Το μακρύ δρομολόγιο των απευθείας αναθέσεων

Το «μπάλωμα», που υπολογίζεται από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους να κοστίσει 53,2 εκατομμύρια ευρώ, αποφασίστηκε μετά το αδιέξοδο που είχε προκύψει τον περασμένο μήνα, όταν το Ελεγκτικό Συνέδριο αρνήθηκε να εγκρίνει ακόμη μία απευθείας ανάθεση στα ΚΤΕΛ. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να χρειαστεί κι άλλο ένα «μπαλωματάκι» μιας δωρεάν σύμβασης ώστε να κλείσει το κενό που θα προκύψει μέχρι να λειτουργήσει η τροπολογία, αφού η σύμβαση με τα ΚΤΕΛ έληξε ήδη χθες 6 Δεκεμβρίου 2023.

Οι πρώτες αναθέσεις υπογράφηκαν το 2020 με επίκληση της πανδημίας του κορονοϊού και της ανάγκης να μη μείνει η Αττική χωρίς συγκοινωνίες, αφού προηγουμένως η κυβέρνηση είχε φροντίσει να ακυρώσει προμήθεια νέων λεωφορείων δρομολογημένη πριν από το 2019

Με την τροπολογία αυτή φαίνεται, πάντως, να εξαντλείται το φάσμα των κυβερνητικών μεθοδεύσεων καθώς από το 2020 που υλοποιείται το σχέδιο εκχώρησης των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών στα ΚΤΕΛ έχουν δοθεί αλλεπάλληλες απευθείας αναθέσεις και παρατάσεις ενώ, όποτε το Ελεγκτικό Συνέδριο έκανε τη δουλειά του, επιστρατεύονταν τροπολογίες και δωρεές υπηρεσιών – υπήρξε και χρονικό διάστημα που πέρασε χωρίς ενεργή σύμβαση και ασφαλιστική κάλυψη.

Οταν ξεκίνησε το τελευταίο επεισόδιο του σχεδόν πενταετούς σίριαλ (η ισχύς της χθεσινής τροπολογίας εκτείνεται έως 31/12/2024), η «Εφ.Συν.» έγραψε («“Φρένο” στις απευθείας αναθέσεις του ΟΑΣΑ» – 27/11/2023) περιπαικτικά ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο έθεσε εμπόδιο στην προσπάθεια της κυβέρνησης να σπάσει το ρεκόρ των απευθείας αναθέσεων στα ΚΤΕΛ. Θυμίσαμε επίσης ότι οι πρώτες αναθέσεις υπογράφηκαν το 2020 με επίκληση της πανδημίας του κορονοϊού και της ανάγκης να μη μείνει η Αττική χωρίς συγκοινωνίες, αφού προηγουμένως η κυβέρνηση είχε φροντίσει να ακυρώσει προμήθεια νέων λεωφορείων δρομολογημένη πριν από το 2019.

Η σύμβαση του 2020 κόστισε 50 εκατομμύρια και κράτησε δύο χρόνια, ενώ αυτή που τώρα ετοιμάζεται μπορεί να κοστίσει 53,2 εκατ. για έναν χρόνο και λίγες μέρες. Δεν είναι μόνο ότι αυξήθηκαν οι ανάγκες των κομματικών φίλων της κυβέρνησης, αλλά στο μεταξύ αυξήθηκαν και οι γραμμές που υποτίθεται ότι καλύπτονται.

Οταν έληξε η πρώτη διετής σύμβαση το 2022, η κυβέρνηση ψήφισε τροπολογία για να δώσει παράταση κόστους 31,5 εκατομμυρίων ευρώ, αλλά το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέφρασε και τότε τις αντιρρήσεις του και μάλιστα δύο φορές, λέγοντας ότι δεν υπάρχουν πλέον «απρόβλεπτα γεγονότα» που να δικαιολογούν απευθείας ανάθεση.

