Ελάχιστα πράγματα είχα καταλάβει όταν πρωτοέπεσε στα χέρια μου ένας Βασιλικός και τον ξεφύλλισα όλος εφηβική περιέργεια για κάτι παράνομο, μυστικό, που διακινούνταν χέρι με χέρι, έχοντας παρεισφρήσει στην Ελλάδα μάλλον την περίοδο της «φιλελευθεροποίησης» του Μαρκεζίνη. Δεν μπορώ να θυμηθώ αν ήταν το «Ζ» ή το «Καφενείο Εμιγκρέκ», μάλλον το δεύτερο, δεν ήταν πολλών σελίδων. Πιο μεγάλη σημασία είχε η πράξη της απόκτησης παρά η ανάγνωσή του.
Μου το δάνεισε ο φίλος μου ο Σπύρος, συνομήλικος, στα 13, που ο πατέρας του «έλειπε ταξίδι για δουλειές» κάμποσο διάστημα στα χρόνια της χούντας, κι αυτό ήταν κάτι που δεν αναφέρθηκε ποτέ ρητά, μέχρι που αποφυλακίστηκε. Το βιβλίο του Βασιλικού με κάποιον μυστηριώδη τρόπο είχε φτάσει από το Παρίσι στην Αθήνα και ήταν καταχωνιασμένο ανάμεσα σε εκατοντάδες άλλα βιβλία, από την εγκυκλοπαίδεια του «Ηλιου» μέχρι κάμποσους Καζαντζάκηδες.
Ο Σπύρος μού το είχε προσφέρει με κάποια ανεμελιά, εγώ το είχα χώσει στη σάκα με κάποιον φόβο, όχι της χουντικής αστυνομίας, αλλά της οικογενειακής. Κι αυτής υπαγορευμένης όχι μόνο από τον συντηρητισμό της οικογένειας, αλλά και από τον φόβο της. Δεν ήταν και λίγο ότι παρά τρίχα θα είχαν χάσει ένα παιδί, τον μεγάλο μου αδελφό, τελειόφοιτο του εξατάξιου Γυμνασίου, αν η σφαίρα που ανήμερα 17 Νοέμβρη 1973 διέσχισε μια απροσδιόριστη διαδρομή από την κάννη ενός τυφλού «εκτελεστή» της χούντας, ακροβολισμένου άγνωστο πού, μέχρι την κοιλιά του είχε μια τροχιά λίγα χιλιοστά λιγότερο ελλειπτική. Μέχρι το κεφάλι του. Ευτυχώς, τίποτα δεν έπαθε, εκτός από τις καθόλου διακριτικές οχλήσεις της αστυνομίας, που φυσικά δεν επείσθη από τα περί τυχαίας διέλευσης από τη «ζώνη πυρός» πέριξ Πολυτεχνείου, ούτε από τις διαβεβαιώσεις του πατέρα ότι «είμαστε του καθεστώτος».
Ενδεχομένως και να ήμαστε, με τη σιωπή, την ολική άγνοια ή απάθειά μας, μέχρι τότε που προέκυψε το «παρά λίγο να χάσουμε το παιδί…». Κι αυτό, αν και ενέσπειρε μεγαλύτερο φόβο για το πόσο φονικά αδίστακτη ήταν η στρατιωτική χούντα, πυροβολώντας στο ψαχνό ακόμη και περίεργους μαθητές, ταυτόχρονα νομιμοποιούσε την επιλογή μου να πάρω από τον Σπύρο τον Βασιλικό, να τον βάλω στη σχολική σάκα και να τον διαβάσω το βράδυ, σχεδόν μυστικά, με τη βοήθεια ενός πορτατίφ χωμένου κάτω από την κουβέρτα.
Πραγματικά, μου είναι αδύνατο να θυμηθώ ποιο από τα δύο ήταν το πρώτο, το «Ζ» ή το «Εμιγκρέκ», αλλά θυμάμαι την αίσθηση αποκάλυψης ενός εντελώς άγνωστου σε μένα κόσμου διωγμού, συνωμοσίας, πολιτικής αθυροστομίας, χιούμορ και ανελέητου αυτοσαρκασμού. Οσο το σκέφτομαι, μάλλον στο «Καφενείο Εμιγκρέκ» αντιστοιχούν αυτά.
Επειτα, η χούντα έπεσε και επήλθε το big bang των αναγνώσεων χωρίς λαθραναγνώσεις, στις οποίες ο Βασιλικός είχε προνομιακή θέση, με κορυφαίο τον «Γλαύκο Θρασάκη» του, πριν περάσω στα «σκληρά» της φιλοσοφίας, της οικονομίας, της πολιτικής.
Μου είναι σχεδόν αδιάφορη η κριτική αξιολόγηση της λογοτεχνίας του Β.Β. Για μένα ήταν το -τυχαίο ή αναγκαίο;- παράθυρο νεανικής αφύπνισης.
