Στη Γρανάδα θα χτυπάει από σήμερα η καρδιά… των Βρυξελλών. Στη μαγική πόλη της νότιας Ισπανίας, οι ηγέτες της Ευρώπης -και όχι μόνο- θα συζητήσουν για το μέλλον της ΕΕ, αλλά και τα τρέχοντα ζητήματα που απασχολούν τις χώρες της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (EPC).
Ωστόσο, η απουσία του Τούρκου Προέδρου Ρ.Τ. Ερντογάν, ο οποίος δήλωσε ασθένεια, αλλά και του Αζέρου Προέδρου Ιλχάν Αλίεφ μειώνουν τις προσδοκίες για σημαντικές εξελίξεις σήμερα. Μέχρι αυτή την εβδομάδα, οι ηγέτες της ΕΕ ήλπιζαν ότι θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ του Προέδρου του Αζερμπαϊτζάν και του Νικόλ Πασινιάν της Αρμενίας στη σημερινή συνάντηση στην Ισπανία. Αλλά η πρωτοβουλία απέτυχε και δεν υπάρχει πλέον παραδοτέο για τη σημερινή συνάντηση.
Αλλά και η απουσία Ερντογάν, είναι δύσκολο να είναι όντως (μόνο) το βαρύ κρυολόγημα που επικαλείται. Ο Τούρκος πρόεδρος δεν είχε παραστεί ούτε στη δεύτερη συνάντηση της Κοινότητας που είχε πραγματοποιηθεί τον περασμένο Μάιο στη Μολδαβία. Όλα τα σημάδια δείχνουν ότι η σημερινή του μη συμμετοχή είχε προγραμματιστεί. Διπλωμάτες που θέλησαν να σχολιάσουν τον «απρόβλεπτο Ερντογάν», είπαν ότι μπορεί να θέλει να στείλει μήνυμα στην Ε.Ε. για το «ξεπάγωμα» των ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην Ε.Ε.
«Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα “καταρρέει”, σχολίασε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ. Μέρος του προβλήματος είναι ότι ο σκοπός του EPC δεν έγινε ποτέ σαφής — προοριζόταν απλώς ως μια συνάντηση με ευκαιρία συζήτησης, ένα… μισό σπίτι για τα επίδοξα μέλη της ΕΕ ή ως ένα περιφερειακό φόρουμ για τους Ευρωπαίους ηγέτες να λαμβάνουν αποφάσεις και κλιμάκωση της έντασης», σχολιάζει το POLITICO.
Πάντως, το EPC έχει σαφώς αποτύχει στην αποκλιμάκωση των συγκρούσεων. Μία από τις λίγες πρωτοβουλίες που δρομολογήθηκαν σε μια σύνοδο EPC ήταν η ανάπτυξη αποστολής της ΕΕ στα σύνορα της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν. Αλλά η σύγκρουση επεκτάθηκε όταν το Μπακού ξεκίνησε μια αστραπιαία στρατιωτική επίθεση για να πάρει τον έλεγχο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, με αποτέλεσμα τη μαζική έξοδο Αρμενίων από την αποσχισθείσα περιοχή.
Στη σημερινή συνάντηση θα παραστούν και οι δύο πρόεδροι του Κοσσυφοπεδίου και της Σερβίας, μεταξύ των οποίων υπάρχει ένταση. Αξιωματούχοι της ΕΕ και του Κοσσυφοπεδίου δήλωσαν ότι το EPC δεν είναι το κατάλληλο φόρουμ για διάλογο, καθώς θα πρέπει να διεξαχθούν συζητήσεις μεταξύ του Σέρβου Προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς και του πρωθυπουργού του Κοσσυφοπεδίου Άλμπιν Κούρτι, που δεν θα παρευρεθούν στη συνάντηση. Το Κοσσυφοπέδιο στέλνει αντ’ αυτού την Πρόεδρό του Vjosa Osmani, η οποία όμως έχει περισσότερο εθιμοτυπικές δραστηριότητες.
Και ο Ζελένσκι
Στη Γρανάδα βρίσκεται και ο πρόεδρος της Ουκρανίας, που πραγματοποιεί αιφνιδιαστική επίσκεψη. Το ταξίδι του στην Ισπανία δεν είχε ανακοινωθεί για λόγους ασφαλείας.
