Η δημόσια συζήτηση για τα ομόφυλα ζευγάρια: ποιο είναι το θέμα μας;

Σε συνέχεια των προβληματισμών μου που ανέπτυξα σ’ ένα προηγούμενο άρθρο μου (δημοσιεύτηκε στην «Εφ.Συν.» την Παρασκευή 19 Ιανουαρίου) επανέρχομαι στο ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών.

Αυτή τη φορά θα ήθελα να εξετάσουμε μαζί όχι γενικά τις παθογένειες του δημόσιου λόγου (Diskurs), αλλά ούτε και τα διαδικαστικά σφάλματα της επικείμενης κοινοβουλευτικής συζήτησης για το σχετικό ζήτημα.

Αυτή τη φορά θα ήθελα να απαντήσουμε όλοι μας για ποιο θέμα συζητάμε στην πολιτική δημόσια σφαίρα. Σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές τού «επικοινωνιακώς πράττειν» (και ομιλείν), σε μια ελεύθερη, ανεξουσίαστη και δημοκρατική κοινωνία συμμετέχουμε όλοι μας ως ισότιμα μέλη του διαλόγου υπό την κανονιστική προϋπόθεση να είμαστε λογικά όντα. Να εκφέρουμε προτάσεις που υπόκεινται σε λογικό έλεγχο.

Στο υπό συζήτηση ζήτημα του γάμου των ομόφυλων ζευγαριών αμφιβάλλω εάν ισχύουν οι πραγματολογικές συνθήκες του ορθολογικού δημόσιου διαλόγου. Ο κάθε ομιλητής συμμετέχει αυθαιρέτως και χωρίς να αυτοπροσδιορίζεται ως έλλογο άτομο σε μια διαβούλευση, που έχει θέμα της στο κάτω κάτω κάτι το οποίο δεν τον αφορά. Σκέφτομαι π.χ. με ποιες προϋποθέσεις συμμετέχει ο μητροπολίτης Πειραιώς στον διάλογο, ενώ δεν γνωρίζει για ποιο θέμα μιλάμε! Ο συγκεκριμένος ομιλητής εάν δεν αυτοπροσδιοριστεί ως έλλογο άτομο σε μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία εξοβελίζεται εξ ορισμού. Ο συγκεκριμένος ομιλητής δεν μιλάει για τη μεταρρύθμιση στο Οικογενειακό Δίκαιο, αλλά βρίσκει την ευκαιρία να μιλήσει για την ομοφοβία του.

Από την άλλη διάβασα («Εφ.Συν.», 17 Ιανουαρίου) το κείμενο της συναδέλφου Αθηνάς Κοτζάμπαση με τον τίτλο «Μερικές αλήθειες πέρα από τα συνθήματα και τις αντιπαλότητες». Η συνάδελφος αναγορεύεται στον κατεξοχήν έλλογο ομιλητή στη σχετική συζήτηση όχι επειδή είναι ειδική επιστήμων στο αντικείμενο, αλλά επειδή μιλάει τη γλώσσα της λογικής. Οσοι μελετήσουμε το κείμενό της και τις απόψεις που διατυπώνει σ’ αυτό θα παραδεχτούμε ότι επιτέλους η ελληνική κοινωνία ως πολιτική οντότητα κάνει ως νήπιο τα πρώτα βήματά της για να αυτοπροσδιοριστεί ως σύγχρονη πραγματικότητα.

Στάθηκα σε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις (του μητροπολίτη Πειραιώς και της συναδέλφου καθηγήτριας του Αστικού Δικαίου) για να επισημάνω δύο πράγματα: πρώτον, ότι ο δημόσιος διάλογος με θέμα τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών έχει να αντιμετωπίσει δομικά και λειτουργικά προβλήματα στη διεξαγωγή του. Μπορεί η δημοκρατία να είναι μια «ανοιχτή αγκαλιά», αλλά υπάρχουν στο εσωτερικό της οι φασίστες και οι φονταμενταλιστές.

Ποιοι είναι αυτοί που υπονομεύουν το ελεύθερο δημοκρατικό φρόνημά μας δεν χρειάζεται να «ψάξουμε» σε κάποιο Αουσβιτς. Ζούνε δίπλα μας. Η στάση αυτή (verhalten γερμανιστί) δεν μας αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Αλλά ωστόσο δεν απελπιζόμαστε. Οσοι ταυτίζονται με τον μητροπολίτη Πειραιώς στην ιδεολογική ομοφοβία του δεν μπορούν να συμμετέχουν στον διάλογο. Δεν μπορούν να ενταχθούν ως ομιλητές στη δημόσια συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του Οικογενειακού Δικαίου. Και από την άλλη επιβάλλεται η πολιτική και η επιστήμη σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία να συνεργαστούν, να θεσμοθετηθεί επιτέλους ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών και η ίδια η ελληνική κοινωνία ως πολιτική οντότητα να κάνει ένα βήμα μπροστά προς τη χειραφέτηση του ανθρώπου.

*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης