Βαθαίνει η κρίση στα σπλάχνα του Die Linke

Έπειτα από εκλογικές ήττες και πολύχρονες εσωκομματικές αντιπαραθέσεις, η καθοδική πορεία της γερμανικής Αριστεράς (Die Linke) μοιάζει να φτάνει στο τέλος της ή να εισέρχεται σε μια νέα φάση, καθώς η προοπτική της διάσπασης είναι πιο πιθανή από ποτέ. Στο επίκεντρο της διαμάχης που σπαράσσει το κόμμα και πάλι η πιο δημοφιλής βουλεύτριά του, η εικονοκλαστική Σάρα Βάγκενκνεχτ, που απαιτεί αλλαγή κατεύθυνσης και επιστροφή του κόμματος στο εργατικό κίνημα.

Το πιο πρόσφατο επεισόδιο αυτού του σπαραγμού έγινε στα μέσα του Αυγούστου με την παραίτηση του επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας Ντίτμαρ Μπαρτς, αλλά και της συνεπικεφαλής Αμίρα Μοχάμεντ Αλι, λίγες μέρες πριν. Ο Μπαρτς είναι ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς, από τους συνιδρυτές του Die Linke και εκπρόσωπος της μετριοπαθούς μεταρρυθμιστικής πτέρυγας.

Η Μοχάμεντ Άλι είναι από τις πιο ένθερμες οπαδούς της Βάγκενκνεχτ, μία από τους περίπου 12 βουλευτές που θα ήταν πρόθυμοι να την ακολουθήσουν εάν, όπως επί πολύ καιρό απειλεί, ιδρύσει νέο κόμμα. Παρά τις διαφορετικές θέσεις του, και οι δύο παραιτήθηκαν διαφωνώντας με τη στάση της ηγεσίας που, δυναμιτίζοντας ένα ήδη πολεμικό κλίμα, τον Ιούνιο ζήτησε την παραίτηση της 54χρονης Βάγκενκνεχτ.

«Ποτέ δεν είναι καλή ιδέα να διασπάται η Αριστερά. Σαφώς θα παλέψω ώς την τελευταία στιγμή για να μην υπάρξει διάσπαση. Πάντα ήμουν ανοιχτός στον διάλογο με τη Βάγκενκνεχτ», έλεγε παραιτούμενος ο Μπαρτς. Αλλά η ρήξη φαίνεται να είναι αρκετά βαθιά όπως έδειξαν, από τη μία πλευρά, η άρνησή της να είναι υποψήφια του κόμματος στις προσεχείς εκλογές στη Θουριγγία και, από την άλλη, η απόφαση της ηγεσίας του κόμματος να κατεβάσει ανάμεσα στις πρώτες θέσεις στη λίστα των υποψηφίων για τις ευρωεκλογές την (εξωκοινοβουλευτική) ακτιβίστρια Καρόλα Ρακέτε.

Κάτι που όπως άλλωστε δηλώθηκε ρητά σηματοδοτεί μια νέα εποχή: «Το κόμμα τώρα ανοίγεται στους ακτιβιστές και στα κοινωνικά κινήματα», έλεγε η ανακοίνωση της ηγεσίας γι’ αυτή την υποψηφιότητα. Η Ρακέτε, διάσημη ως καπετάνισσα του πλοίου Sea Watch που διέσωσε 53 μετανάστες και τους μετέφερε παρά την απαγόρευση των ιταλικών αρχών στη Λαμπεντούζα, με τον ακτιβισμό της υπέρ των μεταναστών, των ανοιχτών συνόρων και της μάχης κατά της κλιματικής αλλαγής, εκπροσωπεί ιδέες που αντιτίθενται στις προτεραιότητες που έχει θέσει η τάση της Σάρα Βάγκενκνεχτ. Δηλαδή, την επιστροφή του Die Linke στις ρίζες του: να είναι ξανά ένα κόμμα των εργατών και όχι των κοινωνικών κινημάτων ή ακτιβιστών.

Συντηρητική αριστερή;

Γεννημένη στη Θουριγγία, στην πάλαι ποτέ Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, και μέλος του τότε κυβερνώντος Ενιαίου Σοσιαλιστικού Κόμματος, εκλέχτηκε στην Ευρωβουλή το 2004 και έγινε βουλεύτρια του Die Linke το 2009, με το οποίο τα τελευταία χρόνια διαφωνεί δημόσια και ηχηρά.

Στο τελευταίο βιβλίο της ασκεί σφοδρή κριτική στην Αριστερά κατηγορώντας την πως έχει μεταμορφωθεί σε «ανελεύθερη και mainstream», χαρακτηρίζει τη νέα γενιά αριστερών «bobo» (μποέμ μικραστούς) και στρέφει τα βέλη της κατά αυτών που αποκαλεί «λάιφ στάιλ αριστερούς, των οποίων οι πολιτικές για την ένταξη των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων καταλήγουν να περιθωριοποιούν τους ψηφοφόρους του Die Linke».

Γι’ αυτό και απορρίπτει την αυτοδιάθεση φύλου, τη συμπεριληπτική γλώσσα ή τις επιθετικές πολιτικές κατά της κλιματικής αλλαγής (που όπως υποστηρίζει συνήθως αποδυναμώνουν τη μάχη κατά της φτώχειας) θεωρώντας πως στρέφουν την προσοχή των πολιτών από τα ουσιώδη προβλήματα. Μιλά για κοινωνική δικαιοσύνη και φορολογία των πλουσίων και συντάσσεται με τις θέσεις των συνδικάτων.

