«Στην Ελλάδα της ωμής εκμετάλλευσης, της καθολικής αλλοτρίωσης και της πασαλίδικης ρηχότητας, κράμα επαχθές κι απεχθές που καλούμαστε κάποτε ακριβά να πληρώσουμε, η “17η Νοέμβρη 1973” μοιάζει με ενοχλητική μύγα. Όσο άφησε αδιάφορους, αν δεν εξόργισε κιόλας, την Ακαδημία, την Εκκλησία, μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας, άλλο τόσο δεν φαίνεται να απασχόλησε δημιουργικά στη μείζονα πλειονότητά της και την καλλιτεχνική κοινότητα. Αυτό που λέγεται πνευματική ζωή έχει προ πολλού αποστρέψει το πρόσωπό της απ’ ό,τι σημαντικό».
Με αυτή τη μελαγχολική και προφανώς θυμωμένη διαπίστωση κλείνει ο Ηλίας Γκρής την εισαγωγή του στη έκδοση «Το Μελάνι φωνάζει. Η 17η Νοέμβρη στην πεζογραφία», με την οποία η «Εφ.Συν.» συνεχίζει τη μεγάλη προσφορά στους αναγνώστες για τα 50 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Κι αυτό κάνει ακόμη πιο πολύτιμη τη μοναδική συγκέντρωση λογοτεχνικών κειμένων που γράφτηκαν κυρίως κοντά στις μέρες της φωτιάς, τις δεκαετίες του ‘70 και του ‘80, την οποία έχει κάνει ο ποιητής, συγγραφέας και δημοσιογράφος Ηλίας Γκρής και προσφέρει στην «Εφ.Συν.» και στους αναγνώστες της στην τρίτη, αναθεωρημένη και επικαιροποιημένη έκδοσή της.
Είναι το τρίτο βιβλίο της σειράς έξι εκδόσεων που προσφέρει η «Εφ.Συν.» για τα 50 χρόνια του Πολυτεχνείου και ο δεύτερος τόμος της μεγάλης ανθολογίας του Ηλία Γκρή (έχει προηγηθεί ο Α’ Τόμος, «Το Μελάνι φωνάζει. Η 17η Νοέμβρη στην ποίηση») που θα κυκλοφορήσει το Σάββατο 11 Νοέμβρη. Ο δεύτερος τόμος της ανθολογίας περιλαμβάνει ό,τι πιο συναρπαστικό γράφτηκε για το «έπος» εκείνου του ιστορικού τριημέρου. Σαράντα τρεις αναγνωρισμένοι, καταξιωμένοι συγγραφείς ανθολογούνται με αφήγημα, διήγημα ή απόσπασμα μυθιστορήματος.
Και αξίζει να τους αναφέρουμε όλους εδώ, αλφαβητικά, όπως παρελαύνουν με τα κείμενά τους στις 200 και πλέον σελίδες του βιβλίου: Ελλη Αλεξίου, Μίμης Ανδρουλάκης, Γιώργος Βαλέτας, Βασίλης Βασιλικός, Λεία Βιτάλη, Ρέα Γαλανάκη, Σοφία Γιαννάτου, Ηλίας Γκρής, Τάσος Δαρβέρης, Μάρω Δούκα, Λιλή Ζωγράφου, Γιώργος Ιωάννου, Γιώργος Καρτέρης, Ιωάννα Καρυστιάνη, Νίκος Κάσδαγλης, Μήτσος Κασόλας. Γιάννης Κιουρτσάκης, Φώντας Κονδύλης, Μάνος Κοντολέων. Αλέξανδρος Κοτζιάς, Μαργαρίτα Λυμπεράκη, Γιώργος Μανιώτης, Γιάννης Μανούσακας, Βούλα Μάστορη, Γιώργος Ξ. Ματζουράνης, Λία Μεγάλου Σεφεριάδη, Μιχάλης Μερακλής, Κωστούλα Μητροπούλου, Δημήτρης Μίγγας, Νίκος Ορφανίδης, Δημήτρης Παπαχρήστος, Δημήτρης Πετσετίδης, Πέπη Ρηγοπούλου, Ζωρζ Σαρή, Δημήτρης Σπύρου, Κώστας Ταχτσής, Μαριάννα Τζιαντζή, Δημήτρης Τζουμάκας, Ευγενία Φακίνου, Τάκης Χατζηαναγνώστου, Γιώργος Χειμωνάς, Νίκος Χουλιάρας.
Οι 42 πεζογράφοι που περιλαμβάνονται στο βιβλίο, δίπλα στους 77 ποιητές που προηγήθηκαν στον Α’ τόμο της ανθολογίας, συνθέτουν ένα εντυπωσιακό πανόραμα της – ανύποπτης, ως προς τον όγκο της- επίδρασης της εξέγερσης του Πολυτεχνείου στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία. Κι αν στο επίπεδο του δοκιμίου, της ιστορικής έρευνας και της πολιτικής/ιδεολογικής αποτίμησης του Νοέμβρη υπάρχει σχετικά πληθωρική βιβλιογραφία, στην οποία προστίθενται αρκετοί νέοι τίτλοι τις μέρες αυτές εγείροντας ζωηρές συζητήσεις, με την ευκαιρία των 50 χρόνων, στο πεδίο της λογοτεχνίας η ανθολογία του Ηλία Γκρή διεκδικεί τη μοναδικότητα.
Και όπως έγραψε ο Ολύμπιος Δαφέρμος στην «Εφ.Συν.» την περασμένη Παρασκευή, 3/11, στην πρώτη παρουσίαση της έκδοσης, «ξέρουμε πως ο ορθολογισμός των δοκιμίων και της επιστήμης δεν αρκεί για να φωτίσει ολόπλευρα ένα πολυδιάστατο γεγονός. Η ευαισθησία όμως των ποιητών και πεζογράφων που ανθολογούνται, εισχωρεί με τον δικό της τρόπο σε σημεία που είναι απροσπέλαστα σε άλλες διανοητικές λειτουργίες».
Το έργο του εξωφύλλου και του δεύτερου τόμου της ανθολογίας του Ηλία Γκρή «Το Μελάνι φωνάζει» είναι του ζωγράφου Ανδρέα Δεβετζή.
