Με την επιφυλακτική στάση του σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργού της χώρας, Ρόμπερτ Φίτσο, απέναντι στην Ουκρανία, συντάσσεται ο επίσης σοσιαλδημοκράτης Πέτερ Πελεγκρίνι, ο μέχρι τώρα πρόεδρος της Βουλής στην Μπρατισλάβα, ο οποίος, διαδεχόμενος την έως τώρα αρχηγό του κράτους, Ζουζάνα Τσαπούτοβα, αναλαμβάνει στις 15 Ιουνίου νέος πρόεδρος της Σλοβακίας, μετά την επικράτησή του κατά τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στη χώρα του το περασμένο Σάββατο με ποσοστό 53,2% –πολύ μεγαλύτερο του αναμενόμενου– έναντι του 46,8% του αντιπάλου του, του φιλελεύθερου και φιλοδυτικού πολιτικού Ιβαν Κόρτσοκ, και με τη συμμετοχή των 4,3 εκατ. ψηφοφόρων να φτάνει στο 60% (52% κατά τον πρώτο γύρο πριν από δύο εβδομάδες).
Προσερχόμενος στην κάλπη το περασμένο Σάββατο, ο νέος πλέον πρόεδρος της Σλοβακίας για τα επόμενα πέντε χρόνια διαβεβαίωνε ότι η ψηφοφορία «δεν αφορούσε τη μελλοντική κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής» και πως η Σλοβακία θα συνεχίσει να είναι «ισχυρό μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΝΑΤΟ», κάτι που ο ίδιος επανέλαβε και μετά την ανάδειξή του σε νικητή των προεδρικών εκλογών.
«Πολωμένη χώρα»
Με τη συμμετοχή του κόμματός του Hlas (Η Φωνή) στον κυβερνητικό συνασπισμό με το κόμμα Smer (Κατεύθυνση Σοσιαλδημοκρατία) του πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο, μετά τις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Σεπτεμβρίου, ο Πέτερ Πελεγκρίνι –ο οποίος είχε διαγράψει την πολιτική του σταδιοδρομία μέσα στο κόμμα τού ήδη επί τρεις προηγούμενες θητείες αρχηγού των σλοβακικών κυβερνήσεων, του Ρόμπερτ Φίτσο, έχοντας αποσχιστεί από αυτό με ένα δικό του κόμμα το 2020– ήταν ουσιαστικά «φύλακας και εγγυητής» μιας φιλοευρωπαϊκής πορείας στην κυβέρνηση.
Αλλά, σύμφωνα με παρατηρητές στη Βιέννη, δεν μπόρεσε να κρατήσει αυτή την υπόσχεση και αυτό είχε συνέπειες, καθώς τον περασμένο μήνα η γειτονική Τσεχία αποφάσισε να ακυρώσει τις προγραμματισμένες κυβερνητικές διαβουλεύσεις με το υπουργικό συμβούλιο της Σλοβακίας, παγώνοντας τις σχέσεις της με την επίσημη Μπρατισλάβα, λόγω της φερόμενης ως «φιλορωσικής» πολιτικής της.
Ο αντίπαλος του Πέτερ Πελεγκρίνι στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, ο Ιβάν Κόρτσοκ, ένθερμος υποστηρικτής της Ουκρανίας, είχε θέσει υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος, υποστηριζόμενος όμως από τα κόμματα της δεξιάς αντιπολίτευσης, για να βρεθεί κατά τον πρώτο γύρο της ψηφοφορίας στις 23 Μαρτίου μπροστά με 42% των ψήφων, έναντι 37% του Πέτερ Πελεγκρίνι, ενώ ο Στέφαν Χαραμπίν, ο οποίος, όπως και ο Πελεγκρίνι, αντιπροσώπευε μια επιφυλακτική στάση απέναντι στο Κίεβο, ήρθε τρίτος με 12% των ψήφων.
Για τους πολιτικούς παρατηρητές στη Δύση, η Σλοβακία είναι μια χώρα πολωμένη και το ρήγμα συχνά εμφανίζεται μεταξύ φιλιών και οικογενειών και πίσω από τον Ιβαν Κόρτσοκ φέρεται να βρίσκεται εκείνο το τμήμα της κοινωνίας που έχει επανειλημμένα συγκεντρωθεί για αντικυβερνητικές διαδηλώσεις σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας από τα τέλη του περασμένου έτους, «ανησυχώντας» για την πορεία της χώρας υπό τη νέα –για τους ίδιους– «αριστερή εθνικιστική» κυβέρνηση του πολιτικού βετεράνου, του για τέταρτη θητεία πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίτσο.
Στις βουλευτικές εκλογές του φθινοπώρου, ο ίδιος έκανε την επιστροφή του και σχημάτισε κυβέρνηση για τέταρτη φορά, με τις πολιτικές ατυχίες και τα λάθη της προηγούμενης δεξιάς κυβέρνησης να τον έχουν βοηθήσει να επιστρέψει στην εξουσία, μαζί με τις διατυπωμένες επιφυλάξεις του ότι η Σλοβακία θα μπορούσε να παρασυρθεί στον πόλεμο στη γειτονική Ουκρανία.
Αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Ρόμπερτ Φίτσο άρχισε να αλλάζει τη Σλοβακία σύμφωνα με τις δικές του ιδέες και να την κινεί όλο και περισσότερο προς μια φιλική προς τη Ρωσία πορεία, ακολουθώντας -σύμφωνα με τους δυτικούς παρατηρητές- το παράδειγμα του Βίκτορ Ορμπαν στη γειτονική Ουγγαρία, διακόπτοντας την κρατική στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία, επειδή, κατά τη γνώμη του, σήμαινε μόνο τη συνέχιση του πολέμου, ενώ ο ίδιος ήταν υπέρ της ειρήνης, πρωτοστατώντας στην εξεύρεση ειρηνευτικής λύσης.
Εμμένοντας στην καθαρή στάση του απέναντι στην Ουκρανία, όπως τη διακήρυττε σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Ρόμπερτ Φίτσο επισήμανε σε δηλώσεις του μετά τη νίκη του τον Σεπτέμβριο, ότι «η Σλοβακία έχει μεγαλύτερα προβλήματα από τη βοήθεια προς την Ουκρανία», αλλά είναι πρόθυμη να τη βοηθήσει με ανθρωπιστικό τρόπο.
«Προέκταση του πρωθυπουργού»
«Είμαστε έτοιμοι να βοηθήσουμε στην ανοικοδόμηση του κράτους, αλλά γνωρίζετε τη γνώμη μας για τον οπλισμό της Ουκρανίας», τόνιζε, υποσχόμενος ότι θα υποστήριζε τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, όπως επίσης θα κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να οργανώσει ειρηνευτικές συνομιλίες το συντομότερο δυνατό. Προηγουμένως, ο Ρόμπερτ Φίτσο ήταν επικεφαλής της σλοβακικής κυβέρνησης από το 2006 έως το 2010 και από το 2012 έως το 2018, ενώ οδήγησε τη Σλοβακία στη Ζώνη Σένγκεν το 2007 και στην ευρωζώνη το 2009.
Το στρατόπεδο της δεξιάς αντιπολίτευσης και οι υποστηρικτές της στο εξωτερικό διατυπώνουν φόβους ότι ο Πέτερ Πελεγκρίνι ως πρόεδρος θα είναι απλώς «προέκταση» του Ρόμπερτ Φίτσο στο προεδρικό μέγαρο. Στην πραγματικότητα, ο πρόεδρος στη Σλοβακία έχει κυρίως αντιπροσωπευτικά καθήκοντα, ωστόσο η σημασία του αυξάνεται σε περιόδους κρίσης.
Μπορεί, για παράδειγμα, να διορίσει ένα υπουργικό συμβούλιο εμπειρογνωμόνων κατά την κρίση του, όπως έκανε μετά την πτώση της δεξιάς κυβέρνησης του Εντβαρντ Χέγκερ τον προηγούμενο χρόνο η πρόεδρος Ζουζάνα Τσαπούτοβα, η οποία δεν ήθελε πλέον να είναι υποψήφια για δεύτερη θητεία, εν μέρει λόγω των συχνών λεκτικών επιθέσεων από το κυβερνητικό στρατόπεδο εναντίον της και της οικογένειάς της.