Έχει επικρίνει σφοδρά την κυβέρνηση Μέρκελ για την πολιτική της υποδοχής προσφύγων το 2015 ζητώντας αυστηροποίηση της μεταναστευτικής νομοθεσίας και κλείσιμο των συνόρων. Το πρώτο καταλυτικό δείγμα της ρήξης ήρθε το 2019 όταν παραιτήθηκε από επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος, με την ηγεσία να την κατηγορεί πως δεν πειθαρχεί στις κομματικές θέσεις και πως προωθεί τη δική της πολιτική ατζέντα.

Οι διαφωνίες οξύνθηκαν με τον πόλεμο στην Ουκρανία, με τη Βάγκενκνεχτ να αντιτίθεται στην αποστολή οπλισμού στη χώρα και να τάσσεται υπέρ των διαπραγματεύσεων ειρήνης με τη Ρωσία. Γι’ αυτήν –εν μέσω του καλπάζοντος πληθωρισμού και καθώς η Γερμανία εξαρτά το 50% των αναγκών της σε αέριο από τη Ρωσία–, προτεραιότητα είναι να μην επηρεαστεί η τσέπη των πολιτών από το κλείσιμο της στρόφιγγας. Μάλιστα τον περασμένο Σεπτέμβριο σε ομιλία της στο Κοινοβούλιο αποκάλεσε την κυβέρνηση του Όλαφ Σολτς «πιο ηλίθια κυβέρνηση της Ευρώπης» γιατί επέβαλε κυρώσεις στη Ρωσία.

Δημοσκόπηση τον Ιούλιο του Ινστιτούτου Civey έδειξε πως κατ’ αρχήν ένα 20% των Γερμανών θα σκέφτονταν να ψηφίσουν ένα υποθετικό κόμμα της Βάγκενκνεχτ. Στα δε ανατολικά κρατίδια, όπως η Θουριγγία, δημοσκόπηση της εταιρείας Insa της έδινε 25%. Ποσοστά που απειλούν την ίδια την ύπαρξη του Die Linke, που στις τελευταίες εκλογές έχασε τις μισές ψήφους του και μετά βίας μπήκε στο Κοινοβούλιο αφού δεν κατάφερε να ξεπεράσει το 5%, και διασώθηκε μόνο γιατί είχε θετικά αποτελέσματα σε τρία ομοσπονδιακά κρατίδια.

Απειλεί όμως τα ποσοστά και των ακροδεξιών της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), γιατί φαίνεται να κερδίζει σημαντικό μερίδιο της ψήφου διαμαρτυρίας, ενώ η αντιμεταναστευτική και κοινωνικά συντηρητική ρητορική της βρίσκει απήχηση ανάμεσα στους ψηφοφόρους του AfD.

Παλαιότερο δημοσίευμα του περιοδικού Der Spiegel ανέφερε πως ένα 68% των ψηφοφόρων του AfD ενδιαφέρεται για τις πολιτικές της Βάγκενκνεχτ, ενώ πρόσφατα το ξενοφοβικό Compact, προσκείμενο στο ακροδεξιό κόμμα, της αφιέρωνε εξώφυλλο με τίτλο «Η καλύτερη καγκελάριος, μια υποψήφια για τη Δεξιά και για την Αριστερά».

Τη Δευτέρα σε μια ύστατη προσπάθεια να αποτραπούν τα χειρότερα έγινε μια έκτακτη «σύσκεψη κρίσης» της ηγεσίας, αλλά όπως δήλωσαν στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων DPA μέλη που συμμετείχαν δεν οδήγησε παρά σε νέες λεκτικές επιθέσεις ανάμεσα στις δύο πτέρυγες και κανένα συμβιβασμό για τις εσωκομματικές εκλογές για ανάδειξη νέων επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας, που θα γίνουν την ερχόμενη Δευτέρα 4 Σεπτεμβρίου.

Τότε θα αναμετρηθούν απλά δυνάμεις, αφού –εκτός μιας απρόοπτης εσωκομματικής σύγκρουσης– η Βάγκενκνεχτ φέρεται να έχει αποφασίσει να μην εγκαταλείψει το κόμμα πριν από τα τέλη του χρόνου, έως ότου προετοιμάσει καλύτερα το «σχέδιο μάχης» της: κάθοδο στις ευρωεκλογές του 2024 και στις εκλογές το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς στα ανατολικά ομοσπονδιακά κρατίδια του Βρανδεμβούργου, της Σαξονίας και της Θουριγγίας, όταν και θα φανεί η πραγματική απήχησή της.

Όπως κι αν έχει, ακόμη και αφού αποχωρήσει, όπως σχολιάζει ο Λόρεν Μπάλχορν στο περιοδικό Jacobin, το Die Linke θα εξακολουθεί να έχει μια πτέρυγα πιο μετριοπαθή, κεντροαριστερή, και μια άλλη πιο ριζοσπαστική, στραμμένη στα κινήματα. Κάτι που ίσως φέρει κι άλλες ρήξεις ή και διασπάσεις στο μέλλον.