Προτείνω σήμερα, πρωτοχρονιά, 1-1-2024, την θεά Αθηνά ως παγκόσμιο και παντοτινό σύμβολο της Τεχνητής Νοημοσύνης. (Artificial intelligence)
Οι λόγοι είναι πάρα πολλοί. Αναφέρω μερικούς:
-Η Αθηνά ήταν άυλο μυθολογικό ον, προϊόν ανθρώπινης συλλογικής διάνοιας όπως και η Τεχνητή Νοημοσύνη.
-Η θεά Αθηνά είναι γυναικεία θεότητα και η Τεχνητή Νοημοσύνη που θ` αλλάξει τον κόσμο μας, πρέπει να έχει ως σύμβολο μια γυναίκα.
-Είναι η θεά της σοφίας, της σκέψης, του Λόγου, των ιδεών αλλά και των τεχνών, της τεχνολογίας , των εργαλείων, εφευρέτρια, των σασμών, των συμβιβασμών, πολύ δύσκολων καταστάσεων, άλυτων προβλημάτων. Απέδειξε σε δύσκολες καταστάσεις την επιτελική και συνδυαστική της δράση.
-Ο ναός της στην Ακρόπολη των Αθηνών, ο Παρθενών, είναι το γνωστότερο αρχαίο κτίσμα.
-Είναι η θεά με τις περισσότερες ικανότητες και υποστάσεις.
– Η Αθηνά είναι η πλέον δημοφιλής θεά στην αρχαία Ελλάδα και πολιούχος της Αθήνας που έχει και το όνομα της θεάς.
-Κέρδισε τον πανίσχυρο Ποσειδώνα, στην αναμέτρηση τους για την επικράτηση στην Αθήνα. Η Αθηνά πρόσφερε στους Αθηναίους την ελιά και το λάδι που δείχνει την ιδιαίτερα στοχαστική της στάση.
Μένανδρος: Αρχής απάσης ηγεμών έστω Λόγος.
Σοφοκλής, Οιδίπους Τύραννος: Ανήρ έννους τα καινά τοις πάλαι τεκμαίρεται.
Η βουλή και η σκέψη της θεάς οδηγούν τον πρώτο των ανθρώπων, τον Οδυσσέα, στο σπίτι του, στην Ιθάκη. Οδύσσεια, ραψωδία ν`, 296 – 305.
βουλῇ τε νόῳ τε, Οδύσσεια, ν` 305:
ἀλλ’ ἄγε μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα, εἰδότες ἄμφω
κέρδε’, ἐπεὶ σὺ μέν ἐσσι βροτῶν ὄχ’ ἄριστος ἁπάντων
βουλῇ καὶ μύθοισιν, ἐγὼ δ’ ἐν πᾶσι θεοῖσι
μήτι τε κλέομαι καὶ κέρδεσιν· οὐδὲ σύ γ’ ἔγνως
ν`, 300 Παλλάδ’ Ἀθηναίην, κούρην Διός, ἥ τέ τοι αἰεὶ
ἐν πάντεσσι πόνοισι παρίσταμαι ἠδὲ φυλάσσω,
καὶ δέ σε Φαιήκεσσι φίλον πάντεσσιν ἔθηκα.
νῦν αὖ δεῦρ’ ἱκόμην, ἵνα τοι σὺν μῆτιν ὑφήνω
χρήματά τε κρύψω, ὅσα τοι Φαίηκες ἀγαυοὶ
ὤπασαν οἴκαδ’ ἰόντι ἐμῇ βουλῇ τε νόῳ τε,
Ελεύθερη απόδοση: Μιλά η Αθηνά στον Οδυσσέα:
Οδυσσέα από τέχνες γνωρίζουμε τα πάντα και οι δυο μας. Κανείς θνητός δε σε ξεπερνά στη γνώση και στο λόγο. Και εμένα με θεωρούν όλοι πρώτη θεά ανάμεσα στους θεούς για το λόγο και τις τέχνες μου. Και εσύ Οδυσσέα με ένοιωθες διαρκώς δίπλα σου σε όλες τις δύσκολες στιγμές. Εγώ η κόρη του Διός, η Αθηνά Παλλάδα έκανα όλους τους Φαίακες να σε λατρέψουν. Και τώρα μαζί σου πάλι εδώ, να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις για το πώς θα πορευτείς από εδώ και πέρα, τώρα που γύρισες στον τόπο σου με δικιά μου βουλή και σκέψη.
