«Για να διεκδικήσεις έναν νέο κόσμο πρέπει πρώτα να τον φανταστείς»

Τι αλλάζει σήμερα στους χώρους παρουσίασης των έργων όταν ο επισκέπτης «κατοικεί» μέσα στην εικόνα; Πώς θα είναι ο πραγματικός χώρος που θα φιλοξενεί τον εικονικό χώρο;

Ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσουν οι χώροι προβολής που γνωρίζουμε όταν τα έργα εξελίσσονται απευθυνόμενα διαδραστικά σε πολυπληθές κοινό; Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που εγείρει η έκθεση έργων «Μέσα στην εικόνα», που προβάλλονται στην παραδοσιακή σκηνή του ιστορικού κινηματογράφου τέχνης Αλφαβιλ, καλώντας τον θεατή να μπει μέσα στην εικόνα. Αξιοποιώντας τις τεχνολογίες της εκτεταμένης πραγματικότητας (εικονική/επαυξημένη/μικτή) σε συνδυασμό με τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης και τις δυνατότητες διασύνδεσης των smartphones και των κοινωνικών δικτύων, ο θεατής-επισκέπτης αποτελεί μέρος τους ή γίνεται συμμέτοχος στη δημιουργία.

Το κοινό είναι θεατές ή συνδημιουργοί με τις παρεμβάσεις τους στον εικονικό χώρο; Πώς αυτό το πλήθος των νέων εικόνων που αποτελούμε μέρος τους ως θεατές επηρεάζει τη συμπεριφορά μας; Σε αυτήν τη διερευνητική έκθεση για το μέλλον όπου οι θεατές-επισκέπτες αποτελούν μέρος της, σαν να συμμετέχουν σε ένα πείραμα, οι καλλιτέχνες και οι επιστήμονες ταυτόχρονα βρίσκονται σε μια αναζήτηση των προεκτάσεων αυτής της αλληλεπίδρασης αναζητώντας τη μορφή που θα έχουν οι νέες μορφές τέχνης και διασκέδασης ως οικονομικό σύστημα.

Εχοντας ανοίξει έναν κύκλο δράσεων, ο Φούρνος και η ομάδα του, με επικεφαλής τον δρα Μάνθο Σαντοριναίο, διευθυντή του Fournos Lab και καθηγητή της ΑΣΚΤ (2000-2021), συνεχίζουν να εξετάζουν τις νέες συνθήκες ενός εγκατεστημένου ψηφιακού πολιτισμού και τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και της μηχανικής μάθησης στην πορεία για το ψηφιακό μέλλον, έχοντας συμβάλει στη δημιουργία ενός ΜικροΜουσείου με δυνατότητα παρουσίασης πολλών ψηφιακών έργων. Η δουλειά τους θέτει στο επίκεντρο τη λέξη «νοημοσύνη» και όπως εξηγεί ο Μάνθος Σαντοριναίος, θεωρεί τον υπολογιστή ως ένα προμηθεϊκό δώρο το οποίο δίνει τη δυνατότητα στον καθένα να οργανωθεί και να διεκδικήσει έναν δικό του κόσμο γιατί «για να διεκδικήσεις έναν νέο κόσμο πρέπει πρώτα να τον φανταστείς».

Ανάμεσα στον πραγματικό και τον φανταστικό χώρο κινείται και η έκθεση «Μέσα στην εικόνα», που ασχολείται με τους πραγματικούς χώρους και τους τρόπους παρουσίασης των ψηφιακών έργων εκτεταμένης πραγματικότητας μέσα σε αυτούς. Ο επισκέπτης θεατής καλείται να περιηγηθεί σε ένα ψηφιακό διαδραστικό περιβάλλον, να το κατοικήσει, να το αλλάξει, να βιώσει από διάφορες οπτικές και κλίμακες θέασης τα διαδραστικά θεάματά του, να συμμετάσχει σε αυτά, να ψυχαγωγηθεί, να αναπτύξει έναν διάλογο, να στοχαστεί.

Τα έργα, αν και λειτουργούν μέσα από μηχανισμούς εκτεταμένης πραγματικότητας, προβάλλονται στην ειδικά διαμορφωμένη κινηματογραφική αίθουσα με τη μορφή που θα είχαν σε ένα φεστιβάλ ταινιών, όπου, στη μεγάλη οθόνη του κινηματογράφου, θα παρουσιάζονταν με τη σειρά συμμετοχικά έργα εκτεταμένης πραγματικότητας, cinema 360°, καθώς και έργα τα οποία αναπτύσσουν διάδραση μέσω προηγμένων μηχανισμών όρασης υπολογιστή και ηλεκτροεγκεφαλογραφίας.

