τις όποιες, όσες αμαρτίες του.
Για ολόκληρο το κοινό, το διεθνές, μία από τις πιο πολυαναμενόμενες ταινίες του προγράμματος ήταν, φυσικά, το «Kinds of Kindness» του Γιώργου Λάνθιμου, με πρωταγωνιστές τους Εμα Στόουν, Γουίλεμ Νταφόε και Τζέσι Πλέμονς, η οποία έρχεται και στις ελληνικές αίθουσες στο τέλος του μήνα από τη Feelgood. Με σεναριογράφο τον Ευθύμη Φιλίππου και πάλι (τελευταία συνεργασία των δύο o «Αστακός»), η ταινία αφηγείται τρεις φαινομενικά ασύνδετες (αλλά όχι πραγματικά!) ιστορίες, με τους ίδιους ηθοποιούς σε άλλους ρόλους και μ’ ένα σχόλιο στην καρδιά για τις σχέσεις εξουσίας και τα συναισθηματικά αδιέξοδα. Επιστροφή για τον Λάνθιμο σ’ ένα σινεμά σεναριακά και ερμηνευτικά πιο στιλιζαρισμένο, μ’ έναν έντονο κυνισμό για τα ανθρώπινα και με μια γνώριμη από τη λίγο παλαιότερη φιλμογραφία του αίσθηση υπεροψίας. Ανάμεικτες ήταν οι κριτικές για το «Kinds of Kindness», όμως ο Γιώργος Λάνθιμος δήλωσε πίστη και στον εαυτό του και, κυρίως, στους συνεργάτες του: «Δεν ξέρω αν εμπιστεύομαι τον εαυτό μου. Εμπιστεύομαι τους ανθρώπους γύρω μου, γι’ αυτό μου αρέσει να δουλεύω με μόνιμους συνεργάτες ξανά και ξανά. Δουλεύω περισσότερο με το ένστικτο. Στην αρχή ήμουν πολύ προστατευτικός με τα πρότζεκτ, τα σενάρια, τις ιδέες που είχα. Αλλά σιγά σιγά έμαθα να εμπιστεύομαι, αρχικά τον Ευθύμη Φιλίππου, στη συνέχεια παραγωγούς, ηθοποιούς. Ανακάλυψα ότι υπάρχουν ταλαντούχοι άνθρωποι που μπορούν να με βοηθήσουν να υλοποιήσω αυτό που έχω στο μυαλό μου και επίσης να με πάνε και σε μέρη που δεν είχα φανταστεί. Αυτούς εμπιστεύομαι. Εννοείται ότι για να κάνεις πράγματα πρέπει να έχεις μια κάποια αυτοπεποίθηση, αλλά το κυριότερο είναι να εμπιστεύεσαι τους άλλους».
Διαφθορά
Αποκάλυψη του προγράμματος προς το παρόν, η ταινία «Τρία χιλιόμετρα μέχρι το τέλος του κόσμου», του Ρουμάνου Εμάνουελ Πάρβου. Μια ιστορία που αποτυπώνει με τον πιο ήρεμο, συγκροτημένο, σχεδόν πεφωτισμένο τρόπο τη διαφθορά, τη βία και τη θρησκοληψία στη ρουμανική επαρχία, ολόιδια με κάθε βαλκανική και σίγουρα την ελληνική.
Οσο για τους… πυρήνες αντίστασης, η αποκάλυψη για τους σταρ-predators δεν έγινε ποτέ, ή δεν έγινε ακόμα, οι εργαζόμενοι συνεχίζουν τη συζήτηση με τη διοίκηση και το υπουργείο Εργασίας, ο ήλιος διαδέχτηκε τη βροχή στην Κρουαζέτ και πάμε για το άλλο μισό φεστιβάλ.
