Πενθήμερο πένθος στο Ιράν – Μεταβατικός πρόεδρος ο Μόχμπερ

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν πως είναι νεκροί ο 63χρονος ηγέτης Εμπραχίμ Ραΐσι, ο υπουργός Εξωτερικών Χουσέιν Αμιραμπντολαχιάν, που ανέλαβε το αξίωμα το 2021, και άλλοι αξιωματούχοι που επέβαιναν σε Bell 212, το οποίο συνετρίβη χθες Κυριακή σε ορεινή περιοχή υπό πολύ κακές καιρικές συνθήκες. 

Μεταξύ των επιβατών ήταν ο κυβερνήτης της επαρχίας του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν, ο κύριος ιμάμης της περιφέρειας, καθώς και ο αρχηγός της ασφάλειας του προέδρου και τρία μέλη του πληρώματος.

Ο Ραϊσί είχε τον τίτλο του αγιατολάχ, ήταν πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και σχεδόν τρία χρόνια. Θεωρείτο υπερσυντηρητικός και είχε εκλεγεί στις 18 Ιουνίου 2021 από το πρώτο γύρο μιας ψηφοφορίας η οποία είχε χαρακτηρισθεί από αποχή ρεκόρ για προεδρικές εκλογές και την απουσία σημαντικών αντιπάλων.

«Το μεγάλο πνεύμα του δημοφιλούς και επαναστάτη προέδρου του Ιράν μετέβη στο ανώτατο βασίλειο», μετέδωσε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA χαιρετίζοντας «το μαρτύριο» των θυμάτων.

Τα συντρίμμια βρέθηκαν τα χαράματα και οι διασώστες ανέφεραν ότι «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως οι επιβάτες του ελικοπτέρου» βρίσκονται στη ζωή, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση.

Την ίδια ώρα, είναι εξαιρετικά δύσκολο έως και αδύνατο να ταυτοποιηθούν τα πτώματα, καθώς έχουν καεί ολοσχερώς. 

Το άρθρο 131 του Συντάγματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας προβλέπει ότι «σε περίπτωση θανάτου, αποπομπής, παραίτησης, απουσίας ή ασθένειας του προέδρου, που διαρκεί περισσότερους από δύο μήνες», «ο πρώτος αντιπρόεδρος αναλαμβάνει τα καθήκοντά του» και προκηρύσσονται προεδρικές εκλογές εντός 50 ημερών.  Τη διαδικασία πρέπει «να εγκρίνει ο ανώτατος ηγέτης» του Ιράν, ο οποίος τώρα είναι ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Η κυβέρνηση του Ιράν διαβεβαίωσε σήμερα σε ανακοίνωσή της ότι ο θάνατος του Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί σε δυστύχημα με ελικόπτερο δεν θα προκαλέσει «την παραμικρή διατάραξη της διακυβέρνησης» της χώρας.

Ο 68χρονος πρώτος αντιπρόεδρος του Ιράν Μοχαμάντ Μοχμπέρ αναμένεται να αναλάβει υπηρεσιακά καθήκοντα προέδρου έως ότου οδηγηθεί η χώρα σε προεδρικές εκλογές. Διορίστηκε πρώτος αντιπρόεδρος της χώρας τον Αύγουστο του 2021 από τον Ραϊσί και θεωρείται πρόσωπο κοντά στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ

Ο Μοχμπέρ ήταν μέλος της ιρανικής αποστολής που επισκέφθηκε τη Μόσχα, τον περασμένο Οκτώβριο, και συμφώνησε στην παροχή πυραύλων εδάφους-εδάφους και παροχή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας.

Το 2010, το όνομά του είχε περιληφθεί σε λίστα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για άτομα και οντότητες στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις για εμπλοκή σε «πυρηνικές ή βαλλιστικές πυραυλικές δραστηριότητες» ενώ δύο χρόνια αργότερα το όνομά του αφαιρέθηκε από τη λίστα. 

Είναι ένας μακροχρόνιος υποστηρικτής του καθεστώτος. Πρώην αξιωματικός του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης και πρώην επικεφαλής της Setad, μιας ισχυρής οικονομικής οργάνωσης που ελέγχεται από τον Ανώτατο Ηγέτη. 

