Ποιος έχει εισάγει;

Τον Δεκέμβριο, προαναγγέλλοντας τα ιδιωτικά μηπανεπιστήμια, ο πρωθυπουργός είπε: Εχει έρθει η ώρα να κάνουμε και μία άλλη μεγάλη μεταρρύθμιση: να εισάγουμε επιτέλους και στην Ελλάδα τη λειτουργία μη κρατικών ανώτατων ιδρυμάτων.

Πριν από μερικές μέρες, ο Στέφανος Κασσελάκης εξάγγειλε: Ζητάω την ψήφο σας για… να αλλάξουμε το φορολογικό πλαίσιο και να εισάγουμε μια προοδευτική φορολογική κλίμακα.

Στις κινητές μας συσκευές, διάφορες εφαρμογές μάς προτρέπουν: Εισάγετε τον κωδικό σας.

Και στις τρεις περιπτώσεις, υπάρχει γλωσσικό λάθος. Δεν θα εισάγουμε διαρκώς ιδιωτικά ΑΕΙ ή φορολογικές κλίμακες ή τον κωδικό μας, αλλά άπαξ· άρα, θα εισαγάγουμε ή, όπως προτιμούν οι Κύπριοι, θα εισάξουμε. Το ίδιο πρόβλημα το συναντάμε με όλα τα σύνθετα του «άγω» όπως παράγω, εξάγω κτλ.

Αν έχουμε αμφιβολία ποιον τύπο πρέπει να χρησιμοποιήσουμε, ένα τέχνασμα που βοηθάει είναι να αλλάξουμε το ρήμα. Ας πούμε: Να καθιερώσουμε νέα φορολογική κλίμακα ή Πληκτρολογήστε τον κωδικό σας, κι έτσι θα δούμε αν πρέπει να βάλουμε στιγμιαίο τύπο (να εισαγάγουμε) ή διαρκή (να εισάγουμε).

Ο παρακείμενος βέβαια κανονικά δεν θα έπρεπε να προκαλεί πρόβλημα, αφού είναι συνοπτικός. Το «έχει εισάγει» είναι πάντοτε λάθος, διότι ποτέ δεν λέμε «έχει δίνει», οπότε κανονικά η απάντηση στην ερώτηση του τίτλου έπρεπε να είναι «Κανένας». Κι όμως, πολλές φορές βλέπουμε γραμμένα: *έχουν παράγει, *έχει εξάγει κτλ.

Φαίνεται πως η διάκριση στιγμιαίου και διαρκούς, που είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην ελληνική γλώσσα, δεν λειτουργεί καλά με τα σύνθετα του «άγω». Τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο οι λεγόμενοι αναλογικοί τύποι, που λύνουν το πρόβλημα διότι κάνουν εναργέστερη τη διάκριση αυτή: θα παράξω (μία φορά), έχω παράξει, ο στόχος είναι να παράγουμε 100 τόνους κάθε χρόνο, αλλά τον πρώτο χρόνο θα παράξουμε μόνο 60.

Ειδικά για το ρήμα «παράγω» οι αναλογικοί τύποι (παράξω κτλ.) είναι ευρύτατα διαδεδομένοι και στην Ελλάδα. Σε μια οποιαδήποτε συνεδρίαση της Βουλής θα τους ακούσετε. Ωστόσο, δεν είναι εξίσου διαδεδομένοι για άλλα ρήματα και πολλοί θεωρούν κακόηχο το «θα εισάξω» ή το «έχω εξάξει». Προσωπικά, πιο κακόηχο θεωρώ το «έχω εξαγάγει», κι ας είναι σωστό.

Τον 19ο αιώνα πολλοί χρησιμοποιούσαν αναλογικούς τύπους, ας πούμε ο Κονδυλάκης: «Η φιλοδοξία των χωριανών ήτο να εισάξουν νέα γράμματα και νέα μέθοδο…» στο διήγημα «Ο νεωτεριστής», ενώ ο Καποδίστριας το 1828 έγραφε ότι οι διπλωματικές του επαφές είχαν σκοπό «να εξάξουν την αγαπητήν μας πατρίδα από την ολεθρίαν μονήρη θέσιν».

Σήμερα, στην Κύπρο, θα συναντήσετε τύπους όπως «έχει εισάξει», «θα διεξάξουν» ή «έχουν εξάξει» ακόμα και σε επίσημα κείμενα. Ας πούμε, στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως: «Οποιοσδήποτε προτίθεται να εισάξει ζώο ή ζωικό προϊόν οφείλει να ειδοποιήσει γραπτώς…»

Και αφού οι αναλογικοί τύποι βοηθάνε να αποφεύγονται τα λαθεμένα «έχει εισάγει» και τα παρεμφερή, ίσως θα πρέπει να τους εισάξουμε από την Κύπρο.