Είναι ένα πείραμα στο οποίο θεατές, καλλιτέχνες και μία περφόρμερ (Ιωάννα Μητσιάλη) συμμετέχουν με ίσους όρους και δημιουργούν ένα θέαμα 4 ωρών.

Το πείραμα ολοκληρώνουν δύο βασικές ημερίδες-συζητήσεις σε μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η αλληλοσυνδεδεμένη σημερινή πραγματικότητα με ουσιαστικές προτάσεις και να παρουσιαστούν όλα τα ιδρύματα στην Ελλάδα που ασχολούνται με την ψηφιακή τέχνη, το πρόγραμμα και το όραμά τους.

Το ψηφιακό διαδραστικό καλλιτεχνικό περιβάλλον «Μέσα στην εικόνα – Dans l’image – Inside the image», προβολής ψηφιακών έργων εκτεταμένης πραγματικότητας, γίνεται σε συνεργασία με την École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs (ΕNSAD), ενώ συμμετέχουν το Εργαστήριο Πολυμέσων της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας και το Εργαστήριο Ευφυών Συστημάτων του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Θα πραγματοποιηθεί από την ερχόμενη Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου έως τις 11 Δεκεμβρίου, στον Φούρνο-Νέο Αλφαβιλ, (Μαυρομιχάλη 168, Αθήνα, τηλ. 210 6460748, email [email protected]) με ελεύθερη είσοδο.

Επιμελητές της εκδήλωσης είναι οι καλλιτέχνες και ερευνητές Νέων Μέσων: Μάνθος Σαντοριναίος, Samuel Bianchini, François Garnier.

Οι καλλιτέχνες και επιστήμονες που συμμετέχουν είναι οι: Κωνσταντίνα Βέτσιου, Samuel Bianchini, Continuum Collective, Κατερίνα Γράδου, Dominique Cunin, François Garnier, Nεφέλη Γεωργακοπούλου, Νεφέλη Δημητριάδη, Διονύσης Ζαμπλάρας, Σταυρούλα Ζώη, Λευτέρης Κοντοπόδης, Κατερίνα Κορρέ, Σοφία Κουρκουλάκου, Αννα Μελή, Πέννυ Μηλιά, Βίκυ Μιχαλοπούλου, Oussama Moubarak, Νικήτας Μπαχάρας, Αναστάσιος Ρούσσος, Rémi Sagot-Duvauroux, Μάνθος Σαντοριναίος, Δημήτρης Τράκας, Βανέσσα Φερλέ.

Στις 10 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί μια ημερίδα-εργαστήριο με τον τίτλο «Οταν θα καταλάβουμε ότι η Γη δεν είναι πλέον στρογγυλή», σε επιμέλεια Αλεξάνδρας Γιαννοπούλου και Αγγελικής Πούλου. Θα διερευνηθούν οι δυνατότητες ανάπτυξης των καλλιτεχνικών έργων έχοντας ως κεντρικό άξονα την άποψη ότι η τέχνη δεν ξεχωρίζει ως κάτι υπεράνω της κοινωνίας, αλλά είναι μέσα σε αυτήν, οπότε το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται στην έννοια της πρωτοπορίας όπως διατυπώθηκε κατά τον 20ό αιώνα, αλλά στον ίδιο τον πολιτισμό έτσι όπως αυτός μεταβάλλεται ραγδαία λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας.

Στις 10 και 11 Δεκεμβρίου, 18.00-21.00, θα παρουσιαστούν τα Προγράμματα Σπουδών Ανώτατης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα που ασχολούνται με την ψηφιακή τέχνη.

Για τις ανάγκες της έκθεσης έχει δημιουργηθεί η ειδική εφαρμογή ChatGPT@Alphaville: an AI real-time multilingual catalog. Πρόκειται για ένα εξελιγμένο chatbot το οποίο παίζει τον ρόλο του καταλόγου της εκδήλωσης. Εχει τη δυνατότητα να δέχεται τα ερωτήματα των επισκεπτών σε οποιαδήποτε γλώσσα και να απαντάει σε πραγματικό χρόνο, τόσο σε σχέση με τον χώρο της έκθεσης όσο και σε σχέση με στοιχεία που αφορούν το θεωρητικό μέρος, την ιστορία του κ.ά. Είναι μια εργασία του Γιώργου Τριχόπουλου στο πλαίσιο της διδακτορικής διατριβής του, σε συνεργασία με τον Μάνθο Σαντοριναίο και τη Σταυρούλα Ζώη.

Ακόμη, στις παράλληλες δράσεις περιλαμβάνονται workshops από τους καλλιτέχνες ερευνητές του ENSADLab και παρουσίαση της École Nationale Supérieure des Arts Décoratifs.