Σε αναστολή λειτουργίας παραμένει εδώ και τρεις εβδομάδες το μοναδικό κρατικό πρόγραμμα ένταξης αναγνωρισμένων προσφύγων, το γνωστό HELIOS του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, αφήνοντας όχι μόνο ξεκρέμαστους τους περίπου 4.000 πρόσφυγες που έχουν γραφτεί σ’ αυτό αλλά και χωρίς εργασία τους περίπου 500 εργαζομένους.
«Λόγω διακοπής της χρηματοδότησης του προγράμματος, η παροχή όλων των υπηρεσιών HELIOS θα ανασταλεί από την 1η Ιανουαρίου 2024 μέχρι νεωτέρας» ειδοποιεί τους ενδιαφερόμενους η λιτή ανακοίνωση στην ιστοσελίδα του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, που υλοποιεί το πρόγραμμα.
Επιβεβαιώνονται έτσι με τον χειρότερο τρόπο οι ανησυχίες των εργαζομένων, που δυσπιστούσαν απέναντι στις διαβεβαιώσεις που έδινε στις αρχές Νοεμβρίου η αρμόδια υφυπουργός Σοφία Βούλτεψη ότι θα συνεχιζόταν απρόσκοπτα η λειτουργία του προγράμματος μέχρι τον Ιούνιο, καθώς είχε εξασφαλιστεί η παράταση της χρηματοδότησης από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, μέχρι να ενταχθεί το HELIOS στα περιφερειακά προγράμματα του ΕΣΠΑ μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.
Οι εργαζόμενοι ζουν τις τελευταίες εβδομάδες με την αγωνία πότε θα εγκριθεί η χρηματοδότηση, ώστε να μπορέσουν να επιστρέψουν στη θέση εργασίας που είχαν μέχρι τον προηγούμενο μήνα, υπογράφοντας βέβαια νέα σύμβαση εργασίας. Οι περισσότεροι απολύθηκαν στο τέλος Δεκεμβρίου χωρίς αποζημίωση, μιας και είχαν υπογράψει σύμβαση αορίστου χρόνου μόλις έναν μήνα νωρίτερα, όταν είχε συμπληρωθεί το ανώτερο όριο των πέντε διαδοχικών συμβάσεων ορισμένου χρόνου που επιτρέπει ο νόμος.
Εξαιτίας των χρηματοδοτικών κενών που είχαν ήδη εμφανιστεί από τον περασμένο Σεπτέμβριο, χιλιάδες πρόσφυγες στερούνται στοιχειώδεις ενταξιακές υπηρεσίες: τη δυνατότητα να υπογράψουν νέο συμβόλαιο για διαμέρισμα με την επιδότηση ενοικίου που προσφέρει το HELIOS, να συνεχίσουν τα μαθήματα ελληνικών που είχαν ξεκινήσει και να επωφεληθούν από τις υπηρεσίες εργασιακής συμβουλευτικής και σύνδεσης με την αγορά εργασίας.
Βασικές υπηρεσίες του προγράμματος έχουν στην πράξη ανασταλεί εδώ και τρεισήμισι μήνες, από τον Οκτώβριο, όταν υπήρξε η πρώτη διακοπή στη ροή της χρηματοδότησης. Οπως αναφέρει η οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (Refugees Support Aegean – RSA) σε χτεσινή ανακοίνωση, το πρόγραμμα πάγωσε από την 1η Οκτωβρίου, ξαναλειτούργησε για λίγο και διακόπηκε ξανά τον Νοέμβριο, με αποτέλεσμα να μη γίνονται δεκτές νέες εγγραφές προσφύγων.
Η οργάνωση παραθέτει την απάντηση που πήρε στις 2 Νοεμβρίου ένας Αφγανός πρόσφυγας με δύο παιδιά, όταν ζήτησε να εγγραφεί στο πρόγραμμα: «Από 1 Νοεμβρίου έως 30 Νοεμβρίου 2023 δεν γίνονται δεκτές νέες εγγραφές στο πρόγραμμα HELIOS και νέες υποβολές συμβάσεων μίσθωσης μέχρι νεωτέρας.
Το πρόγραμμα θα παρέχει επιδοτήσεις ενοικίου μόνο στα νοικοκυριά που ήδη επωφελούνται από αυτά, ενώ όλες οι άλλες υπηρεσίες (μαθήματα ένταξης, συνεδρίες εποπτείας ένταξης, συνεδρίες εργασιακής συμβουλευτικής, εργαστήρια στέγασης) διεκόπησαν από την 1η Νοεμβρίου 2023».
Παρόμοια απάντηση πήρε οικογένεια Αφγανών προσφύγων στα τέλη Νοεμβρίου, ενώ τον Δεκέμβριο δεν έγιναν νέες εγγραφές και δεν υπήρξαν νέες επιδοτήσεις ενοικίου. «Μέχρι να επιβεβαιωθεί η συνέχιση του προγράμματος από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά, η παροχή ορισμένων από τις υπηρεσίες του προγράμματος, όπως μαθήματα ένταξης και αποδοχή νέων συμβάσεων μίσθωσης, θα παραμείνει ανενεργή» ήταν η ενημέρωση που έπαιρναν οι πρόσφυγες στις 8 Δεκεμβρίου.
Προγράμματα-γέφυρα
Οπως έχει γράψει η «Εφ.Συν.», το πρόβλημα εμφανίστηκε όταν στα τέλη του 2021 το HELIOS, που χρηματοδοτούνταν από ευρωπαϊκά κονδύλια του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ενταξης, πέρασε στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με αλλεπάλληλες ολιγόμηνες παρατάσεις, καθώς δεν υπήρχε η δυνατότητα δέσμευσης χρημάτων για μεγαλύτερο διάστημα.
Οι παρατάσεις αυτές αποτελούσαν η καθεμία ένα χωριστό πρόγραμμα-γέφυρα, για το οποίο προβλεπόταν να καταβληθεί η μισή χρηματοδότηση στην αρχή και η άλλη μισή στο τέλος με το κλείσιμο του κάθε προγράμματος-γέφυρα. Ο τρόπος χρηματοδότησης σε συνδυασμό με τη διαχείριση του ΔΟΜ συσσώρευσε γραφειοκρατικό φόρτο και αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις, οδηγώντας εντέλει σε πάγωμα της χρηματοδότησης τον Οκτώβριο, καθώς καθυστέρησε η έγκριση της παράτασης.
«Είναι αναγκαία και επιτακτική η άμεση επαναλειτουργία του προγράμματος, η εξασφάλιση συνεχούς και απρόσκοπτης χρηματοδότησής του, καθώς και η διεύρυνση των κριτηρίων του και των παρεχόμενων υπηρεσιών, με στόχο τη σφαιρική και αποτελεσματική αντιμετώπιση των συστημικών ελλείψεων στην πρόσβαση των προσφύγων σε έγγραφα και σε κοινωνικά δικαιώματα στη χώρα», υπογραμμίζει η RSA.
