Η χρονίζουσα υποκρισία με τις κάμερες στα γήπεδα

Η κυβέρνηση, εκτός από το λουκέτο στις κερκίδες για τους ποδοσφαιρικούς αγώνες το επόμενο δίμηνο, ανακοίνωσε και μια σειρά υποτιθέμενων νέων μέτρων, όπως την υποχρεωτική χρήση καμερών στα γήπεδα αλλά και την ταυτοποίηση των φιλάθλων. Περίπου τις ίδιες προτάσεις διατύπωσε και ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Στέφανος Κασσελάκης, μέσω βίντεο για την αντιμετώπιση της βίας στα γήπεδα.

Πρόκειται βέβαια είτε για στοιχειώδη άγνοια είτε για σκόπιμη απόκρυψη κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης ως προς το τι ισχύει εδώ και χρόνια στα ελληνικά γήπεδα. Τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό -παρά το αντίθετο στερεότυπο- οι χώροι των αθλητικών συναντήσεων έχουν προ πολλού μετατραπεί σε συστηματικά επιτηρούμενους χώρους κοινωνικής συνάθροισης.

Το ζήτημα των καμερών στα γήπεδα εντοπίζεται στον δημόσιο λόγο στην Ελλάδα αλλά και στο παραγόμενο νομοθετικό έργο, όπως θα δείξουμε παρακάτω, από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 («Προχωρούν οι διαδικασίες για τις κάμερες στα γήπεδα ποδοσφαίρου και μπάσκετ», 28/3/2003, in.gr, «Τοποθετούνται κάμερες στα γήπεδα της Α’ Εθνικής, 19/1/2007, «Καθημερινή» κ.ά.), ενώ το επαναφέρουν συστηματικά όλες οι κυβερνήσεις σχεδόν ως λυδία λίθο εξακρίβωσης και αντιμετώπισης των «χουλιγκάνων».

Καθαρές φωτογραφίες

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανακοίνωσε ως καινοτόμο μέτρο την ηλεκτρονική είσοδο φιλάθλων που ισχύει από το 2009 και τις κάμερες στα γήπεδα που υπάρχουν τουλάχιστον από το 2007. Στον δε κανονισμό της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας του 2019 (άρθρο 16, Σύστημα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης) αναφέρεται πως τα «γήπεδα θα πρέπει να είναι εξοπλισμένα στο εσωτερικό και το εξωτερικό τους με έγχρωμες τηλεοπτικές κάμερες παρακολούθησης για το κοινό, οι οποίες θα είναι τοποθετημένες σε συγκεκριμένες θέσεις και θα διαθέτουν δυνατότητες πανοραμικής λήψης και κίνησης.

»Αυτές οι κάμερες θα πρέπει να ελέγχουν οποιαδήποτε πρόσβαση στο γήπεδο και όλους τους δημόσιους χώρους εντός και εκτός του γηπέδου. […] Θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν καθαρές φωτογραφίες τόσο εντός όσο και εκτός του γηπέδου. Το σύστημα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης πρέπει να χρησιμοποιείται από τον επικεφαλής αξιωματικό της Αστυνομίας».

Επί κυβέρνησης Σημίτη, με το άρθρο 7 του νόμου 3057/2002 (τροποποιητικός του ν. 2725/1999) δημιουργήθηκε το πλαίσιο για τη συστηματική εποπτεία των αγωνιστικών χώρων και των προσώπων που βρίσκονται σε αυτούς. Ο γνωστός ως νόμος Βενιζέλου-Λιάνη για το ηλεκτρονικό εισιτήριο θα προσωποποιούσε τις ευθύνες για τυχόν επεισόδια και γι’ αυτό θα δρούσε προληπτικά. Με τον ίδιο νόμο προβλεπόταν η εγκατάσταση καμερών τουλάχιστον στα γήπεδα της Α’ Εθνικής. Οι επόμενοι νόμοι για την αντιμετώπιση της αθλητικής βίας διατήρησαν κι ενίσχυσαν το καθεστώς γενικευμένης επιτήρησης.

Με τον νόμο Ορφανού το 2006, πριν από τη δολοφονία Φιλόπουλου, θεσπίστηκε το «ιδιώνυμο», βάσει του οποίου οδηγούνταν στη φυλακή όλοι όσοι συλλαμβάνονταν για επεισόδια στα γήπεδα. Δύο χρόνια αργότερα, επί υπουργίας Γιάννη Ιωαννίδη, καταργήθηκε. Το 2012 το «ιδιώνυμο» επανήλθε στον νόμο Γερουλάνου-Μπιτσαξή, με προϋποθέσεις, ενώ στον νόμο του ΣΥΡΙΖΑ επί υπουργίας Κοντονή, το 2015, προβλεπόταν ότι η επιβαλλόμενη ποινή μπορεί να ξεπεράσει το ανώτατο όριο αν ο δράστης χρησιμοποιήσει όπλο ή αν εκδηλώσει ρατσιστική συμπεριφορά, ανάλογα με τη βαρύτητα των πράξεών του.

