Η ζωή μεταφέρθηκε στις οθόνες και μαζί της μετακόμισε και το συλλογικό ασυνείδητο: κάτω από την επιφάνεια της επικοινωνίας, κάτω από το δέρμα του σκρολαρισμένου θεάματος, δουλεύει μεθοδικά μια σειρά από υπόγειους μηχανισμούς αναδιάρθρωσης του συστήματος.
Η Κίνα ετοιμάζει τα ανθρωποειδή humandroids και παντού στον κόσμο μεγάλες εταιρείες εξαγοράζουν με δισ. δολάρια start ups που παράγουν το λογισμικό της «συρρίκνωσης»: αλγοριθμικό engineering για τσιπς και κβαντομηχανική υπολογιστική, νανοτεχνολογίες και αόρατους μικροαισθητήρες.
Την ίδια ώρα όσοι εργαζόμενοι δεν ξέρουν να γράφουν τον περίφημο «κώδικα» δεν βρίσκουν εύκολα δουλειά και ως σύγχρονοι cyber proletarians συνειδητοποιούν ότι το αντίκρισμα του επιστημονικού μόχθου τους είναι μη αναπαραστάσιμο, είναι μόνιμα στη σφαίρα του δυνητικού.
Οι δίκαιες αμοιβές της εργασίας παραπέμπονται στο cloud του σημειοκαπιταλισμού, αφού θεσμίζονται στο συλλογικό φαντασιακό ως παράγωγο της γενικής προόδου, το γενικό ισοδύναμο αποτέλεσμα της τεχνητής νοημοσύνης (το νέο ισχυρό άυλο σύμβολο της ψηφιακής υπερδομής).
Τα εργαζόμενα γρανάζια όμως τρέχουν και στρεσάρονται, αν και καθισμένα πάνω από τις οθόνες τους, κλικάροντας στο γραφείο ή στον καναπέ τους.
«Το υποκείμενο είναι η παράδοξη οντότητα που ταυτίζεται με την ίδια της την άρνηση» (Zizek).
Κανείς σχεδόν δεν κατανοεί ότι λειτουργεί ως επιταχυντής της πραγματικότητας και ως επιβραδυντής του βίου και του νοήματος του μόχθου.
Το περιπλανώμενο ψηφιακό βλέμμα δεν παρατηρεί τον αληθινό κόσμο: ζούμε διαρκώς πάνω σε ανισορροπία θεμελιωδών και φαινομενικών μεγεθών, σε μια τραμπάλα διαρκώς αυξανόμενων ανισοτήτων.
Και ενώ όλοι ανησυχούν για το μέλλον τους χωρίς να εξεγείρονται (ακόμη και το ιστορικό φαινόμενο της «Μεγάλης Παραίτησης» είναι ρυθμιστικό σύμπτωμα της δομικής ανισορροπίας), ταυτόχρονα κανείς δεν μετακινείται πουθενά, στην πραγματικότητα, μέσα στο σύστημα.
Aυτή η απαγορευτική κινητικότητα του φαντασιακού, των ονείρων, της επιθυμίας αποδομεί υποκειμενικές ταυτότητες και κατασκευάζει περσόνες σαν του Pessoa («Είμαι οι μάσκες μου» έγραφε στο περίφημο «Βιβλίο της ανησυχίας»)…
*Οικονομολόγος
