«Ολα τα κοινά ο Ρωμιός τα θεωρεί ξένα…», έγραφε ο λαογράφος Δημήτριος Λουκόπουλος το 1928.
Αλήθεια, δεν είναι αντίφαση να μιλάμε για τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη των «παραδοσιακών» κοινοτήτων κι από την άλλη να ερχόμαστε συχνά αντιμέτωποι με έναν ιδιόρρυθμο ατομικισμό και εγωισμό, τον οποίο είχαν πράγματι διαπιστώσει ξένοι ανθρωπολόγοι και κοινωνιολόγοι που διεξήγαγαν έρευνα πεδίου στη χώρα μας τις πρώτες δεκαετίες μετά τον τελευταίο πόλεμο;
Αλήθεια, δεν είναι δικές μας οι παροιμίες «δική μου μάνα πέθανε, καμία να μη μείνει», «μακριά από τον κώλο μου κι ας είναι κι έναν πόντο» και άλλες παρόμοιες;
Πού βρίσκεται και ποια είναι η αλήθεια;
Τον τελευταίο καιρό τα Γιάννινα πνίγονται στην αιθαλομίχλη. Οι καμινάδες καπνίζουν νύχτα-μέρα. Ο καπνός από υλικά κατάλληλα και μη (ας πούμε, παλιές, βαμμένες με λαδομπογιά πόρτες και παραθύρια) σμίγει με την ομίχλη και δημιουργεί μια αποπνικτική και επικίνδυνη για την υγεία των κατοίκων ατμόσφαιρα, που οι ίδιοι προκαλούν περιφρονώντας τις εκκλήσεις των αρχών.
Ποια είναι η λύση; Να περιμένουμε να περάσει ο χειμώνας μάλλον. Ισως, όμως, μια καλύτερη λύση να ήταν η επιβολή φόρου αιθαλομίχλης. Φόρος καμινάδας. Να γυρίσουμε πίσω στις εποχές που οι φόροι αναλογούσαν σε οτζάκια. Γεγονός που επηρέαζε τη δομή της οικογένειας και τη γενικότερη κοινωνική συγκρότηση.
Μήπως, λοιπόν, στη θέση της χαμένης κοινωνικής συνείδησης και προσωπικής ευθύνης να έλθει ο μπαμπούλας της φορολογίας; Μήπως ο Δήμος Ιωαννιτών να επιβάλει φόρο αιθαλομίχλης;
Μήπως;
* Καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