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters το 2013, η Setad συγκέντρωσε μια επιχειρηματική αυτοκρατορία αξίας περίπου 95 δισεκατομμυρίων δολαρίων, βασισμένη εν μέρει σε περιουσιακά στοιχεία που κατασχέθηκαν από θρησκευτικές ή άλλες μειονότητες και Ιρανούς που ζούσαν στο εξωτερικό. 

Η ιρανική κυβέρνηση συγκάλεσε σήμερα «επείγουσα συνεδρίαση» μετά την ανακοίνωση του θανάτου του προέδρου Ραΐσι και του υπουργού Εξωτερικών, όπως μετέδωσε το ιρανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Ο Αλί Μπαγκερί Κάνι, νυν υφυπουργός Εξωτερικών, ενδέχεται να διοριστεί υπουργός Εξωτερικών, αφού επιβεβαιώθηκε ο θάνατος και του Υπ.Εξ. Αμπντολαχιάν, ο οποίος επέβαινε στο προεδρικό αεροσκάφος.

Ο Αλί Μπαγκερί Κάνι ηγήθηκε της ιρανικής αντιπροσωπείας κατά τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά της Βιέννης, οι οποίες αργότερα κατέληξαν σε αδιέξοδο, και είναι το ισχυρότερο πρόσωπο «επικοινωνίας» με τους Ευρωπαίους.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ενημερώθηκε αμέσως για το ατύχημα και τις εξελίξεις στην περιοχή.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι «παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις». Αμερικανικές πηγές υπογραμμίζουν ότι το Bell 212 στο οποίο ταξίδευε το προεδρικό κλιμάκιο ήταν ένα μη ασφαλές μοντέλο του 1968, καθώς αν σταματούσε ο κινητήρας δεν διέθετε σύστημα «autorotation» με το οποίο θα μπορούσε να προσγειωθεί.

«Δεν έχουμε ανάμειξη» λέει και το Ισραήλ 

Το Ισραήλ δεν είχε ανάμιξη στον θάνατο του Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί σε συντριβή ελικοπτέρου στην οποία σκοτώθηκαν και μέλη της συνοδείας του, δήλωσε σήμερα Ισραηλινός αξιωματούχος στο Reuters. «Δεν ήμασταν εμείς», δήλωσε ο αξιωματούχος, που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.
 

Ο υπερσυντηρητικός σιίτης κληρικός Εμπραχίμ Ραϊσί, που έχασε τη ζωή του μετά τη συντριβή του αεροσκάφους, κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του Ιράν το 2021, σε μια αναμέτρηση που χαρακτηρίστηκε από την αποχή , η οποία κυμάνθηκε στο επίπεδο ρεκόρ του 52%. 

Ο Ραϊσί εξασφάλισε 61,95% των ψήφων στον πρώτο γύρο και η νίκη του έδωσε όλα τα όργανα της κυβέρνησης, εκλεγμένα και μη, στα χέρια των υπερσυντηρητικών. Ήταν η δεύτερη φορά που ο Ραϊσί έθετε υποψηφιότητα, καθώς είχε κατέβει στην προεδρική «κούρσα» και το 2017, αλλά είχε ηττηθεί από τον Ροχανί. Ο Εμπραχίμ Ραϊσί θεωρείτο «εκλεκτός» του αγιατολάχ και φημολογείτο πως θα ήταν ο διάδοχός του. 

Το 1988, όταν ήταν ακόμη αναπληρωτής εισαγγελέας του δικαστηρίου της Τεχεράνης, ο Εμπραχίμ Ραϊσί έπαιξε καίριο ρόλο στις μαζικές εκτελέσεις μαρξιστών και άλλων αριστερών κρατουμένων κατ’ εντολή του αγιατολάχ Χομεϊνί, γεγονός που τις επόμενες δεκαετίες προσπάθησε να διαψεύσει. 

