Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Κώστας Αρκουδέας απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές
● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;
Κάνω το ακριβώς αντίθετο. Προσπαθώ κάθε βιβλίο να είναι διαφορετικό από τα προηγούμενα, ή, για να γίνω πιο σαφής, να κινείται σε διαφορετική περιοχή της λογοτεχνίας. Υπάρχουν φυσικά και οι εξαιρέσεις, όπως η άτυπη τριλογία «Η σκοτεινή πλευρά της γραφής», το τελευταίο μέρος της οποίας με τίτλο «Σκοτεινή Ιθάκη» κυκλοφορεί τον ερχόμενο Οκτώβρη και κλείνει έναν δεκαετή κύκλο.
● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;
Η τέχνη στο σύνολό της. Η ζωγραφική ο κινηματογράφος και η μουσική έχουν σημαντικό ρόλο στη ζωή μου. Ως ζωγράφο υψηλών προδιαγραφών θεωρώ τον Εγκον Σίλε, ως κινηματογραφική ιδιοφυΐα τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ και ως μουσικό δημιουργό τον Μπράιαν Ινο, με μια πλειάδα καλλιτεχνών της νέας γενιάς να τους ακολουθούν.
● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;
Βιάστηκα να παραδώσω «Το παλιό δέρμα του φιδιού» στον τότε εκδότη μου, τον Κέδρο, κι αυτό έγινε αιτία να κυκλοφορήσει αργότερα ξαναδουλεμένο και με νέο τίτλο «Ποτέ τον ίδιο δρόμο». Κατά τ’ άλλα, δεν υπάρχει κάποιο κείμενο που έχω απωθήσει.
● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.
«Μπάρτλεμπυ και Σία» του Ενρίκε Βίλα-Μάτας, «Η θάλασσα» του Τζον Μπάνβιλ και «Τι είδε η γυναίκα του Λωτ» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, για διαφορετικούς λόγους το καθένα. Θα μας πάρει πολύ να το αναλύσουμε και υπάρχει περιορισμός λέξεων.
● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;
Αρνητικές κριτικές από ανθρώπους χωρίς προκαταλήψεις βοηθούν τον συγγραφέα να δει τα λάθη του και να τα διορθώσει. Οπως υπάρχει η συγγραφική ηθική, υπάρχει και η κριτική ηθική. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να ξεκινάς την κριτική σου αποκαλύπτοντας το απρόσμενο τέλος ενός βιβλίου. Από την άλλη, υπομειδίασα με την πρώτη κριτική που έγινε στο «Ασ’ τον Μπομπ Μάρλεϊ να περιμένει», που ανακάλυψε επιρροές από συγγραφείς που σχεδόν αγνοούσα. Τους διάβασα και είχε δίκιο!
● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;
Παλαιότερα ξεκοκάλιζα τον Καζαντζάκη, αλλά ως γνωστόν ο Καζαντζάκης είναι συγγραφέας που μπορεί να διαβάσει κανείς πολύ νέος ή πολύ γέρος (δεν είμαι ακόμα εκεί). Από τους νεότερους ξεχωρίζω τον Μιχάλη Μακρόπουλο, τόσο σαν άνθρωπο όσο και σαν λογοτέχνη. Φροντίζει να μας εκπλήσσει σε κάθε του εγχείρημα με την πλούσια φαντασία του και τη μεστή γραφή του.
● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;
Φυσικά και υπάρχουν. Στον νου μου έρχεται το σχόλιο που έκανε κάποτε ο νεοελληνιστής Βαγγέλης Αθανασόπουλος, ο οποίος επισήμανε ότι ο συγγραφέας στην Ελλάδα πρώτα πεθαίνει και κατόπιν αναγνωρίζεται. Συγκεκριμένα, είπε: «Είναι μια παράδοση που συντηρούν εκείνοι που συνασπίζονται σε ομάδες για να υπηρετήσουν τη μικρόψυχη και τυφλή ικανοποίηση των τρεχουσών μικρο-ματαιοδοξιών τους, οι οποίοι κάνουν πολύ κακό χωρίς οι ίδιοι να κερδίζουν ουσιαστικά τίποτα».
● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;
Η Ελλάδα βιώνει μια γενικευμένη παρακμή, ορατή σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και πνευματικής ζωής. Διακλαδίζεται σε πολλούς βραχίονες και φτάνει στο παρακλάδι που αναφέρατε, την παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό.
● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;
Οχι απλώς το αγγίζουν, αλλά στεκόμαστε κριτικά απέναντί τους. Ο συγγραφέας που ασχολείται μονάχα με ό,τι υπάρχει στο κεφάλι του είναι καταδικασμένος στη λήθη. Είμαστε παιδιά των καιρών μας.
● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;
Βιβλία γερά σαν χαρουπιές ν’ αντέχουν στον χρόνο και στον άνεμο.
—
Ο Κώστας Αρκουδέας γεννήθηκε την Καθαρά Δευτέρα του 1958 στην Αθήνα και πέρασε τα καλοκαίρια των παιδικών του χρόνων στην Πολιάνα της αποσκιερής Μάνης. Ακολουθώντας την καλλιτεχνική κλίση της οικογένειας άρχισε να γράφει σε νεαρή ηλικία, ενώ παράλληλα έκανε νησιώτικες και στεριανές δουλειές με σκοπό να συλλέξει εμπειρίες. Εχει εκδώσει εννέα μυθιστορήματα, τέσσερις νουβέλες, τέσσερις συλλογές διηγημάτων, ένα παραμύθι και μια άτυπη τριλογία. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της Επιτροπής για Συγγραφείς στη Φυλακή του Pen Greece.
