Ηταν 1982 όταν ο Φρίντριχ φον Χάγεκ, εξέχων εκπρόσωπος της αυστριακής σχολής οικονομικής θεωρίας και θεμελιωτής του νεοφιλελευθερισμού, παρότρυνε τη θαυμάστριά του Μάργκαρετ Θάτσερ να εφαρμόσει τη θεραπεία-σοκ των δραστικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων που επιβλήθηκαν στη Χιλή επί της δικτατορίας του Πινοτσέτ, και εκείνη του απάντησε: «Θα συμφωνήσετε ότι στη Μεγάλη Βρετανία με τους δημοκρατικούς θεσμούς και την ανάγκη σημαντικής συναίνεσης κάποια από τα μέτρα που εφαρμόστηκαν στη Χιλή θα ήταν απολύτως μη αποδεκτά». Ευφυής αρκετά ώστε να αναγνωρίσει ότι αλλιώς λειτουργεί μια δημοκρατία κι αλλιώς μια δικτατορία, η Θάτσερ εφάρμοσε τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που πρότεινε ο Χάγεκ, αλλά σταδιακά εκμαιεύοντας μια με το καρότο και μια με το ραβδί τη συνενοχή θεσμών και πολιτικών για την εφαρμογή τους.
Αντίθετα με αυτήν, τη θεραπεία-σοκ είναι που επιδιώκει πάραυτα να επιβάλει στην Αργεντινή ο επίσης θαυμαστής του Χάγεκ ακροδεξιός πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος σε μόλις τρεις εβδομάδες έχει δώσει το στίγμα όχι μόνο των ακραίων οικονομικών του οραμάτων αλλά κυρίως των αυταρχικών πολιτικών που προωθεί για να μπορέσει να τα κάνει πράξη. Επιβεβαιώνοντας όσους προεκλογικά προειδοποιούσαν πως αυτά τα μέτρα δεν συνάδουν με την όποια έννοια της δημοκρατίας.
Πρώτα ήρθε ένα πακέτο δέκα μέτρων δημοσιονομικής αναπροσαρμογής που με την υποτίμηση του πέσο, την περικοπή των δημοσίων δαπανών και κοινωνικών επιδομάτων σε χιλιάδες πολίτες ενός πληθυσμού που κατά 40% είναι φτωχό, την κατάργηση επιδοτήσεων σε μεταφορές και ενέργεια, εκτινάζει τον πληθωρισμό και την ανέχεια του μέσου πολίτη, ενώ ήδη έχουν απολυθεί 7.000 συμβασιούχοι δημόσιοι υπάλληλοι και «επαναξιολογούνται» οι συμβάσεις άλλων 65.000 «σε πρώτη φάση».
Στις 20 Δεκεμβρίου ανακοίνωσε ένα Διάταγμα Εκτακτης Ανάγκης (DNU) που τροποποιεί περισσότερες από 300 νομοθετικές διατάξεις με στόχο την πλήρη απορρύθμιση της οικονομίας και απελευθέρωση των αγορών με επίκεντρο τις ιδιωτικοποιήσεις –ένα κείμενο που ήδη έχει προσβληθεί ως αντισυνταγματικό.
Και στις 27 Δεκεμβρίου κατέθεσε στο Κογκρέσο ένα νομοσχέδιο-σκούπα με το οποίο διευρύνει την εξουσία της κυβέρνησης να νομοθετεί, παραβιάζοντας την αρχή του διαχωρισμού των εξουσιών. Με αυτό το κείμενο, το οποίο συζητείται αυτές τις ημέρες στο Κογκρέσο, προτείνονται περισσότερες από 660 διατάξεις που αλλάζουν συθέμελα το πολιτικό σύστημα, τις συνταγματικές εγγυήσεις και το ίδιο το υπάρχον δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο.
Επικαλούμενος ότι η χώρα διέρχεται κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε θέματα οικονομικά, πιστωτικά, φορολογικά, συνταξιοδοτικά, ασφάλειας, άμυνας, ενέργειας, υγείας, δημόσιας διοίκησης, κοινωνίας, πολιτισμού (στα πάντα δηλαδή), το νομοσχέδιο-σκούπα αναθέτει στον πρόεδρο νομοθετικές αρμοδιότητες για δύο χρόνια με τη δυνατότητα παράτασης και για άλλα δύο, δηλαδή ως το τέλος της θητείας του το 2027.
Ενα σύνολο μέτρων που ισοδυναμούν με «καθεστωτική αλλαγή», καθώς συνιστούν στην πραγματικότητα στρατηγικές «επανίδρυσης» της Αργεντινής με αντιδημοκρατικές πολιτικές και ένα πολίτευμα αυταρχικό, με Βουλή και Γερουσία σε διακοσμητικό ρόλο και απόλυτη καταστολή της κοινωνικής διαμαρτυρίας, επισημαίνει ο πολιτικός αναλυτής του Λατινοαμερικανικού Κέντρου Στρατηγικής (CLAE), Ρουμπέν Αρμεντάριτς.
