RECLAIM GREECE ή, μήπως είναι αργά να επανακτήσουμε την Ελλάδα;

Τον τελευταίο καιρό αισθάνομαι ότι ζούμε σε μία χώρα που είναι πάρα πολύ άτυχη. Τα γεγονότα, έρχονται διαδοχικά για να επιβεβαιώσουν ότι χάνονται τα κομμάτια της, μέσα από νέα δεδομένα που καλούμαστε να αποδεχτούμε και τις καταστροφές που μας επηρεάζουν δραματικά.

Η σημερινή Ελλάδα, όπως ξεπήδησε μέσα από την περίοδο της κρίσης και του covid, έχει μόνο μια κατεύθυνση, την ανάπτυξη και τις επενδύσεις.

Η ισχυρή “βιομηχανία” της Ελλάδας, ο τουρισμός, γιγαντώθηκε χωρίς όρια και μέτρο, χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό. Η φέρουσα ικανότητα των τόπων δεν αποτέλεσε παράμετρο αξιολόγησης, η διαθεσιμότητα των φυσικών πόρων και η επάρκεια των υποδομών δεν μετρήθηκε. Η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού προωθήθηκε σαν μοναδικό μοντέλο ανάπτυξης.

Η παραλιακή ζώνη της χώρας μετατράπηκε σε ξενοδοχειακό κατάλυμα. Αλλοιώθηκε το μοναδικό τοπίο, μικρά γραφικά χωριά εξαφανίστηκαν, στις Κυκλάδες δεν υπάρχει αδόμητο τοπίο, τα τουριστικά κτίρια και εγκαταστάσεις πολλές φορές δεν συμβαδίζουν με την αρχιτεκτονική του κάθε τόπου και συχνά κατασκευάζονται αυθαίρετα, κατά παράβαση πολεοδομικών και αρχαιολογικών διατάξεων. Το πολύτιμο νερό δεν επαρκεί λόγω του μοντέλου ανάπτυξης με πισίνες – γκαζόν – υπερκατανάλωση, με φαινόμενα υφαλμύρινσης και λειψυδρίας να ακολουθούν, οι βιολογικοί καθαρισμοί πιέζονται με σημαντικές επιπτώσεις στους αποδέκτες, τόνοι απορριμμάτων συσσωρεύονται, οι δρόμοι και οι υποδομές στάθμευσης ασφυκτιούν. Στην θάλασσα, χιλιάδες τουριστικά σκάφη συνωστίζονται μολύνοντας το θαλάσσιο οικοσύστημα με την απόρριψη λυμάτων, αγκυροβολώντας ανεξέλεγκτα και καταστρέφοντας τα ευαίσθητα προστατευόμενα λιβάδια Ποσειδωνίας, τα δάση της θάλασσας. Η ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες εμποδίζεται, ομπρέλες-ξαπλώστρες και μόνιμες κατασκευές εγκαθίστανται σωρηδόν κατά παράβαση των νόμων, με μπράβους να τις φυλάσσουν και τους πολίτες να διαμαρτύρονται για τα δικαιώματα τους, την ελεύθερη πρόσβαση και διαθεσιμότητα των ακτών.

Η νέα “βιομηχανία” της Ελλάδας, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας καταλαμβάνουν την χώρα, τις πολύτιμες δασικές και αγροτικές εκτάσεις, κάνοντας χρήση ενός παρωχημένου χωροταξικού σχεδιασμού. Εγκαθίστανται στις προστατευόμενες περιοχές Natura χωρίς να έχουν καθοριστεί ζώνες προστασίας και χρήσεις γης, χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση των αρνητικών επιπτώσεων στην βιοποικιλότητα. Αποσιωπώνται μελέτες που τεκμηριώνουν ότι οι στόχοι και οι ανάγκες της Ελλάδας σε ενέργεια υπερκαλύπτονται με την ορθή χωροθέτηση εκτός προστατευόμενων περιοχών και τοπίων, καθώς και εναλλακτικές λύσεις χαμηλότερης όχλησης αλλά μικρότερου επενδυτικού κέρδους.

Ο στόχος να γίνει η Ελλάδα η μπαταρία της Ευρώπης οδηγεί στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε προστατευόμενες περιοχές, σημαντικές περιοχές για τα πουλιά, μεταναστευτικά περάσματα, μοναδικές αποικίες ευάλωτης ορνιθοπανίδας, αδιατάρακτες περιοχές άγριας φύσης. Οι αρνητικές επιπτώσεις τους στην ευάλωτη ορνιθοπανίδα, στην άγρια πανίδα και στους προστατευόμενους οικότοπους, οδηγούν σε σημαντική απώλεια του φυσικού πλούτου της χώρας, της πλούσιας βιοποικιλότητας και του μοναδικού τοπίου της.