Στην ανάρτησή του, με την οποία ανακοίνωσε την άφιξή του στη Γρανάδα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μεταξύ άλλων έγραψε ότι «Βασική προτεραιότητα της Ουκρανίας, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, είναι η ενίσχυση της αεράμυνας. Έχουμε ήδη θέσει τις βάσεις για νέες συμφωνίες με τους εταίρους και προσβλέπουμε στην έγκριση και εφαρμογή τους. Αυτή θα πρέπει να είναι μια παραγωγική μέρα για την Ουκρανία και την Ευρώπη συνολικά».
Οι υποστηρικτές του EPC λένε ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη για περισσότερο συντονισμό σχετικά με την ασφάλεια στην ΕΕ. Αλλά το ερώτημα είναι εάν περισσότερα σχήματα, θεσμοί και τελετουργικές συνόδους κορυφής οδηγούν πραγματικά σε περισσότερο συντονισμό.
Όπως φαίνεται, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν θα χρησιμοποιήσει το EPC για να συσπειρώσει χώρες πίσω από μια ιστορική επέκταση που θα ενσωματώσει την πληγείσα από τον πόλεμο Ουκρανία και πολλές άλλες υποψήφιες χώρες στην ΕΕ. Όμως, υπάρχει μια αυξανόμενη αντίδραση ενάντια στην προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στην Ε.Ε.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός θα συμπροεδρεύσει (με τον πρόεδρο της Ελβετίας) σε πάνελ για την πολυμέρεια υπό το πρίσμα θεμάτων ασφαλείας και γεωστρατηγικής. Στο ίδιο πάνελ θα συμμετέχουν ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ε.Ε. για την Εξωτερική Πολιτική Ζοζέπ Μπορέλ, και, μεταξύ άλλων, οι ηγέτες της Φινλανδίας, της Λιθουανίας, του Λουξεμβούργου, της Ιρλανδίας, της Κύπρου, της Γεωργίας.
Στο περιθώριο της Συνόδου της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, ο Πρωθυπουργός θα έχει συναντήσεις με τον Πρωθυπουργό της Αρμενίας Nikol Pashinyan και τον Πρωθυπουργό της Γεωργίας Irakli Garibashvili.
Σύνοδος Κορυφής
Την Παρασκευή, οι… πολλοί θα φύγουν και θα μείνουν μόνο οι 27 Ευρωπαίοι ηγέτες. Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθεί το μεταναστευτικό. Με την κόντρα Ιταλίας-Γερμανίας σε εξέλιξη, παρά την πρόσφατη προκαταρκτική συμφωνία για το θέμα, οι συζητήσεις αναμένονται δύσκολες.
Η χθεσινή συμφωνία, τελευταίο κομμάτι του παζλ της νομοθεσίας για την Πράξη Μετανάστευσης, όπως λέγεται, επετεύχθη χάρη στον συμβιβασμό που πρότεινε η ισπανική προεδρία: αφαίρεσε μια αναφορά, που ήθελε η Γερμανία, να γίνονται αποστολές διάσωσης από ΜΚΟ στη Μεσόγειο, σε μια παραχώρηση για να κερδίσει την κρίσιμη υποστήριξη της Ιταλίας για τη συμφωνία. Η υποστήριξη της Ιταλίας ήταν απαραίτητη για να ξεμπλοκάρει τη συμφωνία για τον λεγόμενο κανονισμό κρίσης, ο οποίος περιγράφει λεπτομερώς τα μέτρα για την άρση της πίεσης στις συνοριακές χώρες της ΕΕ που αντιμετωπίζουν αιχμές σε άτομα που ζητούν άσυλο.
