Ευρωπαϊκή ασφάλεια

Δύο χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία ο ορίζοντας της ευρωπαϊκής ασφάλειας είναι όσο ποτέ θολός.

Την πληθώρα των σεναρίων για τον τερματισμό του πολέμου τη σκιάζει η πλήρης αβεβαιότητα για την ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου.

Οι συγκρούσεις στην Κριμαία και στο Ντονμπάς την άνοιξη του 2014 οδήγησαν στην αποπομπή της Ρωσίας από την Ομάδα των 8, που ξαναέγινε G-7, αλλά και στον παροπλισμό του Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ρωσίας.

Ετσι έκλεισε άδοξα η προσπάθεια για ένα πανευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας, ένα στοίχημα που υιοθετήθηκε στο Ελσίνκι το 1975 με τη λειτουργία του ΟΑΣΕ να μην μπορεί να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, ούτε στη σύγκρουση της Γιουγκοσλαβίας ούτε στη συνέχεια της Ουκρανίας.

Δύο χρόνια μετά τον τερματισμό της Ειδικής Σχέσης ΝΑΤΟ – Ρωσίας, ο Τραμπ εξελέγη πρόεδρος των ΗΠΑ και διατύπωσε ευθέως την απαξίωσή του για την Ατλαντική Συμμαχία, μια ρητορική που συνεχίζεται και σήμερα στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο.

Η Ρωσία, εκτός των διατλαντικών δομών, και οι ΗΠΑ εγκλωβισμένες σε έναν επιθετικό απομονωτισμό είναι αθροιστικά μια πρόκληση για την αμυντική χειραφέτηση της Γηραιάς Ηπείρου, μια πρόκληση για την οποία δεν έχουν ακόμη ωριμάσει οι προϋποθέσεις.

Η Γαλλία πιέζει συνεχώς για εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας στην Ε.Ε., με τη Γερμανία να φοβάται ότι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του Παρισιού θα οδηγήσουν σε μια de facto γαλλική πρωτοκαθεδρία στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, ανάλογη με αυτήν που ασκεί το Βερολίνο στην ευρωζώνη.

Η αποβολή της Ρωσίας από την ευρωπαϊκή ασφάλεια, συν την απομάκρυνση των ΗΠΑ, συν τη διαπιστωμένη αδυναμία της Ε.Ε. να προχωρήσει σε συνολική επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, συνιστούν αθροιστικά μια βαριά υποθήκη αποσταθεροποίησης της Γηραιάς Ηπείρου.

Από τα τέλη του 19ου – αρχές 20ού αιώνα έχει καταστεί σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα στην Ευρώπη χωρίς την εμπλοκή των ΗΠΑ και της Ρωσίας.

Η νεαρή τότε Σοβιετική Ρωσία, όταν τελείωσε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος το 1918, δεν μπόρεσε να συμμετάσχει στη Διάσκεψη Ειρήνης καθώς ήταν παραδομένη στις φλόγες του εμφυλίου πολέμου, ενώ οι ΗΠΑ, που είχαν πρωταγωνιστήσει στη διαμόρφωση των μεταπολεμικών εγγυήσεων και ισορροπιών, θα επέστρεφαν στον απομονωτισμό όταν η Γερουσία απέρριψε τη Συνθήκη των Βερσαλλιών.

Από ό,τι φαίνεται, η αναζήτηση συλλογικής ασφάλειας για την Ευρώπη θα είναι πορεία σε αχαρτογράφητη περιοχή.