-Η θεά Αθηνά, στην πρώτη ραψωδία της Οδύσσειας έπεισε τον πατέρα της Δία να βοηθήσει τον Οδυσσέα. Του υπέδειξε μάλιστα πώς θα το κάνει.
-Η θεά Αθηνά σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας ήταν κορυφαίο μέλος του αρχαίου ελληνικού Δωδεκάθεου και κόρη του αρχηγού των θεών Δία. Θεά της Σοφίας, της στρατηγικής και του πολέμου. Αυτές τις ιδιότητες που χαρακτηρίζουν την παρουσία της θεάς στον αρχαίο ελληνικό κόσμο τις αναφέρουν οι συγγραφείς και τις αναπαριστούν οι εικαστικοί καλλιτέχνες της αρχαιότητος.
-Η μυθολογία αναφέρει την Αθηνά ως κόρη του Δία που μάλιστα ξεπετάχτηκε ολόσωμη , πανέμορφη, σοφή και πάνοπλη από το κεφάλι του πάλλοντας ( Παλλάδα) το κοντάρι της. Από τα κεφάλια τα μόνα που πετάγονται είναι οι σκέψεις και οι ιδέες. Η μυθολογία μας υποδεικνύει ότι υ θεά Αθηνά ήταν η σκεπτόμενη θεά. Την ίδια στιγμή και μια επιτελική θεά του πολέμου όπως μαθαίνουμε από την Ιλιάδα. Ο Ησίοδος, στη Θεογονία, μας πληροφορεί ότι μητέρα της ήταν η Μήτις, θεά και σύμβολο της φρονήσεως. Η Μήτις είπε στον Δία ότι μετά την Αθηνά θα γεννήσει γιο που θα τον εκθρονίσει, όπως εκείνος εκθρόνισε τον πατέρα του Κρόνο και ο Κρόνος το δικό του πατέρα Ουρανό. Ο Δίας θορυβήθηκε και εξαφάνισε την Μήτιδα, την κατάπιε όπως αναφέρει μια μυθολογική εκδοχή. Έτσι πήρε και τη σοφία της.
-Δύο θεοί παρενόχλησαν ερωτικά την Αθηνά: Ο Ήφαιστος και ο Άρης. Η Αθηνά τους απέτρεψε και τους απέκρουσε με απέχθεια. Αν δύο θεοί τόσο ισχυροί αντιμετωπίστηκαν με απόλυτη επιτυχία από την Αθηνά, τότε οι σχεδιαστές της Τεχνητής Νοημοσύνης παρ` όλες τις δυσκολίες, θα αποτρέψουν όλες τις διαβολές και τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν με κακή χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Παράδειγμα πάλι η θεά Αθηνά.
Καλλιτεχνικές, τεχνολογικές, εφευρετικές, πολεμικές, οικιακές δραστηριότητες και υποστάσεις της θεάς Αθηνάς.
-Ήταν σοφή, φιλήσυχη αλλά και πολεμική θεά. Στον τρωικό πόλεμο συμπαραστάθηκε πολύ δραστικά στους Αχαιούς. Πολλές φορές η ανάμιξη της σε πολεμικές έριδες αφορούσε τον συμβιβασμό των αντιπάλων.
