Οι δημοσκοπήσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας την περασμένη Πέμπτη καταγράφουν μια εικόνα που διαφαινόταν εδώ και πολύ καιρό – τουλάχιστον αμέσως μετά τις εθνικές εκλογές του περασμένου Μαΐου-Ιουνίου.
Η ελληνική κοινωνία δεν ήταν ευχαριστημένη από τη διακυβέρνηση Ν.Δ.-Μητσοτάκη αλλά δεν είχε εναλλακτική λύση. Τα λαϊκά προβλήματα -και κυρίως αυτό της ακρίβειας- σε συνδυασμό με την αδυναμία της κυβέρνησης να δώσει λύσεις δημιούργησαν αρχικά ένα υπόγειο ρεύμα δυσαρέσκειας το οποίο έχει βγει πλέον στην επιφάνεια και τείνει να μετατραπεί σε ορμητικό ποτάμι με απρόβλεπτες συνέπειες καθώς δύσκολα μπορεί να προσδιοριστεί τι είναι αυτό που θα συμπαρασύρει.
Η αδιέξοδη ψήφος
Αν ρίξει κανείς μια ματιά στα δημοσκοπικά ευρήματα των τελευταίων δώδεκα μηνών θα διαπιστώσει ότι οι πολίτες, στην απόλυτη πλειοψηφία τους, βαθμολογούν σταθερά με αρνητικό πρόσημο την κυβέρνηση σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση των ζωτικών τους προβλημάτων και την πορεία της χώρας. Η δυσαρέσκεια αυτή δεν εκφράστηκε στις περασμένες εθνικές εκλογές. Συνέβη το ακριβώς αντίθετο. Ο κ. Μητσοτάκης και η κυβέρνησή του επιβραβεύτηκαν από τους ψηφοφόρους σε τέτοιο βαθμό ώστε το ποσοστό τους να είναι διπλάσιο από αυτό του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Οσοι τότε είδαν σε αυτό το αποτέλεσμα θρίαμβο για το κυβερνητικό κόμμα δεν διέκριναν εκείνο που σήμερα φαίνεται απολύτως καθαρά. Στις περασμένες εθνικές εκλογές η Ν.Δ. δεν πήρε ψήφο επιβράβευσης και θριάμβου αλλά μια ψήφο αδιεξόδου. Οι πολίτες σε μεγάλο βαθμό -στον κρίσιμο βαθμό που έκανε τη διαφορά και δημιούργησε ένα ετεροβαρές πολιτικό σύστημα- ψήφισαν Ν.Δ. γιατί δεν είχαν πού αλλού να πάνε. Στην εξέλιξη αυτή (στη διόγκωση της διαφοράς) ιδιαίτερο ρόλο έπαιξαν και οι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί του μεγάρου Μαξίμου με τη βοήθεια των συστημικών ΜΜΕ, που μηδένιζαν οποιαδήποτε άλλη πολιτική πρόταση εκθειάζοντας την κυβερνητική διαχείριση ως τη μοναδική που υπήρχε στη χώρα.
Η κυβερνητική φθορά
Μετά τον εκλογικό θρίαμβο και σε συνδυασμό με την κρίση και τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ, ο κ. Μητσοτάκης και η κυβέρνησή του έμειναν μόνοι απέναντι στην κοινωνία. Τώρα δεν τους έφταιγαν οι άλλοι για οτιδήποτε πήγαινε στραβά. Τώρα η ευθύνη ήταν όλη δική τους. Ετσι ο βασιλιάς αποκαλύφθηκε γυμνός.
Από το περασμένο φθινόπωρο -κι ενώ η δυσαρέσκεια σιγά σιγά φούντωνε και έβγαινε στην επιφάνεια- η Ν.Δ. άρχισε να υποχωρεί δημοσκοπικά στην πρόθεση ψήφου. Από το 35% με 36% που κατέγραφε κατά μέσο όρο τον περασμένο Οκτώβριο, τον Νοέμβριο κινήθηκε κοντά στο 30%. Από τον Φεβρουάριο του 2024 άρχισε να καταγράφεται σε ποσοστά κάτω του 30% (28% με 28,5%) και μόλις προχθές καταγράφηκε στην πρόθεση ψήφου στο 24,6% (Metron Analysis για το MEGA).