Ο νεκρός πλέον Ραϊσί ήταν για περισσότερες από τρεις δεκαετίες στο δικαστικό σύστημα: γενικός εισαγγελέας της Τεχεράνης από το 1989 ως το 1994, αναπληρωτής επικεφαλής της Δικαστικής Αρχής από το 2004 ως το 2014, χρονιά κατά την οποία προτάθηκε για γενικός εισαγγελέας του Ιράν.

Το 2016 ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, διόρισε τον Ραϊσί επικεφαλής του ισχυρού φιλανθρωπικού ιδρύματος Αστάν-ε Κοντς Ραζανί, το οποίο διαχειρίζεται το μαυσωλείο του ιμάμη Ρεζά στη Μασχάντ καθώς και την τεράστια ακίνητη περιουσία του. Τρία χρόνια αργότερα διορίστηκε επικεφαλής της Δικαστικής Αρχής.

Κατά την διάρκεια των μεγάλων λαϊκών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων του 2017-18 και του Νοεμβρίου 2019, ο Ραϊσί ήταν ex officio ένας από τους πρωταγωνιστές στην άγρια καταστολή του φιλοδημοκρατικού κινήματος και τη φυλάκιση και καταδίκη χιλιάδων αγωνιστών. (βλ. Ροχανί θα λέτε και θα κλαίτε).

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν πραγματοποίησε Σύνοδο Κορυφής με ανώτερους αξιωματούχους άμυνας και ασφάλειας για το δυστύχημα με το ελικόπτερο του Ραΐσι, όπως γνωστοποίησε ο πρεσβευτής της Τεχεράνης στη Μόσχα, Καζέμ Τζαλάλι.

Ο Ιρανός διπλωμάτης εξήγησε ότι συμμετείχε στη συνάντηση μαζί με τον Ρώσο υπουργό Άμυνας Andrey Belousov, τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Valery Gerasimov, τον Υπουργό Έκτακτης Ανάγκης Alexander Kurenkov, τον βοηθό του προέδρου Igor Levitin και τον γραμματέα του Συμβουλίου Ασφαλείας Sergey Shoigu.

«Παρακαλώ, δεχθείτε τα βαθύτερα συλλυπητήριά μου αναφορικά με τη μεγάλη τραγωδία που έπληξε την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», δήλωσε ο Πούτιν σε μήνυμά του προς τον Χαμενεΐ, όπως ανακοίνωσε το Κρεμλίνο. «Ο Σαγιέντ Εμπραχίμ Ραϊσί ήταν ένας εξαίρετος πολιτικός, του οποίου ολόκληρη η ζωή ήταν αφιερωμένη στο να υπηρετεί την Πατρίδα», δήλωσε ο Πούτιν στο τηλεγράφημά του.

«Η Ε.Ε. εκφράζει τα ειλικρινή της συλλυπητήρια για το θάνατο του προέδρου Ραϊσί και του υπουργού εξωτερικών Αμντολλαχιάν, καθώς και άλλων μελών της αντιπροσωπείας και του πληρώματος σε δυστύχημα με ελικόπτερο. Η σκέψη μας είναι στις οικογένειες» αναφέρει με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ.

Τριήμερο εθνικό πένθος για τον θάνατο του Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών κήρυξε σήμερα ο Λίβανος μετά τη συντριβή του ελικοπτέρου στο οποίο επέβαιναν οι δύο άνδρες. Η σιιτική ισλαμιστική οργάνωση του Λιβάνου, η Χεζμπολάχ, εξέφρασε τα συλλυπητήριά της σε ανακοίνωσή.

Παρομοίως, στο Πακιστάν θα τηρηθεί ημέρα εθνικού πένθους και οι σημαίες θα κυματίζουν μεσίστιες σε ένδειξη σεβασμού προς τον Ιρανό πρόεδρο Εμπραχίμ Ραϊσί. 

Στη Συρία, ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ εξέφρασε κι εκείνος τα συλλυπητήριά του προς το Ιράν διακηρύσσοντας την «αλληλεγγύη» του προς την Τεχεράνη, η οποία τον στηρίζει από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στη χώρα του. «Η Συρία στέκεται αλληλέγγυα προς την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν (..)», δήλωσε ο πρόεδρος Άσαντ.
 