Με τον συγκεκριμένο νόμο του 2015 απαγορεύτηκε η συμμετοχή οποιασδήποτε ομάδας σε γήπεδα (ποδοσφαίρου, μπάσκετ, βόλεϊ) που δεν έχουν κάμερες και αν δεν υπήρχε ηλεκτρονικό/ονομαστικό εισιτήριο. Η εκπλήρωση των προαναφερομένων ελέγχεται και βεβαιώνεται από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού. Το πράσινο φως για την εγκατάσταση και λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων παρακολούθησης στα γήπεδα είχε ανάψει και η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων με αποφάσεις της τόσο το 2007 όσο και το 2015.

Τραγέλαφος

Στον νόμο Κοντονή (άρθρο 49, Ηλεκτρονική εποπτεία αθλητικών εγκαταστάσεων) διευκρινίζεται πως η χρήση και η λειτουργία των συστημάτων ηλεκτρονικής εποπτείας καθώς και η ευθύνη της επεξεργασίας και φύλαξης των δεδομένων που αυτά παράγουν, ανήκουν αποκλειστικά στην Ελληνική Αστυνομία. Από το 2002 μέχρι σήμερα η νομοθεσία στο συγκεκριμένο θέμα δεν έχει αλλάξει: η Αστυνομία υποχρεούται να ελέγχει δύο μέρες πριν από την τέλεση κάθε αγώνα ότι η ηλεκτρονική επιτήρηση εφαρμόζεται απρόσκοπτα και χωρίς προβλήματα.

Ωστόσο η εφαρμογή στην πράξη των καμερών αποτελεί τραγέλαφο: από τη μια η Αστυνομία συχνά-πυκνά αναφέρει ότι στα γήπεδα οι ενεργές κάμερες είναι ελάχιστες σε σχέση με τον αριθμό των φιλάθλων, από την άλλη συχνά όταν ξεσπούν εντός γηπέδου επεισόδια όλο κάτι περίεργο συμβαίνει: είτε οι κάμερες δεν λειτουργούν είτε δεν είναι στην πρίζα είτε καίγεται η ασφάλειά τους, όλα για διαβολική σύμπτωση την ώρα του συμβάντος.

Οποτε οι ομάδες ήθελαν πραγματικά να αναζητήσουν τους ενόχους για πράξεις βίας στα γήπεδά τους, πάντως, η χρήση των καμερών αποδείχθηκε σημαντική, όπως φάνηκε στα πρόσφατα γεγονότα στο γήπεδο της Νέας Φιλαδέλφειας και στο «Γ. Καραϊσκάκης».

Βάσει νόμου, πάντως, για να πάρει ένα γήπεδο άδεια λειτουργίας από τις αρμόδιες αρχές, δηλαδή τις περιφέρειες, θα πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων είναι και η ύπαρξη και ορθή λειτουργία των καμερών. Επομένως, αν αυτές δεν λειτουργούν, όπως υπονοεί η κυβέρνηση, τότε πώς είναι ανοιχτά τόσον καιρό τα γήπεδα;

Μετά τη δολοφονία Κατσουρή στη Νέα Φιλαδέλφεια τον Αύγουστο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ισχυριζόταν πως οι ΠΑΕ έχουν αναλάβει την υποχρέωση για την ενεργοποίηση των καμερών στα γήπεδα: «Μέσα στα γήπεδα οι παράγοντες του ποδοσφαίρου έχουν και αυτοί ένα χρέος, μια αποστολή, να ενεργοποιήσουν τις κάμερες, να μας βοηθήσουν να φροντίσουμε για την τάξη», ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης, επιβεβαιώνοντας ότι οι κάμερες είναι εγκατεστημένες αλλά και «αποδίδοντας» στις ΠΑΕ την ευθύνη για τη λειτουργία τους, παρά τις νομοθετικές προβλέψεις για την αποκλειστική ευθύνη της ΕΛ.ΑΣ. Στις 16 Αυγούστου 2023 ο πρωθυπουργός είχε εξαγγείλει για πολλοστή φορά το κλείσιμο των Συνδέσμων οργανωμένων οπαδών.

Σήμερα επανέρχεται και εξαγγέλλει για ακόμα μία φορά τα ίδια μέτρα που έχουν επαναλάβει και όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Οσο για την αξιωματική αντιπολίτευση, αυτή επαναλαμβάνει ως νέα μέτρα όσα είχε ψηφίσει η κυβέρνηση Τσίπρα το 2015.