Η παράταση πέρασε τελικά το 2022 με την τρίτη προσπάθεια και με την κυβέρνηση να υπόσχεται ότι προωθεί τάχιστα τόσο τον διαγωνισμό για προμήθεια 1.300 λεωφορείων όσο και την άλλη διεθνή προκήρυξη για την ανεύρεση ιδιώτη που θα αναλάμβανε την εκτέλεση του συγκοινωνιακού έργου έναντι 452 εκατ. ευρώ για 8 έτη. Παραδόξως, κανένας από τους δύο διαγωνισμούς δεν απέδωσε καρπούς έως τώρα, οπότε φτάσαμε στη νέα παράταση που μπλόκαρε το Ελεγκτικό Συνέδριο τον περασμένο Νοέμβριο.

Για ακόμη μία φορά οι δικαστές του Ζ’ Κλιμακίου έκριναν ότι δεν πρόκειται για παράταση σύμβασης, αλλά «νέα αυτοτελή απευθείας ανάθεση», ενώ κατέκριναν τον Οργανισμό Αστικών Συγκοινωνιών (ΟΑΣΑ) λέγοντας ότι έχουν ήδη περάσει τρία χρόνια και «ευλόγως θα αναμενόταν από έναν επιμελή και συνετό αναθέτοντα φορέα να είχε εγκαίρως δρομολογήσει τις ενέργειες για την προκήρυξη και την ολοκλήρωση του διαγωνισμού για την κάλυψη των ως άνω τακτικών αναγκών του».

Είναι προφανές, όμως, ότι η κυβέρνηση δεν ασπάζεται την κριτική των δικαστών του Ελεγκτικού Συνεδρίου στον ΟΑΣΑ. Σύμφωνα με την τροπολογία που κατέθεσαν πέντε υπουργοί (Χατζηδάκης, Γεωργιάδης, Σκρέκας, Σταϊκούρας, Ζαχαράκη), ο ΟΑΣΑ αναλαμβάνει ακόμη μία αρμοδιότητα.

Για την ακρίβεια, συμπληρώνεται το άρθρο 5 του νόμου 3920/2011 αναφορικά με τις αρμοδιότητες των συγκοινωνιακών φορέων της Περιφέρειας Αττικής και προβλέπεται ότι στις αρμοδιότητες του ΟΑΣΑ «περιλαμβάνεται εφεξής και η απευθείας ανάθεση σε τρίτους ή η παράταση συμβάσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας σε σχετικούς φορείς, στο πλαίσιο λήψης εκτάκτων μέτρων για το οριζόμενο χρονικό διάστημα κατ’ ανώτατο όριο, σε περίπτωση διακοπής των υπηρεσιών μεταφορών ή κινδύνου διακοπής αυτών, κατ’ εφαρμογή σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας, για τη διασφάλιση της συνεχούς παροχής των επιβατικών μεταφορών στην περιοχή της αρμοδιότητάς του». Ας ελπίσουμε αυτή η διατύπωση να μη «χωράει» και τις περιπτώσεις απεργίας, με τη χρήση των ΚΤΕΛ ως απεργοσπαστικού μηχανισμού.

Οταν τον περασμένο μήνα έγινε γνωστό το «μπλόκο» του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο ΟΑΣΑ εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία προανήγγειλε αίτημα θεραπείας της απορριπτικής απόφασης και δήλωνε ότι έχει «επεξεργασθεί σχέδιο για την πλήρη κάλυψη όλων των δρομολογίων», το οποίο δεν αποκάλυπτε. Ο βασικός κορμός του «σχεδίου» αποκαλύφθηκε με την τροπολογία, η οποία, όμως, δεν αρκεί για να κλείσει τις «τρύπες» στο συγκοινωνιακό έργο.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο θα χρειαστεί και πάλι να ελέγξει τη νέα απευθείας ανάθεση και αυτό μπορεί να απαιτήσει κάποιες μέρες. Επειδή όμως η ισχύουσα σύμβαση έληξε χθες, δεν αποκλείεται να ισχύσει και πάλι η δωρεά υπηρεσιών από τα ΚΤΕΛ για κάποιο μικρό χρονικό διάστημα, όπως ξανασυνέβη τον Οκτώβριο του 2022.