Ο ωκεανός καλύπτει περισσότερο από το 70% της επιφάνειας της Γης και περιέχει σχεδόν το 80% του συνόλου της ζωής. Ως πηγή οξυγόνου, τροφής και απασχόλησης, υποστηρίζει δισεκατομμύρια ανθρώπους και σχηματίζει επίσης τη μεγαλύτερη δεξαμενή άνθρακα του πλανήτη, επισημαίνει σε άρθρο του το περιοδικό Τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Cordis.
Υπογραμμίζει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη 13 μεγάλα ερευνητικά έργα που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε., μεταξύ πολλών άλλων ερευνητικών προσπαθειών για την παρατήρηση των ωκεανών που στόχο έχουν τη βιώσιμη διαχείρισή τους. Η αειφόρος διαχείριση των ωκεανών είναι το κλειδί για την επιτυχή διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη δράση για το κλίμα, την επισιτιστική ασφάλεια, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ανθρώπινη υγεία. Η παρακολούθηση και η προστασία των θαλάσσιων οικοτόπων είναι επομένως ουσιαστική τόσο για την ανθρώπινη ευημερία όσο και για τον κόσμο στον οποίο ζούμε, ωστόσο η πλειονότητα των ωκεανών παγκόσμια επί του παρόντος είτε παρατηρείται ελάχιστα ή δεν έχει εξερευνηθεί. Για να καλυφθούν αυτά τα κενά στην επιστημονική γνώση, να κατανοήσουμε την παρούσα κατάσταση του ωκεανού και να προβλέψουμε τις συνθήκες που θα τον επηρεάσουν στο μέλλον απαιτούνται ακριβή, αξιόπιστα δεδομένα για τη σχέση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, της βιοποικιλότητας και του οικοσυστήματος.
Ο στόχος της αποστολής της Ε.Ε. για την αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας είναι να τους προστατεύσει και να επαναφέρει την υγεία τους έως το 2030 μέσω έρευνας και καινοτομίας, εμπλοκής των ενδιαφερομένων (μεταξύ άλλων με τους πολίτες) και επενδύσεων στη γαλάζια οικονομία.
Στο πλαίσιο της αποστολής, η Ε.Ε. αναπτύσσει το European Digital Twin of the Ocean (ευρωπαϊκό DTO), ένα ψηφιακό αντίγραφο για να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν και να προβλέψουν τον αντίκτυπο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και της κλιματικής αλλαγής.
Αυτό το ισχυρό εργαλείο συγκεντρώνει δεδομένα από ευρωπαϊκά στοιχεία όπως το Marine Observation and Data Network (EMODnet) και τα προγράμματα Copernicus Marine Environment Monitoring Service (CMEMS) και το τροφοδοτεί σε μοντέλα υπολογιστών τελευταίας τεχνολογίας για την προσομοίωση του ωκεανού υπό διαφορετικά σενάρια. Κατασκευάζοντας ένα ψηφιακό αντίγραφο, οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον του ωκεανού, κάτι που μπορεί να συμβάλει στην ενημέρωση της πολιτικής της Ε.Ε. και στην ενίσχυση νέων συνδέσεων μεταξύ της επιστήμης, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας.
Επιπλέον, ο ευρωπαϊκός DTO συγκεντρώνει ερευνητές από διαφορετικούς τομείς σε ένα ενιαίο εικονικό περιβάλλον αιχμής. Η σύνδεση των φυσικών, βιολογικών και κοινωνικο-οικονομικών διαστάσεων του ωκεανού αναμένεται να επιφέρει επανάσταση στις εργασιακές πρακτικές, κάτι που θα βοηθήσει στη λήψη τεκμηριωμένων, επιστημονικών αποφάσεων.
Οπως τονίζει το άρθρο του Cordis, η λύση είναι η πορεία προς τη βιώσιμη διαχείριση και τα 13 έργα δείχνουν πώς η παρατήρηση των ωκεανών είναι απαραίτητη για τη βιώσιμη διαχείρισή τους. Τα έργα συμπεριλαμβάνουν τις τεχνολογίες και τις πλατφόρμες ανίχνευσης, τα συστήματα παρατήρησης ωκεανών, της κοινής χρήσης δεδομένων και των υπηρεσιών του ευρωπαϊκού DTO. Τα αποτελέσματά τους καλύπτουν την παρατήρηση των ωκεανών από φυσική, γεωχημική και βιολογική πλευρά και αφορούν τόσο τις παράκτιες όσο και τις ωκεάνιες ζώνες.
Τα έργα συμβάλλουν στη βιώσιμη διαχείριση των ωκεανών με διάφορους τρόπους. Πλέον χαρακτηριστικά: η πρωτοβουλία TechOceanS που δημιούργησε τεχνολογίες τηλεπισκόπησης για τη λήψη σημαντικών δεδομένων των ωκεανών. Ακόμη η NautilOS ανέπτυξε μια νέα γενιά οικονομικών αισθητήρων και δειγματοληπτών. Τα τηλεκατευθυνόμενα οχήματα (ROV) και τα αυτόνομα υποβρύχια οχήματα (AUV) προστέθηκαν στον ευρωπαϊκό ερευνητικό στόλο στο πλαίσιο του Eurofleetplus. Τέλος το GROOM II σχεδίασε ένα βιώσιμο δίκτυο θαλάσσιας έρευνας σε ευρωπαϊκό επίπεδο που αυξάνει την προσβασιμότητα στα υποβρύχια ανεμόπτερα. Αναλυτικά όλα τα έργα βρίσκονται στη διεύθυνση «cordis.eu».
