«Το (ιστορικό) δίκιο είναι ζόρικο πολύ»

Μπορεί θεωρητικά να μην έχει τύχη, κατά τη συζήτηση που θα γίνει σήμερα, η πρόταση που καταθέτουν δύο δημοτικοί σύμβουλοι της «Λαϊκής Συσπείρωσης» για μετονομασία της οδού Συγγρού σε οδό «9ης Μάη 1936», ωστόσο η πρόταση έχει την ιστορία με το μέρος της. Κι αυτό υπερβαίνει τις τρέχουσες σκοπιμότητες και συσχετισμούς, βάζει υποθήκη για το μέλλον που κανένας δεν μπορεί να προϋπολογίσει με ασφάλεια ως μακρινό ή κοντινό. Διότι έχει μακρά ιστορία το θέμα των ονοματοδοσιών και ειδικότερα στη Θεσσαλονίκη έχει σύγχρονη και επίκαιρη εκδοχή με τη «μάχη» για τη μετονομασία της οδού Αθανασίου Χρυσοχόου. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να ξεχνά και να προσπερνά αυτό που συνόψισε καίρια και εύστοχα η συγγραφέας Μάρω Δούκα στον τίτλο ενός από τα εμβληματικά βιβλία της: «Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ» (εκδ. Πατάκης).

Σήμερα πρόκειται να συζητηθεί η «ζόρικη» αλλά ιστορικά δίκαιη πρόταση των δημοτικών συμβούλων Σωτήρη Ζαριανόπουλου και Μιχάλη Κωνσταντινίδη στην Επιτροπή Ονοματοθεσιών του Δήμου Θεσσαλονίκης. Τι λένε οι δύο; Οτι τα γεγονότα της λαϊκής εξέγερσης στις 9 Μαΐου 1936 «σημάδεψαν ανεξίτηλα την ηρωική ιστορία της εργατικής τάξης, σημαδεύοντας τον λαϊκό πολιτισμό με τον “Επιτάφιο” του Γιάννη Ρίτσου και τη μελοποίηση του Μ. Θεοδωράκη». Κι ότι έκτοτε πέρασαν 65 χρόνια και η πόλη «δεν έχει τιμήσει αυτή την καμπή της ιστορίας της».

Και γιατί ζητούν τη μετονομασία της συγκεκριμένης οδού; Διότι «είναι η οδός όπου δολοφονήθηκε από την αστυνομία ο πρώτος νεκρός, Τάσος Τούσης. Η φωτογραφία του πάνω στην πόρτα με τη μάνα του να μοιρολογεί έγινε το σύμβολο μνήμης του αγώνα, ενέπνευσε τον ποιητή της “Ρωμιοσύνης”, Γιάννη Ρίτσο». Επιπλέον, «προλαβαίνοντας τυχόν αντιδράσεις όσων επιμένουν στη διατήρηση της ονομασίας “οδ. Συγγρού”, τους παραπέμπουμε σε ιστορικές πηγές που καταγράφουν τον βίο και πολιτεία του Α. Συγγρού (τραπεζίτης που εκτός των άλλων χρηματοδοτούσε την Οθωμανική Αυτοκρατορία, εμπλεκόμενος στο ιστορικό σκάνδαλο των Λαυρεωτικών, ένας από τους θεωρούμενους υπεύθυνους της χρεοκοπίας της χώρας το 1897 που “έσβηνε” την πραγματική ιστορία του με κάποιες δωρεές που τον “αναβάθμισαν σε εθνικό ευεργέτη”». Εννοείται ότι στη σημερινή συζήτηση η «ιστορική μπάλα» θα πεταχτεί στη «γραφειοκρατική εξέδρα». Το προοικονομεί η εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Αστικού Σχεδιασμού και Αρχιτεκτονικών Μελετών, που περιγράφει ότι θα επέλθει… μεγάλη ταραχή «για µεγάλο αριθµό κατοίκων από την πλήρη αλλαγή της ταχυδροµικής διεύθυνσης (οδού και αριθµού) που αναφέρεται σε πλήθος επίσηµων εγγράφων, όπως οικοδοµικών αδειών, συµβολαίων, µισθωτήριων οικοδοµικής στέγης, δικογράφων, κτηµατολογίου, Εφορίας και καθηµερινής αλληλογραφίας λογαριασµών κ.λπ. […]».

Είναι και… η εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών που ορίζει ότι «η µετονοµασία οδών – πλατειών – συνοικιών επιτρέπεται για εξαιρετικούς λόγους και πρέπει να εφαρµόζεται µε φειδώ, δεδοµένων των επιπτώσεων που συνεπάγεται η αλλαγή ονοµασίας». Εχει και την πρόταση έτοιμη: «Εφόσον το επιθυµούν οι ενδιαφερόµενοι, θα µπορούσε να δοθεί η παραπάνω ονοµασία σε κάποιο πάρκο ή σε κάποια πλατεία της περιοχής». Τουλάχιστον δεν υπερασπίζονται τον τραπεζίτη. Αυτό το έργο μπορούν να το αναλάβουν άλλοι.