Επιπλέον, η εγκατάσταση τεράστιων φωτοβολταϊκών πάρκων σε αγροτικές περιοχές, σε πολύτιμους φυσικούς πόρους όπως η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, με την αλλαγή χρήσης σημαντικών εκτάσεων γεωργικής και κτηνοτροφικής γης, οδηγεί σε μείωση της παραγωγής αγροτικών προϊόντων, αύξηση στις τιμές, ερήμωση της υπαίθρου, αποδυναμώνει την αυτάρκεια της χώρας και τη δυνατότητά της να αντιμετωπίσει μια επισιτιστική κρίση.

Μέσα σε αυτό το μοντέλο ανάπτυξης δεν φαίνεται να χωράει τίποτε άλλο.

Οι πυρκαγιές στην χώρα αντιμετωπίζονται μόνο με καταστολή, φτάνοντας σε τραγικά αποτελέσματα, όπως στον Έβρο, στην Ρόδο, στην Εύβοια και αλλού. Η εγκατάλειψη των δασικών οικοσυστημάτων, η αποδυνάμωση των αρμόδιων φορέων για την πρόληψη των πυρκαγιών και τον σχεδιασμό της πυροπροστασίας, η αδιαφορία για το δάσος που συνοψίζεται στην θέση “κάποια στιγμή θα καεί”, οδήγησαν φέτος στην πανευρωπαϊκή πρωτιά για την μεγαλύτερη mega-πυρκαγιά, που έκαψε ένα οικοσύστημα μοναδικού φυσικού πλούτου, πλήττοντας καθοριστικά τη ζωή και την οικονομία του Έβρου.

Οι τραγικές πλημμύρες κατέστρεψαν την Θεσσαλία, ποτάμια υπερχείλισαν, ακολούθησαν καθιζήσεις και κατολισθήσεις, παίρνοντας ζωές, καταστρέφοντας πόλεις και χωριά, υποδομές, σπίτια, αγροτικές καλλιέργειες, ζωικό κεφάλαιο και τη ζωή των κατοίκων. Θα ακολουθήσουν ελλείψεις και ανατιμήσεις αγροτικών προϊόντων, αφού ο καταστρεμμένος θεσσαλικός κάμπος τροφοδοτεί τη χώρα.

Για τους κινδύνους πλημμύρας η πολιτεία είναι ενήμερη από χρόνια, χωρίς να είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με τους αρμόδιους επιστήμονες, να σχεδιάσει και να υλοποιήσει αποτελεσματικά έργα προστασίας και όχι αποσπασματικά έργα βιτρίνας. Αντί αυτού επαναφέρει φαραωνικά, οικολογικά καταστροφικά έργα, όπως η εκτροπή του Αχελώου, που αν είχε κατασκευαστεί θα επιδείνωνε την σημερινή καταστροφή.

Όταν μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης καταστρέφει τη μοναδικότητα για την οποία έγινε τουριστικός προορισμός η χώρα και κάνει τη ζωή αβίωτη για τους κατοίκους της, όταν τα βουνά και οι προστατευόμενες περιοχές καταλαμβάνονται από αιολικά για παραγωγή ενέργειας προς εξαγωγή καταστρέφοντας τη μοναδική μας βιοποικιλότητα, όταν οι αγροτικές εκτάσεις σπαρθούν από φωτοβολταϊκά και τα αγροτικά προϊόντα θα εισάγονται, όταν το καλοκαίρι θα καίγεται ο φυσικός μας πλούτος και τον χειμώνα θα πνίγεται η χώρα, όταν καλούνται οι πολίτες να αποδεχτούν την υποβάθμιση της ζωής τους και την καταστροφή των φυσικών πόρων, όταν θα συνηθίσουμε στη μιζέρια, στα pass, στην ατυχία, στην κακή στιγμή, στο ακραίο συμβάν και στον ήχο του 112 να καθορίζει τη ζωή μας, τότε ίσως να είναι πολύ αργά για να επανακτήσουμε την Ελλάδα. Θα την έχουμε παραδώσει στους φεουδάρχες και στους επενδυτές.

*Βιολόγος