Το υπουργικό συμβούλιο που συνεδριάζει εκτάκτως στον Ιράν διόρισε υπουργό Εξωτερικών τον Αλί Μπαγκερί Κανί -πρώην αναπληρωτή υπ.Εξ.- μετά τον θάνατο του Χοσεΐν Αμιραμπντολαχιάν που επέβαινε στο αεροσκάφος που συνετρίβη. 

Ο Αλί Μπαγκερί υπηρετούσε ως αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών από τον Σεπτέμβριο του 2021. Ήταν αναπληρωτής γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας μεταξύ 2007 και 2013.

Το Ιράν κηρύσσει πενθήμερο πένθος ενώ ο πρώτο αντιπρόεδρος Μοχάμαντ Μόχμπερ διορίστηκε προσωρινός επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ κήρυξε πενθήμερο πένθος μετά τον θάνατο του Εμπραχίμ Ραΐσι και τη συντριβή του ελικοπτέρου. 

Το Ιράν έχει πλέον μια περίοδο 50 ημερών έως ότου διεξαχθούν προεδρικές εκλογές για την επιλογή του διαδόχου.

«Κηρύσσω πενθήμερο δημόσιο πένθος και εκφράζω τα συλλυπητήριά μου στον αγαπητό λαό του Ιράν», δήλωσε ο Χαμενεΐ σε δήλωση που μεταδόθηκε από το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA. «Ο Μόχμπερ θα διευθύνει την εκτελεστική εξουσία και είναι υποχρεωμένος να συνεννοηθεί με τους επικεφαλής των νομοθετικών και δικαστικών κλάδων για την εκλογή νέου προέδρου εντός το πολύ 50 ημερών», πρόσθεσε.

Το «προφίλ» του μεταβατικού προέδρου

Ο Μοχάμαντ Μόχμπερ διορίστηκε πρώτος αντιπρόεδρος της χώρας τον Αύγουστο του 2021 από τον Ραϊσί και θεωρείται πρόσωπο κοντά στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Ο Μοχμπέρ ήταν μέλος της ιρανικής αποστολής που επισκέφθηκε τη Μόσχα, τον περασμένο Οκτώβριο, και συμφώνησε στην παροχή πυραύλων εδάφους-εδάφους και παροχή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις ένοπλες δυνάμεις της Ρωσίας.

Το 2010, το όνομά του είχε περιληφθεί σε λίστα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για άτομα και οντότητες στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις για εμπλοκή σε «πυρηνικές ή βαλλιστικές πυραυλικές δραστηριότητες» ενώ δύο χρόνια αργότερα το όνομά του αφαιρέθηκε από τη λίστα. 

Είναι ένας μακροχρόνιος υποστηρικτής του καθεστώτος. Πρώην αξιωματικός του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης και πρώην επικεφαλής της Setad, μιας ισχυρής οικονομικής οργάνωσης που ελέγχεται από τον Ανώτατο Ηγέτη. 

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters το 2013, η Setad συγκέντρωσε μια επιχειρηματική αυτοκρατορία αξίας περίπου 95 δισεκατομμυρίων δολαρίων, βασισμένη εν μέρει σε περιουσιακά στοιχεία που κατασχέθηκαν από θρησκευτικές ή άλλες μειονότητες και Ιρανούς που ζούσαν στο εξωτερικό. 
 

Η ιρανική κρατική τηλεόραση δημοσίευσε πλάνα από το εσωτερικό του ελικοπτέρου πριν τη συντριβή του. Σε αυτά, φαίνεται ο πρόεδρος Εμπραχίμ Ραϊσί με τον υπουργό Εξωτερικών Χοσεΐν Αμιραμπντολαχιάν που πλέον είναι νεκροί. Στο βίντεο περιλαμβάνονται πλάνα από την τελετή για το άνοιγμα φράγματος στα σύνορα του Ιράν με το Αζερμπαϊτζάν, στην οποία είχαν παρευρεθεί νωρίτερα. 

Μεταξύ των επιβατών ήταν ο κυβερνήτης της επαρχίας του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν, ο κύριος ιμάμης της περιφέρειας, καθώς και ο αρχηγός της ασφάλειας του προέδρου και τρία μέλη του πληρώματος.