Ωστόσο, τα «αγκάθια» παραμένουν. Η συμφωνία με την Τυνησία έχει αμφισβητηθεί από πολλούς σε Βρυξέλλες και ΕΕ, ο Πρόεδρος της χώρας εκθέτει την Κομισιόν λέγοντας ανακρίβειες ότι δε δέχεται τα χρήματα ενώ ήδη έχει λάβει 60 εκατ. και η συμφωνία για το «πακέτο» του μεταναστευτικού εξακολουθεί να διχάζει. Η… συγκολλητική ταινία είναι ότι όλοι θέλουν λύση πριν από τις ευρωεκλογές του προσεχούς Ιουνίου…
Προς το παρόν, η παράγραφος για το θέμα της μετανάστευσης φέρεται να έχει «κλείσει» στη Διακήρυξη της Γρανάδας που θα εκδοθεί. «Η μετανάστευση είναι μια ευρωπαϊκή πρόκληση που απαιτεί ευρωπαϊκή απάντηση. Η παράτυπη μετανάστευση πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα με αποφασιστικό τρόπο. Δεν θα επιτρέψουμε στους λαθρέμπορους να αποφασίζουν ποιος θα μπει στην Ε.Ε.», θα σημειώνουν οι 27.
«Θα συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε αποτελεσματικά και γρήγορα όλες τις αποφάσεις μας. Θα ακολουθήσουμε μια συνολική προσέγγιση για τη μετανάστευση που συνδυάζει αυξημένη εξωτερική δράση, αμοιβαία επωφελείς ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις με χώρες προέλευσης και διέλευσης, αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της μετανάστευσης, ευκαιρίες για νόμιμη μετανάστευση, αποτελεσματικότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., αποφασιστική καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, της εμπορίας ανθρώπων και εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ως εργαλείου υβριδικού πολέμου, επιτάχυνσης των επιστροφών και εσωτερικών πτυχών, σε συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο, τις αρχές και αξίες της Ε.Ε. και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων», αναμένεται να δηλώσουν.
Επίσης, οι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν τη διεύρυνση -με τη μορφή του μέλλοντος της Ευρώπης. Τον Δεκέμβριο οι ηγέτες θέλουν να δώσουν το πράσινο φως για την ένταξη της Ουκρανίας, αλλά το θέμα δεν «πείθει» πολλούς από τους 27.
Επειδή είναι άτυπη, η Σύνοδος Κορυφής της Γρανάδας δε θα βγάλει κείμενο συμπερασμάτων. Θα εκδοθεί μια διακήρυξη που ακόμα συζητείται (έχει αλλάξει ήδη 4 φορές). Το αρχικό «πρόβλημα» ήταν το μεταναστευτικό, όπου πάλι η Ιταλία δεν συμφωνούσε, αλλά πλέον οι Γάλλοι είναι εκείνοι που θέλουν περισσότερες λεπτομέρειες για τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν στην Ευρώπη προκειμένου να επιτευχθεί αργότερα η διεύρυνση.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η Ελλάδα είναι υπέρ της διεύρυνσης ως επένδυση στο μέλλον: ωστόσο, πάγια ελληνική θέση είναι ότι η διαδικασία ένταξης στην Ε.Ε., είναι μια διαδικασία που βασίζεται σε μεταρρυθμίσεις και στις ίδιες τις επιδόσεις των υποψηφίων χωρών, είναι δηλαδή μια διαδικασία με κανόνες και αιρεσιμότητα και σε κάθε περίπτωση βασικό κριτήριο παραμένει ο σεβασμός στο Κράτος Δικαίου.
Πάντως, η Διακήρυξη ικανοποιεί την Αθήνα, η οποία πάντως θα ήθελε μια αναφορά σε αύξηση της χρηματοδότησης για τις φυσικές καταστροφές. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, πρόκειται για θέματα που πρέπει να ενταχθούν στη συζήτηση για την αναθεώρηση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου και στη νέα αρχιτεκτονική που σχεδιάζεται τώρα. Το ζήτημα αυτό ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης με επιστολή που απηύθυνε στους ηγέτες της MED9, ζητώντας συντονισμό και κοινή δράση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κάτι που αναμένεται να γίνει με κοινή επιστολή των 9 ηγετών προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Σε ο,τι αφορά της αναθεώρησης των δημοσιονομικών κανόνων, συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη, η ελληνική θέση είναι κοντά στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς χρειάζεται μια ισορροπία, ανάμεσα στην ευελιξία και την ιδιοκτησία, ώστε τα κράτη-μέλη να χαράζουν τη δική τους δημοσιονομική «διαδρομή» για να πετύχουν τη δημοσιονομική προσαρμογή.