Η αντιπολιτευτική αδυναμία
Στο ίδιο διάστημα ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ διαγκωνίζονται για τη δεύτερη θέση με ποσοστά που κινούνται από 10% ώς 13%. Το ΚΚΕ διέγραψε μια δημοσκοπική ανοδική πορεία που κάποια στιγμή έφτασε το 9,7%, αλλά φαίνεται πως τελικά κινείται μεταξύ 6,8% (κατώτατο σημείο) και 8,5% (ανώτατο σημείο). Στην υπόλοιπη Αριστερά δεν καταγράφεται κάτι αξιόλογο.
Στον χώρο της Ακροδεξιάς σταθερά ανοδική πορεία έχει η Ελληνική Λύση του κ. Βελόπουλου που καρπώνεται τη μερίδα των ψηφοφόρων οι οποίοι κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, για να φτάσει σε ορισμένες μετρήσεις να ξεπεράσει σε ποσοστό το ΚΚΕ.
Η εικόνα αυτή ως φωτογραφία της κοινωνίας αν μη τι άλλο φανερώνει μια σοβαρή κρίση αντιπροσώπευσης. Η Ν.Δ. καταβαραθρώνεται, αλλά τα κόμματα που διεκδικούν τη δεύτερη θέση δεν καρπώνονται τις δικές της απώλειες. Ταυτόχρονα μικρά είναι τα κέρδη του ΚΚΕ, ενώ ανησυχητική είναι η άνοδος της Ακροδεξιάς. Συγκρατημένη μεν επί του παρόντος αλλά πολύ επικίνδυνη αν λάβουμε υπόψη πώς αναπτύσσεται εκλογικά αυτός ο χώρος. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι ένα σημαντικό μέρος της αδιέξοδης ψήφου δεν θα στραφεί αυτή τη φορά στα δεξιότερα της Ν.Δ.
Κρίση αντιπροσώπευσης στον κοινοβουλευτισμό στην πραγματικότητα σημαίνει κρίση του πολιτικού συστήματος. Κατ’ αρχάς του κυρίαρχου πολιτικού συστήματος, δηλαδή των κυβερνητικών κομμάτων. Δευτερευόντως και των υπολοίπων καθώς διαπιστώνεται η αδυναμία τους να καλύψουν το κενό αντιπροσώπευσης που δημιουργείται.
Χωρίς διέξοδο
Οπως δείχνουν τα πράγματα, το ελληνικό πολιτικό σύστημα περνάει τη δεύτερη φάση της κρίσης του που ξεκίνησε την εποχή των μνημονίων. Τότε που τα κυβερνητικά κόμματα ομογενοποιήθηκαν πολιτικά αφού την πολιτική στη χώρα τη διαμόρφωναν οι δανειστές, ενώ τα μικρότερα κόμματα αδυνατούσαν να προβάλουν μια εναλλακτική λύση. Αυτή η ομογενοποίηση μετά την έξοδο από τα μνημόνια δεν ξεπεράστηκε στην πράξη και κατ’ επέκταση στη συνείδηση του κόσμου, ο οποίος δεν βλέπει μια τρίτη λύση παρά μόνο τη διαμαρτυρία που έχει πολλά πρόσωπα έκφρασης.
Ολο αυτό το σκηνικό που κρατάει περισσότερο από 15 χρόνια -αν δεχτούμε πως η αρχή του βρίσκεται στην έναρξη της οικονομικής κρίσης- φανερώνει μια χώρα και μια κοινωνία που βυθίζονται διαρκώς σε ένα τέλμα χωρίς διέξοδο.
Δηλαδή πάνε από το κακό στο χειρότερο. Αν δεν υπάρξουν πολιτικές δυνάμεις να διαβάσουν σωστά την κατάσταση και να ηγηθούν μιας προοδευτικής διεξόδου, τα χειρότερα είναι μπροστά μας. Κι όλα αυτά σε έναν κόσμο που γίνεται περισσότερο ανταγωνιστικός, περισσότερο εύθραυστος στις ισορροπίες του, διαρκώς επικίνδυνος όσο ποτέ άλλοτε στη μεταπολεμική παγκόσμια ιστορία.