-Αγαπούσε και συμπαραστεκόταν στους ήρωες. Συμπαραστάθηκε στον Ηρακλή σε πολλούς άθλους. Βοήθησε τον Περσέα να αποκεφαλίσει την Μέδουσα και το κεφάλι της το είχε στην ανίκητη ασπίδα της. Στάθηκε στο πλευρό του Ορέστη όταν εκείνος καταδιώχθηκε από τις σκληρές Ερινύες. Έλαβε μέρος στην δίκη του ενώπιον του Αρείου Πάγου. Χάρη στην ψήφο της αθωώθηκε ο μητροκτόνος Ορέστης. Με αυτήν της την ενέργεια η Αθηνά θεωρείται πρωτοπόρος στη Δικαιοσύνη και στην ερμηνεία των νόμων. Ήταν στο πλευρό του Οδυσσέα στον τρωικό πόλεμο αλλά και στις περιπλανήσεις του μετά τον πόλεμο. Τον βοήθησε στην εξόντωση των άδικων Μνηστήρων. Στήριξε ακόμα τον Τυδέα και το γιο του Διομήδη όπως και τον γιο του Οδυσσέα Τηλέμαχο.
-Η θεά ήταν προστάτιδα του νοικοκυριού. Επινόησε την μαγειρική, την κλωστοϋφαντουργική και τον αργαλειό.
Μερικά από τα ονόματα της Αθηνάς:
-Παρθένος. Ήταν η θεά της αιώνιας παρθενίας. Έτσι ο περικαλλής ναός της στην Ακρόπολη της Αθήνας ονομάζεται Παρθενών.
-Παλλάδα. (Έπαλλε το δόρυ της από την πρώτη στιγμή που γεννήθηκε).
-Σάλπιγξ ( η θεά Αθηνά εφηύρε την σάλπιγγα και τον αυλό όπως και πλήθος εργαλείων και χρηστικών αντικειμένων όπως τα πήλινα αγγεία, το ξύλινο άροτρο, τον ζυγό για τα βόδια, το άρμα, τα χαλινάρια, το σκαλιδάκι..).
-Υγεία.
-Ατρυτώνη (άτρωτη, ακαταπόνητη, πάντα νικήτρια).
-Εργάνη ( προστάτιδα των τεχνών). Στην Ακρόπολη της Αθήνας υπήρχε ναός της Εργάνης Αθηνάς που δεν σώζεται. Σύμφωνα με τον Ντέρπφελντ πρόκειται για πολύ παλαιό ναό της Αθηνάς Πολιάδος.
-Πολιάς (προστάτιδα της πόλεως).
Άλλα ονόματα της θεάς: Γλαυκώ και Γλαυκώπις (επίθετο της Αθηνάς για το αστραφτερό της βλέμμα. τὸν δ᾽ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη), Αλέα (Τεγέα), Αφαία ( Αίγινα), Αγελαία, Σώτειρα, Αλαλκομενηίς ( Βοιωτία). Τριτώ ( Βοιωτία), Τελχινία (Θήβα), Παναχαίς ( Αχαία), Ασία (Σπάρτη)..
Μερικά από τα σύμβολα της Αθηνάς είναι: Η σοφία, η Δημοκρατία, η Ελευθερία, η Δικαιοσύνη, η ελιά, ο Παρθενών, η γλαύκα, το δόρυ, η περικεφαλαία, η αιγίδα (1), το άρμα, η ασπίδα της με το κεφάλι της Μέδουσας..
(1). αἰγίς, -ίδος, ἡ (αἴξ). Η αιγίδα της Αθηνάς είναι ο αδιαπέραστος θώρακας από δέρμα αίγας, καλυμμένος με φολίδες, το κεφάλι Γοργόνας και κρόσσια από φίδια. Οποιοδήποτε όπλο δεν μπορεί να βλάψει την θεά Αθηνά αφού την προστατεύει η αιγίδα της. Αντίστοιχη «αιγίδα» πρέπει να εφευρεθεί για την προστασία της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αλήθεια και Τεχνητή Νοημοσύνη
Θουκυδίδης: Ούτως αταλαίπωρος τοις πολλοίς η ζήτησις της αληθείας και επί τα ετοίμα μάλλον τρέπονται. Είναι τόσο απρόθυμοι οι περισσότεροι άνθρωποι να αναζητήσουν την αλήθεια που βολεύονται ασχολούμενοι με τα εύκολα.
