Ρωγμή – αυτή είναι η λέξη που κυριαρχεί μετά τους δύο γύρους των αυτοδιοικητικών εκλογών. Ρωγμή στην κυριαρχία της Δεξιάς, ρωγμή στο προφίλ του «άχαστου» πρωθυπουργού, ρωγμή στην εικόνα μιας αλαζονικής δύναμης που επιδίωξε να ελέγχει κάθε αρμό του κράτους – από την εκτελεστική εξουσία μέχρι κάθε δήμο και τοπική κοινότητα.
Και η δεύτερη λέξη είναι σαφέστατα η αποχή, η οποία, φτάνοντας σε σημεία-ρεκόρ, δίνει ένα σαφέστατο μήνυμα στο ίδιο το πολιτικό σύστημα, τα κόμματα και κάθε δημοκρατικό πολίτη. Για εκλογική ρωγμή για την κυβέρνηση κάνει λόγο και ο Κωστής Πιερίδης, μεταδιδακτορικός ερευνητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμio.
Οπως αναφέρει, «μπορεί η συμμετοχή να είναι χαμηλή και το πεδίο των εκλογών να θολώνεται από τοπικά κριτήρια ψήφου, όμως η ήττα είναι αδιαμφισβήτητη. Πρόκειται για μια απάντηση απέναντι στην κακοδιαχείριση δήμων (Ζέρβας και Μπακογιάννης), απέναντι σε εκφοβισμό και αλαζονεία (Αγοραστός, Αγαπητού, Νάνου, Σβόλης) και ένα σημαντικό προμήνυμα εν όψει των στρατηγικών των κομμάτων στις επικείμενες ευρωεκλογές του 2024».
«Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023 μοιάζουν με ένα ανεστραμμένο 1986, ήτοι μια επιστροφή σε λογική αντιδεξιάς ψήφου», λέει ο Πιερίδης. Οπως αναφέρει, «η Νέα Δημοκρατία έπειτα από αρκετά χρόνια χάνει τους Δήμους Αθηνών και Θεσσαλονίκης, ενώ αποτυγχάνει παταγωδώς -παρά τη συνολική της κυριαρχία σε δήμους και περιφέρειες- να επιτύχει τους εκλογικούς στόχους της δεύτερης Κυριακής, εκεί όπου παρουσιάζεται μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για ιδεολογικές και κομματικές συμμαχίες.
Να σημειωθεί ότι η Νέα Δημοκρατία “σώζεται” εν προκειμένω από την αδιανόητα αντιδημοκρατική μείωση του ορίου εκλογής από την πρώτη Κυριακή (από 50% σε 43%). Παράλληλα, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ μοιάζουν να κατανοούν την τάση του εκλογικού σώματος (σε ιστορικά χαμηλά συμμετοχής) για αντικυβερνητική ψήφο. Θέλω να σημειώσω ότι η εν λόγω πορεία μοιάζει να είναι από “κάτω προς τα πάνω”, δηλαδή “από την κοινωνία προς τα κόμματα”, τα οποία δεν κατάφεραν να σχεδιάσουν προγενέστερες συμμαχίες (με εξαίρεση την περίπτωση Κουρέτα), αλλά διαπίστωσαν έστω και τελευταία στιγμή την ευκαιρία για ανατροπές».
Η αποχή στοιχειώνει το πολιτικό σύστημα και φτάνει πια στο σημείο να απειλεί την αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Πώς τη «διαβάζει» ο επικεφαλής Πολιτικής & Κοινωνικής Ερευνας της Prorata, Αγγελος Σεριάτος; «Αναπόσπαστο τμήμα της όποιας ανάλυσης είναι αναμφίβολα και η εξαιρετικά χαμηλή συμμετοχή που καταγράφηκε στις συγκεκριμένες εκλογές.
Σε επίπεδο περιφερειακών εκλογών, η συμμετοχή δεν ξεπέρασε το 53% στον πρώτο γύρο και το 35% στον δεύτερο γύρο, την ίδια στιγμή που το 2019 ήταν 58% και 42% αντίστοιχα, με αντίστοιχες μεταβολές και σε επίπεδο δημοτικών εκλογών. Στην Αθήνα, δε, η συμμετοχή του α’ γύρου ήταν 33% την ίδια στιγμή που το 2019 ήταν 14% υψηλότερη, δηλαδή 47%.
Στον δεύτερο, δε, γύρο, για δήμαρχο Αθηναίων ψήφισαν μόλις 120.261 δημότες, δηλαδή περίπου το 27% όσων είχαν δικαίωμα να το κάνουν. Η αποχή είναι, υπό αυτήν την έννοια, μια παράμετρος που θα πρέπει να προβληματίσει συνολικά το πολιτικό σύστημα διότι αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι βρισκόμαστε ενδεχομένως μπροστά σε μια νέα κρίση πολιτικής εκπροσώπησης».