Με τις προτεινόμενες διατάξεις ποινικοποιούνται απεργίες κα διαδηλώσεις, ενώ ακόμη και οι συγκεντρώσεις «τριών ανθρώπων που σκόπιμα και πρόσκαιρα κλείνουν δρόμους ή εμποδίζουν την κυκλοφορία και τις δημόσιες υπηρεσίες» θα πρέπει να αδειοδοτούνται από το υπουργείο Ασφάλειας και οι παραβάτες θα μπορεί να καταλήγουν στην φυλακή για έως και έξι χρόνια. Ταυτόχρονα δίνεται πράσινο φως στις δυνάμεις ασφαλείας να πυροβολούν αδιακρίτως και επιβάλλει την ατιμωρησία εμποδίζοντας τους συγγενείς των θυμάτων να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη.
Ο Μιλέι βαυκαλίζεται πως το 56% που πέτυχε στον δεύτερο γύρο των εκλογών τον νομιμοποιεί να απαξιώνει το Κογκρέσο (φτάνοντας να κατηγορεί όσους αντιτίθενται στα μέτρα του ως διεφθαρμένους που διαπραγματεύονται μίζες) και τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα. Αλλά συνδικάτα και κοινωνικές οργανώσεις τού διαμηνύουν πως μήνας του μέλιτος και περίοδος ανοχής δεν θα υπάρξουν και ούτε θα υποκύψουν στον εκφοβισμό. Η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών και το Κέντρο Αργεντίνων Εργατών κήρυξαν 12ωρη γενική απεργία για τις 24 Ιανουαρίου: πρώτη φορά στη μεταπολίτευση που ένας πρόεδρος έρχεται αντιμέτωπος με απεργία πριν καν κλείσει δύο μήνες στο αξίωμά του.
Οι δε αντιδημοκρατικές στοχεύσεις του γίνονται μπούμερανγκ, όπως αποκάλυψε δημοσκόπηση της εταιρείας Zuban Córdoba που δείχνει πως σε τρεις εβδομάδες η δημοτικότητά του μειώθηκε στο 44%, η αρνητική άποψη για αυτόν αυξήθηκε από το 50% στο 55%, ένα 56% θεωρεί το Διάταγμα Εκτακτης Ανάγκης αντισυνταγματικό και το 54% πιστεύει πως η χώρα βαδίζει σε λάθος δρόμο με τα μέτρα του.
Οταν στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας των ρώτησαν αν πιστεύει στη δημοκρατία, ο Μιλέι απέφυγε μια σαφή απάντηση λέγοντας απλώς «πιστεύω πως η δημοκρατία έχει πάρα πολλά λάθη». Προϊδεάζοντας για αυτό που τώρα κάποιοι ονόμασαν «έναν βοναπαρτισμό sui generis» ή «μεσσιανισμό» αυτόκλητου σωτήρα, όπως το χαρακτήρισε ο πρώην πρόεδρος της Ουρουγουάης Πέπε Μουχίκα, και που συμπυκνώνεται στον περιορισμό των δημοκρατικών ελευθεριών ώστε να εξασφαλιστούν τα προνόμια της οικονομικής κάστας.
«Στην κρίση του συστήματος των πολιτικών κομμάτων και στο δύσκολο οικονομικό κληροδότημα που βρήκε, ο Μιλέι βλέπει μια τεράστια ευκαιρία να επιβάλει μια δομική μεταρρύθμιση η οποία να εκπληρώνει όλες τις φαντασιώσεις των μεγαλοεπιχειρηματιών και να γονατίζει τις συλλογικές οργανώσεις που δεν συνομολογούν με την οικονομική εξουσία. Πίσω από αυτόν βρίσκεται η πραγματική εξουσία» εξηγεί ο αρθρογράφος Ντιέγο Χενούντ της πλατφόρμας La política online. Ή όπως λέει η δημοσιογράφος Τατιάνα Σκορσιαπίνο στο Tiempo Argentino, «η νέα ακροδεξιά εκδοχή της συρρίκνωσης του κράτους επιδιώκει να “μεγεθύνει το έθνος” των μεγάλων οικονομικών ομίλων».
Με άλλα λόγια, γράφει η Κάρμεν Παρέχο Ρεντόν στο Resumen Latinoamericano, «αν και σε θεωρητικό επίπεδο φασισμός και φιλελευθερισμός δεν είναι το ίδιο, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως στην εφαρμογή τους στην πράξη μπορεί να αλληλοτροφοδοτούνται και να αλληλοσυμπληρώνονται για να πετύχουν έναν κοινό σκοπό. […] Πολλή συζήτηση γίνεται για το αν ο Μιλέι είναι ένας ακραία νεοφιλελεύθερος ή ένας φασίστας, αλλά το θέμα είναι άλλο: ο Μιλέι είναι μια παγίδα, ένας αντικαθρεφτισμός που εξαπάτησε μέρος του αργεντίνικου λαού εν μέσω μιας κατάστασης απόγνωσης. Είναι ένα “προϊόν” που συνδυάζει τους δύο αυτούς κόσμους…».
