«Δεν γνωρίζω τίποτε από ζωγραφική… Δεν είμαι ούτε συλλέκτης ούτε θαυμαστής συλλογών… Σιχαίνομαι τις αρχαιοδιφικές ανοησίες». Φράσεις του Λόρδου Βύρωνα, διατυπωμένες αποσπασματικά σε γράμματα και κείμενά του στη διάρκεια περίπου 13 χρόνων που η μεγάλη περιπλάνησή του στην Ευρώπη κατέληξε στην Ελλάδα και στο Μεσολόγγι, όπου πέθανε τον Απρίλιο του 1824. Το να δηλώνει «άτεχνος» ο Μπάιρον, ο πρωταγωνιστής του ρομαντικού κινήματος που έφερε στο προσκήνιο την τέχνη της κλασικής Ελλάδας, και μάλιστα σε μια εξιδανικευμένη εκδοχή της, δεν ακούγεται και πολύ πειστικό. Ισως μ’ αυτές τις διατυπώσεις ήθελε απλώς να διαφοροποιηθεί από την τάξη του, να προβάλει την επαναστατική απέχθειά του στη συνήθεια της βρετανικής αριστοκρατίας να συλλέγει καλλιτεχνικούς θησαυρούς από όλο τον κόσμο, κατά κανόνα προϊόντα αποικιοκρατικής λεηλασίας και αρπαγής.
Ηταν, λοιπόν, αναπόφευκτο ο φλογερός και συνεπαρμένος με την Ελλάδα Μπάιρον να συγκρουστεί με τον σύγχρονό του και επίσης λόρδο Τόμας Μπρους, κόμη του Ελγιν. Ο κατά δήλωσή του «άτεχνος» Μπάιρον, λοιπόν, στη διάρκεια του πρώτου ταξιδιού του στην Ελλάδα, τα χρόνια 1810 και 1811, αντικρίζει την καταστροφή που έχει προκαλέσει ο συμπατριώτης του στον Παρθενώνα. Καρπός του σοκ και του θυμού του ήταν τα ποιήματα «Τσάιλντ Χάρολντ» και «Κατάρα της Αθηνάς». «Η Παλλάδα πρώτος θα ’ναι της Πατρίδας σου εχθρός/ Την αιτία θες να μάθεις; Κοίτα γύρω σου κι εμπρός/ Εχω δει πολλούς πολέμους κι ερημώσεις να πληθαίνουν/ Κι άλλες τόσες τυραννίες να ανεβοκατεβαίνουν/ Απ’ των Τούρκων τη μανία γλίτωσα και των βανδάλων/ Μα η χώρα σου έναν κλέφτη μου ’χει στείλει πιο μεγάλο», γράφει ο Μπάιρον, καταγγέλλοντας ευθέως τον Ελγιν και την Αγγλία για κλοπή.
Η δημόσια καταγγελία του Ελγιν και της χώρας του από τον Μπάιρον έγινε ένα σημαντικό επιχείρημα του κινήματος υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, όπως αυτό διαμορφώθηκε στην ίδια τη Βρετανία και στη χώρα μας. Στην έκδοση που προσφέρει η «Εφημερίδα των Συντακτών» το Σαββατοκύριακο 27-28 Απριλίου συγκεντρώνονται κείμενα σημαντικών Βρετανών και Ελλήνων μελετητών του έργου και της δράσης του Λόρδου Βύρωνα που φωτίζουν ακριβώς αυτή τη λιγότερο γνωστή διάστασή του. Graham Binns, Ken Coates, Μάριος-Βύρωνας Ραΐζης, Αικατερίνη Δούκα-Καμπίτογλου, Ευγενία Κεφαλληναίου, Πέπη Ρηγοπούλου, Ελένη Καρασαββίδου, Χριστίνα Ντόκου, Θόδωρος Καρζής και, φυσικά, ο αφοσιωμένος «βυρωνιστής» Πάνος Τριγάζης, που είχε και την επιμέλεια της έκδοσης, είναι οι συγγραφείς των κειμένων, με πρόλογο του αείμνηστου Ζυλ Ντασσέν.
Αν και πρόκειται για κείμενα που γράφτηκαν ή εκφωνήθηκαν πριν από είκοσι και πλέον χρόνια και εκδόθηκαν πρώτη φορά το 2004, με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, διατηρούν ατόφια την επικαιρότητά τους. Οχι μόνο γιατί φέτος συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από τον θάνατο του Μπάιρον στο Μεσολόγγι (20/4/1824). Αλλά και γιατί ο Παρθενώνας παραμένει ακρωτηριασμένος, τα Γλυπτά παραμένουν κλεμμένα και η κατάρα της Αθηνάς δεν έχει ακόμη εκπληρωθεί.
-320x213.jpg)
