Tα δάση δεν καίγονται το καλοκαίρι αλλά… τον χειμώνα. Δεδομένο πρώτο: Η χώρα μας εξακολουθεί να διαθέτει τριπλάσια έξοδα για την καταστολή των δασικών πυρκαγιών σε σχέση με την πρόληψη. Δεδομένο δεύτερο: Το σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών από τις δασικές πυρκαγιές «Ιόλαος 2» της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας εκδόθηκε μόλις στις 28 Απριλίου, τρεις ημέρες πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Το σχέδιο εστιάζει κυρίως σε δράσεις καταστολής των πυρκαγιών. Δεδομένο τρίτο: Κανείς δεν ελέγχει αποτελεσματικά αν υλοποιούν οι δήμοι έργα πρόληψης, για τα οποία χρηματοδοτούνται πάντως με ανεπαρκή κονδύλια.
Το 2009, στους δήμους της χώρας μοιράζονταν 32 εκατ. ευρώ για τις πυρκαγιές. Το 2021, το ποσό είχε μειωθεί στα 16-18 εκατ. ευρώ για έργα πρόληψης σε εκτάσεις δασικού χαρακτήρα εντός του χώρου ευθύνης των δήμων. Φέτος, ήταν η πρώτη χρονιά που υπήρξε αύξηση στα κονδύλια για δράσεις πυροπροστασίας (25 εκατ. ευρώ το 2023, έναντι 17,4 εκατ. ευρώ το 2022), χρήματα τα οποία, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ δεν επαρκούν. Αυτά τα χρήματα προορίζονται για εκτέλεση προγραμμάτων προληπτικού καθαρισμού της βλάστησης, συντήρηση και βελτίωση του δασικού οδικού δικτύου, σε συνεργασία με τις κατά τόπους (αποψιλωμένες) Δασικές Υπηρεσίες, υλοποίηση προληπτικών μέτρων που αποβλέπουν στην αποφυγή πρόκλησης πυρκαγιών από τη λειτουργία χώρων ανεξέλεγκτης εναπόθεσης απορριμμάτων κ.ά. Θεωρητικά, οι δήμοι διαθέτουν τις εν λόγω πιστώσεις αποκλειστικά για δράσεις πυροπροστασίας, γνωστοποιώντας άμεσα τα σχετικά έργα στις αρμόδιες Διευθύνσεις των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν πραγματοποιείται ειδικός έλεγχος για τις παραπάνω κατηγορίες εξόδων (πολύ συχνά χρησιμοποιούνται για άσχετες δράσεις), ενώ δεν έχουν συσταθεί οι Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας ΟΤΑ, όπως προβλέπουν ο Ν. 3852/2010 και ο Ν. 4555/2018, οι οποίες θα ασκούσαν τον επιβεβλημένο εποπτικό ρόλο. Επιπλέον, τα κριτήρια κατανομής των κονδυλίων στους δήμους από τον αλγόριθμο της Πολιτικής Προστασίας παραμένουν άγνωστα και έτσι δεν υπάρχει επαρκής αιτιολόγηση των αποφάσεων.
Έρευνα του Μεσογειακού Ινστιτούτου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (MIIR) [«Ο ρόλος των δήμων στη δασοπυροπροστασία: Αδιαφάνεια και υποχρηματοδότηση στις δαπάνες πρόληψης των δασικών πυρκαγιών» (2021)] είχε δείξει πως η κατανομή των πόρων για όλα τα παραπάνω φαίνεται πως γίνεται με βάση στατικά κριτήρια (διαθέσιμοι πόροι) και όχι τις διαπιστωμένες ανάγκες πρόληψης κάθε δήμου βάσει συγκεκριμένου αντιπυρικού σχεδίου.
Όπως ανέφερε η έρευνα -δυστυχώς προφητικά- «ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του Δήμου της Ρόδου, όπου τη δεκαετία του 2000 το συγκεκριμένο ποσό από τους αυτοτελείς πόρους ξεπερνούσε τις 320.000 ευρώ και την τελευταία δεκαετία έχει πέσει στις 258.000 ευρώ (σ.σ. φέτος είναι 280.000 ευρώ), χωρίς να συνδέεται με τις πραγματικές ανάγκες, με αποτέλεσμα να μην επαρκεί για τους καθαρισμούς των δασικών δρόμων, τα έργα υποδομής κ.ά.».
Σημαντικό είναι και το ζήτημα της υποστελέχωσης των υπηρεσιών. «Η Πολιτική Προστασία στον Δήμο της Ρόδου, ο οποίος εκτός από τα 1.404 τετραγωνικά χλμ. που έχει έκταση, εκτός από 43 οικισμούς, τα 130 σχολεία, τα 610 ξενοδοχεία, τα 1.800 τουριστικά καταλύματα, διαθέτει επίσης δυναμικό ανθρώπων που μπορεί να βρεθούν σε κίνδυνο κάποια στιγμή είτε από σεισμό, είτε από πλημμύρα ή μεγάλη πυρκαγιά στο μέγεθος μια πολύ μεγάλης πόλης της Ελλάδας, έχει μόλις δύο άτομα στο γραφείο», εξηγεί ο Ηλίας Αργύρης, (πρώην) προϊστάμενος του αυτοτελούς Γραφείου Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Ρόδου.
Επικοινωνήσαμε χθες εκ νέου με το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Ρόδου, το οποίο όπως προκύπτει, έχει ξεμείνει ουσιαστικά με… έναν υπάλληλο, υπεύθυνο για τα πάντα.