Τα συντρίμμια βρέθηκαν τα χαράματα και οι διασώστες ανέφεραν ότι «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως οι επιβάτες του ελικοπτέρου» βρίσκονται στη ζωή. Είναι εξαιρετικά δύσκολο έως και αδύνατο να ταυτοποιηθούν τα πτώματα, καθώς έχουν καεί ολοσχερώς. 
 

Το Ιράν μοιάζει διχασμένο και αντιμέτωπο με μία νέα πολιτική κρίση, μετά τον θάνατο του προέδρου Ραϊσί.

Ομάδες πιστών συγκεντρώθηκαν χθες και προσευχήθηκαν σε τζαμιά για τον εντοπισμό του προέδρου. Οι αρχές ζήτησαν από τους πολίτες να παραμείνουν ενωμένοι και μερικές εκατοντάδες υποστηρικτές βγήκαν στους δρόμους, εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους στις οικογένειες των νεκρών. 

Όμως, πολλοί Ιρανοί -αντίπαλοι του υπερσυντηρητικού, θεοκρατικού, αυταρχικού καθεστώτος- εκφράζουν την αντιπάθειά τους στην καταπιεστική εξουσία και «πανηγύρισαν» για τον θάνατο του Ραϊσί. 

Ο κίνδυνος πλήρους αποσταθεροποίησης του Ιράν είναι ορατός και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις στην «εύθραυστη» Μέση Ανατολή. 

Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι εξέφρασε σήμερα τα συλλυπητήριά του προς το Ιράν για τον θάνατο του προέδρου της χώρας και του υπουργού Εξωτερικών.

«Η Αίγυπτος θρηνεί, με μεγάλη θλίψη και βαθύ πόνο, για τον πρόεδρο και τον ανώτατο διπλωματικό αξιωματούχο του Ιράν, οι οποίοι σκοτώθηκαν την Κυριακή σε ένα θλιβερό δυστύχημα», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η προεδρία. Υπογράμμισε επίσης την «αλληλεγγύη του Καΐρου απέναντι στους ιρανούς ηγέτες και τον λαό μπροστά σε αυτή τη φοβερή απώλεια».

«Σεβασμός και ευγνωμοσύνη» από Ερντογάν 

«Ως συνάδελφος που στάθηκε προσωπικά μάρτυρας των προσπαθειών του για την ειρήνη του ιρανικού λαού και της περιοχής μας την περίοδο που ήταν στην εξουσία, θυμάμαι τον Ραϊσί με σεβασμό και ευγνωμοσύνη», ανέφερε ο Ερντογάν σε ανάρτησή του στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης X.

Εκφράζοντας «τα πιο ειλικρινή του συλλυπητήρια στον φίλο και αδελφό λαό και την κυβέρνηση του Ιράν, ιδιαίτερα στον ανώτατο ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, (τον αγιατολάχ) Αλί Χαμενεΐ», ο Τούρκος πρόεδρος σημείωσε ότι η Τουρκία στέκεται στο πλευρό του Ιράν αυτές τις δύσκολες ώρες.
 

Η Χαμάς αναφέρει πως ο Εμπραχίμ Ραϊσί κατέλαβε «σημαντικές πολιτικές και διπλωματικές προσπάθειες για να σταματήσει τη σιωνιστική επιθετικότητα» και στήριξε τον παλαιστινιακό λαό κατά τις ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα. 

«Αυτοί οι ηγέτες στήριξαν τον νόμιμο αγώνα του λαού μας ενάντια στην σιωνιστική οντότητα, παρείχαν πολύτιμη στήριξη προς την παλαιστινιακή αντίσταση και κατέβαλαν άοκνες προσπάθειες αλληλεγγύης και στήριξης σε όλα τα fora και τους τομείς για τον λαό μας στην ακλόνητη Λωρίδα της Γάζας, στη διάρκεια της Μάχης της Πλημμύρας του Αλ Άκσα (μια αναφορά στον συνεχιζόμενο πόλεμο με το Ισραήλ που ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου)», ανέφερε η Χαμάς.