Δεκαέξι όψεις του έργου του Θάνου Μικρούτσικου

Ενα νέο βιβλίο για τον Θάνο Μικρούτσικο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις «Εκδόσεις Μετρονόμος» του αεικίνητου Θανάση Συλιβού. Λέγεται «Θάνος Μικρούτσικος – Κυνηγώντας την ουτοπία – 16 αναγνώσεις του έργου του», είναι σε επιμέλεια του Ηρακλή Οικονόμου και συγκεντρώνει 16 μελέτες που καλύπτουν το σύνολο του έργου του Θάνου Μικρούτσικου και κινούνται πάνω σε τρεις άξονες: κοινωνία, ποίηση, μουσική.

Η περιγραφή του ίδιου του Ηρακλή Οικονόμου για τα κεφάλαια είναι πολύ κατατοπιστική. Ιδού, συνοπτικά:

Ο Γιάννης Μηλιός συνοψίζει τα βασικά πεδία συνθετικής δραστηριότητας του Μικρούτσικου, εστιάζοντας στα συμφωνικά έργα και στο έντεχνο τραγούδι.

Στη συνέχεια, παρατίθεται, αναθεωρημένο, το κείμενο της ομιλίας του Δημήτρη Κουτσούμπα στη συναυλία του συνθέτη στην Αθήνα τον Μάρτιο του 2018.

Ο Μανώλης Δαφέρμος εξετάζει το καλλιτεχνικό έργο του Μικρούτσικου υπό το πρίσμα της σχέσης τέχνης και πολιτικής.

Ο Ανδρέας Μαράτος διατρέχει την εργογραφία του Μικρούτσικου έχοντας αφετηρία το Εμπάργκο.

Η Τιτίκα Δημητρούλια μάς εισάγει στην ευρύτερη προβληματική της σχέσης ποίησης και μουσικής στον Μικρούτσικο.

Ο Μάκης Γκαρτζόπουλος αναλύει την εμπλοκή του συνθέτη με τη γαλλόφωνη ποίηση.

Ο Μιχάλης Γελασάκης παρουσιάζει στο σύνολό της τη σχέση του Μικρούτσικου με την ποίηση του Νίκου Καββαδία.

Ο Θανάσης Χουλιαράς προσεγγίζει το συνολικό μελοποιητικό έργου του συνθέτη πάνω στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου.

Η Μαρία Γεωργιάδου εστιάζει στην αλληλεπίδραση του Μικρούτσικου με τον Αλκη Αλκαίο.

Ο λόγος που ενέπνευσε τον Μικρούτσικο προέκυψε σε μεγάλο βαθμό από τον Μάνο Ελευθερίου, τον Κώστα Τριπολίτη και τον Οδυσσέα Ιωάννου. Τη θέση αυτών των τριών στιχουργών στο έργο του συνθέτη αναλύει ο Σπύρος Αραβανής.

Ο Γιώργος Χαρωνίτης προσεγγίζει το μουσικό έργο του Θάνου Μικρούτσικου στα σημεία που αυτό παίρνει, ενδεχομένως, τις πιο απαιτητικές του διαστάσεις.

Ο Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος φωτίζει την κλασική ή λόγια πλευρά του συνθέτη.

Ο Γιώργος Β. Μονεμβασίτης αναδεικνύει τη συνύπαρξη πρωτοπορίας και παράδοσης ως πρωταρχικό μέλημα του συνθέτη.

Η Αλεξάνδρα Μικρούτσικου τονίζει τα αντισυμβατικά χαρακτηριστικά που καθιστούν το έργο του δημιουργού μια πράξη μουσικής απελευθέρωσης.

Ο Φώντας Τρούσας εξετάζει τις ποικίλες σχέσεις του Θάνου Μικρούτσικου με την τζαζ.

Ο Ηρακλής Οικονόμου παρουσιάζει αντιπροσωπευτικές στιγμές της εμπλοκής του συνθέτη με τη μουσική για το θέατρο, καθώς και την εργογραφία σκηνικής μουσικής του Θάνου Μικρούτσικου.

Νομίζω πως πρέπει να σας παραθέσω και τον πρόλογο που έγραψε η Μαρία Παπαγιάννη, η τελευταία σύζυγος του Θάνου (μέχρι και τον θάνατό του).

«Αρχές φθινοπώρου, στα Καπετανιανά, στη Νότια Κρήτη, σ’ έναν τόπο που αγαπήσαμε κι επιλέξαμε για χωριό μας, ίσως γιατί “εδώ ο χρόνος κυλάει αργά”, διαβάζω και ξαναδιαβάζω τα κείμενα που γράφτηκαν για αυτόν τον τόμο. Ενα βιβλίο για τον Θάνο. Αναγνώσεις πάνω στο έργο του, στις πολλές και διαφορετικές πτυχές της δουλειάς του. Οταν ξεκινήσαμε τις συζητήσεις με τον Ηρακλή Οικονόμου συμφωνήσαμε γρήγορα στο είδος του βιβλίου που θέλαμε, αλλά δυσκολευτήκαμε να το περιορίσουμε καθώς καθημερινά προέκυπταν καινούργια θέματα. Γιατί έτσι ήταν ο Θάνος. Πολλοί οι τόποι του, ατέλειωτα τα ταξίδια του, διευρύνοντας πάντα τους ορίζοντες των αναζητήσεών του, με τις κεραίες σε εγρήγορση, πάντα έτοιμος για μια νέα περιπλάνηση που θα τον οδηγούσε σε καινούργιους δρόμους. Νέος ώς το τέλος. Οπως έλεγε και ο αγαπημένος μας Κώστας Γκοτζαμάνης, “Η νεανικότητα δεν έχει να κάνει με την ηλικία. Εχει να κάνει με τη στάση σε σχέση με το μέλλον”.

Κι ο Θάνος δεν εφησύχασε ποτέ. Πάλευε ενάντια σε κάθε δεδομένο, εύκολο, στη ρουτίνα, στα αυτονόητα στη ζωή και στην τέχνη του. Καθημερινά, με ενθουσιασμό, τολμώντας να σπάσει όλες τις συμβάσεις, χωρίς να μένει προσκολλημένος σε δόγματα, φόρμες και χίμαιρες του παρελθόντος, σάλπαρε ακόμα και στο γραφείο του, αμέτρητες ώρες μελέτης και αναζήτησης με μοναδικό σταθερό στην πυξίδα του το μυστικό ποτάμι που ενώνει το χέρι με την καρδιά και το μυαλό. Και ζωγράφιζε στις παρτιτούρες του πάντα με το χέρι –χωρίς να εμπιστεύεται τις ευκολίες της τεχνολογίας, αυτός, ένας μαθηματικός–, έτοιμος να φτάσει στα βάθη του κόσμου, αγωνιζόμενος τη χυδαιότητα, τη βαρβαρότητα και τη σκληρή πραγματικότητα, είτε έγραφε ένα κουαρτέτο εγχόρδων είτε έγραφε ένα τραγούδι. Και πώς τα κατάφερνε και τα χωρούσε όλα. Τις πληγές του κόσμου, τα μακρινά ταξίδια στον χρόνο και στον κόσμο, τους έρωτες και τις αγκαλιές, τους σεισμούς που μέλλονται να έρθουν».