Επεσε στα χέρια μου το βιβλίο «The crisis of democratic capitalism», εκδ. Penguin press, 2023, σελ. 496, «του δυνατού πρύτανη» της οικονομικής αρθρογραφίας στη Βρετανία που από τις στήλες των Financial Times κάθε τόσο υποβάλλει προτάσεις ώστε ο δύσκολος «γάμος» της δημοκρατίας με τον καπιταλισμό να μπορέσει κάποτε να γίνει ανθεκτικότερος!
Κάπως έτσι μου ήρθαν μνήμες από τη μετά φοιτητική μου ζωή λίγο πριν κατασταλάξω σε μια σταθερή δουλειά πλασάροντας ένα έργο σημαδιακό για την εποχή της δεκαετίας του εβδομήντα και συγκεκριμένα τη Συγκριτική Εγκυκλοπαίδεια, εκδ. Παπαζήση, ήταν η δεκάτομη εγκυκλοπαίδεια με τίτλο «Μαρξισμός – Κομμουνισμός – Δυτική Κοινωνία», ένα ογκώδες έργο μεταφρασμένο με χιλιάδες λήμματα. (Μια μικρή υποσημείωση εδώ σε μια γενναία προσφορά του εκδότη προς τους 300 της τότε Βουλής –3 τόμοι δωρεάν– με μηδενική σχεδόν ανταπόκριση!)
Αφού και σήμερα πόσο μάλιστα προεκλογικά οι πολιτικοί μας κυνηγάνε για ψήφους τη μεσαία τάξη! Σαν να μη ζήσαμε ποτέ με τη φτώχεια όπως τη ζήσαμε και τη ζούμε, με μια κουβέντα όπου φτωχός και η μοίρα του, και η άλλη άκρη με την απληστία των ελίτ, των ολιγαρχών που ενδιαφέρονται για τη συσσώρευση δύναμης και πλούτου περιφρονώντας τους μη προνομιούχους, έχοντας υποχείρια τις κυβερνήσεις όλου του κόσμου. Και στη μέση η μεσαία τάξη που ποτέ δεν καταλάβαμε ποιοι την αποτελούν και τελικά ποια τα όρια που την καθορίζουν.
Η αναφορά στην εγκυκλοπαίδεια έγινε γιατί δυστυχώς όλες αυτές οι πολιτικές-κορμοί απέτυχαν, αφού δεν μπόρεσαν να βοηθήσουν τον ανθό όλων των χωρών-κρατών του κόσμου από τον μαρασμό.
● Νέοι με προσόντα στα ξένα
● Φτηνή αμοιβή εργασίας
● Εισοδήματα χαμηλά, φούμαρα σαν ζουρλομανδύας, τα περί ενιαίου νομίσματος με το ευρώ και το δολάριο
Ετσι λοιπόν σκέφτηκα να επανέλθω στα αρχικά σταχυολογώντας επιγραμματικά από το τόσο ενδιαφέρον βιβλίο.
● Γιατί φτάσαμε στην κρίση του «δημοκρατικού» καπιταλισμού και πώς θα τον προστατεύσουμε από τα νύχια του λαϊκισμού.
● Για το πώς η δημοκρατία θα επιβιώσει αν προσφέρει ευκαιρίες, ευημερία, ασφάλεια και αξιοπρέπεια στην πλειονότητα, φροντίζοντας ιδιαίτερα την κρίσιμη και κατά τον Αριστοτέλη μεσαία τάξη.
● Σύνθημα το «μηδέν άγαν» και αναφορές στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη για το εύθραυστο της δημοκρατίας, την ολιγαρχία, τη δημαγωγία και την τυραννία.
● Για τη ρίζα του προβλήματος που βρίσκεται στην αποδυνάμωση της μεσαίας τάξης. Αλήθεια η πορεία των ιδιωτικοποιήσεων συνοδεύτηκε από επενδύσεις, για σοβαρές θέσεις εργασίας.
● Για τις μεγαλύτερες απειλές που προέρχονται από τις οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές και από τις καταχρήσεις των ελίτ.
● Η χρηματοπιστωτικοποίηση της οικονομίας και το κυνήγι της μεγιστοποίησης του κέρδους χωρίς παραγωγική δραστηριότητα αυξάνοντας δραματικά τις ανισότητες, με αποτέλεσμα όπως στις ΗΠΑ το 1% να κατέχει το 18,8% του εισοδήματος!
● Κάπως έτσι η μεσαία τάξη και όχι μόνο χαρακτηρίζεται από την επισφάλεια της εργασίας σε ένα περιβάλλον απελπισίας, φόβου, άγχους και αβεβαιότητας (περιφρόνηση και ταπείνωση της εργατικής τάξης με χαμηλή μόρφωση που επλήγη από την αποβιομηχάνιση και την παγκοσμιοποίηση και που μετατρεπόμενη σε οργή εργαλειοποιείται από κάθε είδους εξτρεμιστές.
Συμπέρασμα, όλα αυτά τα «συστήματα» που γεμίζουν τη δυνατή αυτή Εγκυκλοπαίδεια να ‘χουν αποτύχει, όπως ο δυνατός δημοσιογράφος διευθυντής εξωτερικών ειδήσεων στα μεγάλα δημοσιογραφικά συγκροτήματα που με τίμησε με τη φιλία του – ο Κώστας Μπετεινάκης, που μας άφησε το ‘21 και μου έλεγε ας περιμένουμε να βρεθεί ο τέταρτος δρόμος. Από τότε μονολογώ άντε γεια… Οι άλλες που ακολουθούν άραγε; Τι μου λες τώρα;…
Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 03/07//2023.
