Ο Αντρέ Ζιντ είχε κάποτε γράψει πως είναι ευκολότερο να οδηγείς ανθρώπους στη μάχη, διεγείροντας το πάθος τους, από το να τους συγκρατείς και να τους καθοδηγείς στον επίμονο μόχθο της ειρήνης. Αυτό σκεφτόμουν καθώς διάβαζα την περιπέτεια του Άνταμ Ρόζεντσβαϊγκ, ενός νεαρού Εβραίου, που ξεκίνησε το 1863 από ένα γκέτο της Βαυαρίας να πάει στην Αμερική για να πολεμήσει στο πλευρό των Βόρειων κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο. Είναι ο ήρωας του Ρόμπερτ Πεν Γουόρεν στο βιβλίο «Αγριότοπος», που πρωτοεκδόθηκε το 1961 και κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πόλις σε μετάφραση της Άννας Μαραγκάκη.
Αν γνωρίζετε τον Γουόρεν από το εξαιρετικό μυθιστόρημά του «Όλοι οι άνθρωποι του βασιλιά», που κυκλοφόρησε από τις ίδιες εκδόσεις το 2020, συνεχίζοντας με τον «Αγριότοπο» δεν θα απογοητευτείτε. Ο Άνταμ, από τότε που κατάλαβε τον εαυτό του, ζούσε μέσα στο όνειρο της ζωής του πατέρα του, Λεοπόλδου. Ο Λεοπόλδος ήταν ένας άντρας γενναίος και ιδεαλιστής. Το 1848 – Έτος της Επανάστασης, γνωστό ως «Aνοιξη των Λαών»- πήρε μέρος στην «Επανάσταση του Μαρτίου» εγκαταλείποντας τη γυναίκα του και τον δεκατετράχρονο γιό του. Όταν πεθαίνει ο σακάτης γιος κάνει δική του υπόθεση έναν ξένο πόλεμο. Μπαρκάρει με το αγγλικό πλοίο Ελμύρα, φτάνει στην Αμερική και παίρνει στο κατόπι τους νεοσύλλεκτους πεζοναύτες. Οι εικόνες της φρίκης ενός αιματηρού Εμφύλιου είναι παντού μπροστά του. Ο συγγραφέας περιγράφει όλα όσα είναι δύσκολο να ειπωθούν, με ρεαλιστική και ταυτόχρονα ποιητική ματιά και οι αναγνώστες γινόμαστε «μάρτυρες» στην πιο απάνθρωπη συνθήκη. Με βάθος και λεπτομέρειες κάποιες σελίδες σοκάρουν με τη βία που διαπράττει ο άνθρωπος σε άνθρωπο. Η ζωντανή αφήγηση του Γουόρεν φαίνεται να ανοίγει κάποιες φορές έναν νοητό διάλογο τόσο με τον Φόκνερ όσο και με τον σύγχρονό μας Μακάρθι.
Ο ανάπηρος Γερμανός «στραβοπόδης», που όλοι κορόιδευαν, κατορθώνει να μπει στον στρατό της Ένωσης ως βοηθός προμηθευτή του στρατεύματος και οι άνθρωποι με τους οποίους συνδέεται -ο πλούσιος ευεργέτης Άαρον Μπλάουσταϊν, ο πρώην σκλάβος Τζεντίν Χοκσγουορθ, ένας φυγάς από τον νότο, ένα ζευγάρι χωρικών- τον αλλάζουν. «Σκέφτηκε πόσο λίγο είχε ζήσει ο ίδιος ώς τώρα. Σκέφτηκε πόσο γρήγορα είχαν κυλήσει τα χρόνια. Σαν άνεμος πέρασαν, σκέφτηκε. Και με μια παράξενη, αόριστη απόγνωση σκέφτηκε όλα αυτά που δεν είχε ζήσει ακόμη. Ποτέ του δεν είχε αγκαλιάσει γυναίκα. Ποτέ του δεν είχε έναν φίλο, για να συζητάνε παρέα τα προβλήματα της ζωής. Ποτέ του δεν είχε λεφτά στην τσέπη, για να αγοράζει τον σεβασμό των άλλων. Ποτέ του, σκέφτηκε με θλίψη, δεν είχε βεβαιωθεί πως είχε βρει την Αλήθεια. Με γλυκιά λαχτάρα, που λίγο ακόμα και θα του ράγιζε την καρδιά, σκέφτηκε πως πρέπει κανείς να ’χει κάτι στα χέρια του αν θέλει να ’ναι έτοιμος να πεθάνει».
Ο μεγάλος πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι βέβαια ο πόλεμος και οι ανυπολόγιστες καταστροφικές συνέπειες στη ζωή των ανθρώπων. Στον αγριότοπο της αιματοβαμμένης αμερικανικής γης τα θηρία αλληλοσπαράσσονται και η δυσεύρετη ανθρωπιά όταν βρίσκεται στον δρόμο του ήρωα γίνεται ο καταλύτης για να αναθεωρήσει το τι σημαίνει ανδρεία, γενναιότητα, και ελευθερία. Πολλά τα βιβλία που έχει γράψει ο Γουόρεν και εύχομαι να μεταφραστούν σύντομα και άλλα. Είναι κάτι περισσότερο από ένας καλός Αμερικανός συγγραφέας που στο βιογραφικό του διαβάζει κανείς για τα Πούλιτζερ και άλλα βραβεία που έχει πάρει. Είναι ένα συγγραφικό σύμπαν που αξίζει κανείς να μπει διαβάζοντας καλή, πολύ καλή, λογοτεχνία.