Άρθουρ Σοπενχάουερ: Κάθε αλήθεια περνάει από τρία στάδια. Πρώτα γελοιοποιείται. Μετά βρίσκει σφοδρή αντίθεση. Και στο τέλος θεωρείται αυτονόητη.
«Η πρότερη θέαση των έργων τέχνης» Άρθρο του Κωστή Καζαμιάκη στην Εφημερίδα των Συντακτών στις 4 Απριλίου 2022, απόσπ. Για να δείτε ολόκληρο το άρθρο πληκτρολογήστε στο Google: Εφημερίδα Συντακτών, Καζαμιάκης, η πρότερη θέαση των έργων τέχνης.
Η Αθηνά «σκεπτομένη» και ο φιλόσοφος Μάρτιν Χάιντεγκερ.
Το βλέμμα της Αθηνάς και ο Μάρτιν Χάιντεγκερ.
Μάρτιν Χάιντεγκερ, Ομιλία στην Ακαδημία Αθηνών στις 04 Απριλίου 1967 ( 17 ημέρες πριν το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου). Θέμα ομιλίας: «Η καταγωγή της τέχνης και ο προορισμός της σκέψης». Μέρος Ι, απόσπ. Μτφρ Π. Θανασάς. Δημοσίευση στο περιοδικό « Υπόμνημα στη Φιλοσοφία», τεύχος 5, εκδ. ΠΟΛΙΣ.
Ο Όμηρος ονομάζει την Αθηνά πολύμητιν, ποικιλότροπη σύμβουλο. Τι σημαίνει συμβουλεύω; Σημαίνει: προνοώ, προορώ, ώστε με αυτό τον τρόπο κάτι να ευδοκιμήσει, να επιτύχει. Γι’ αυτόν το λόγο η Αθηνά δεσπόζει παντού όπου οι άνθρωποι παράγουν κάτι, το φέρνουν στο φως, δρομολογούν κάτι ή το ενεργοποιούν, δρουν και πράττουν. Η Αθηνά είναι έτσι η φίλη που συμβουλεύει και βοηθά τον Ηρακλή στα κατορθώματά του. Η θεά εμφανίζεται στη μετώπη του Άτλαντα, στο ναό του Δία στην Ολυμπία: αόρατη ακόμη ενόσω συμπαρίσταται, και συγχρόνως απόμακρη στην υψηλή απόσταση της θεϊκότητάς της. Η Αθηνά δωρίζει τις ιδιαίτερες συμβουλές της στους άνδρες που κατασκευάζουν εργαλεία, αγγεία και κοσμήματα. Όποιος είναι επιδέξιος στις κατασκευές, όποιος κατανοεί τη δουλειά του και κατέχει την ενάσκησή της, είναι τεχνίτης. Περιορίζουμε υπερβολικά το νόημα αυτής της λέξης, όταν τη μεταφράζουμε ως «χειροτέχνης». Τεχνίτες ονομάζονται και όσοι ανεγείρουν κτίσματα ή κατασκευάζουν γλυπτά. Ονομάζονται έτσι, διότι η καθοριστική δραστηριότητά τους καθοδηγείται από μια κατανόηση που φέρει το όνομα τέχνη. Η λέξη αυτή δεν δηλώνει ένα ποιείν και κατασκευάζειν, αλλά μια μορφή γνώσης. Γνώση όμως σημαίνει: προγενέστερη θέαση εκείνου από το οποίο εξαρτάται η παραγωγή ενός μορφώματος κι ενός έργου. Το έργο μπορεί να είναι κι ένα έργο της επιστήμης ή της φιλοσοφίας, της ποίησης ή του δημόσιου λόγου. Η τέχνη [Kunst] είναι τέχνη, όχι όμως τεχνική. Ο καλλιτέχνης είναι τεχνίτης, όχι όμως τεχνικός ούτε χειροτέχνης.
1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.
2*. Στους πολυδιάστατους πολίτες της Τεχνητής Νοημοσύνης: Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νικόλα, Μπάμπη.
