«Είναι πραγματικά μια τραγωδία για όλους μας». Με αυτά ακριβώς τα λόγια, η Κετάντζι Τζάκσον Μπράουν, η πρώτη Αφροαμερικανή γυναίκα που έγινε μέλος του Ανώτατου Δικαστηρίου, έκλεινε την τοποθέτησή της σχετικά με την προχθεσινή απόφαση του Σώματος που σηματοδοτεί ένα ανησυχητικό πισωγύρισμα δεκαετιών σε σχέση με τη φυλετική ισότητα. Η Κετάντζι Τζάκσον Μπράουν ήταν η μία από τους τρεις προοδευτικούς δικαστές που μειοψήφησαν. Οι άλλοι έξι συντηρητικοί αποφάνθηκαν ότι τα προγράμματα «θετικών διακρίσεων» (affirmative action) που εφαρμόζουν πολλά Πανεπιστήμια συνυπολογίζοντας τη φυλετική ομάδα στην οποία ανήκουν οι φοιτητές για την εισαγωγή τους παραβιάζουν την υπόσχεση του Συντάγματος των ΗΠΑ για ίση μεταχείριση.
Η απόφαση αφορούσε συγκεκριμένα το Χάρβαρντ και το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, κατά της πολιτικής των οποίων είχε προσφύγει δικαστικά μια ομάδα με την ονομασία «Φοιτητές υπέρ της δίκαιης εισαγωγής», την οποία ίδρυσε ο Εντουαρντ Μπλουμ, ακτιβιστής κατά του affirmative action. H ομάδα κατηγόρησε τα συγκεκριμένα Πανεπιστήμια για διακρίσεις σε βάρος φοιτητών ασιατικής καταγωγής οι οποίοι, όπως ισχυρίζεται, έχουν σαφώς υψηλότερες επιδόσεις από τον μέσο όρο και θα ήταν πολύ περισσότεροι στις Ανώτατες Σχολές εάν οι επιδόσεις τους ήταν το μόνο κριτήριο επιλογής. Το Ανώτατο Δικαστήριο τους δικαίωσε, κρίνοντας ότι «παρά τις καλές τους προθέσεις», οι διαδικασίες εισαγωγής σε αυτά τα Πανεπιστήμια χρησιμοποιούσαν «ανακριβείς» φυλετικές κατηγορίες και φυλετικά «στερεότυπα».
Ετσι, ακριβώς έναν χρόνο μετά την ακύρωση του νόμου του 1973 «Ρόου εναντίον Γουέιντ», που κατοχύρωνε το δικαίωμα στην άμβλωση σε ομοσπονδιακό επίπεδο, το συντηρητικό Ανώτατο Δικαστήριο προχωρά σε μια νέα παραχώρηση στην αμερικανική Δεξιά. Ηταν στα τέλη της δεκαετίας του 1960, πάνω στον κοινωνικό αναβρασμό για τα πολιτικά δικαιώματα και τη φυλετική ισότητα, όταν ορισμένα Πανεπιστήμια, και στη συνέχεια πολύ περισσότερα, άρχισαν να υιοθετούν φυλετικά και εθνοτικά κριτήρια στη διαδικασία εισαγωγής για να διορθώσουν τις ανισότητες που είχαν προκύψει από το παρελθόν φυλετικών διακρίσεων στις ΗΠΑ και να αυξήσουν το ποσοστό των Αφροαμερικανών, των Ισπανόφωνων και των αυτοχθόνων φοιτητών στο δυναμικό τους. Και ναι μεν το Ανώτατο Δικαστήριο είχε απαγορεύσει τις ποσοστώσεις, αλλά πάντα επέτρεπε στα Πανεπιστήμια να λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τα φυλετικά κριτήρια.
Κάτι που ποτέ δεν χώνεψαν οι συντηρητικοί κύκλοι των ΗΠΑ οι οποίες έβλεπαν στις πολιτικές των «θετικών διακρίσεων» έναν «αντίστροφο ρατσισμό». Οπότε σήμερα έχουν έναν καλό λόγο για να πανηγυρίζουν. «Είναι μια μεγάλη μέρα για την Αμερική», «επιστρέφουμε σε ένα αξιοκρατικό σύστημα», έγραψε ο πρώην πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social, το προσωπικό του μέσο κοινωνικής δικτύωσης, και αρχιτέκτονας αυτής της μεταστροφής καθώς άλλαξε τη σύσταση του Ανώτατου Δικαστηρίου διορίζοντας τρεις δεξιούς δικαστές κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, από την πλευρά του, εξέφρασε τη «βαθιά διαφωνία του και την απογοήτευσή του μετά τη δικαστική απόφαση που αποκλίνει από δεδικασμένο δεκαετιών». Κάλεσε τα Πανεπιστήμια να μην «εγκαταλείψουν» τον στόχο τους σε ό,τι αφορά τη διαφορετικότητα. «Δεν μπορούμε να αφήσουμε το Δικαστήριο να έχει τον τελευταίο λόγο», είπε. Στην πραγματικότητα, δεν μπορεί να κάνει πολλά. Κυρίως, έχει επιδείξει ατολμία σε πολλά ζητήματα. Οπως απέναντι στην πρόταση για αύξηση των μελών του Ανώτατου Δικαστηρίου, μετά το περυσινό σοκ με τον νόμο για τις αμβλώσεις.
Ενα είναι το αδιαμφισβήτητο γεγονός: το δεξιό δικαστήριο καταφέρνει ένα νέο πλήγμα στα δικαιώματα. Ειδικά μάλιστα σε μια εποχή όπου το μόνο που δεν ισχύει στις ΗΠΑ είναι η φυλετική και κοινωνική ισότητα. Κι ενώ η απόφαση αφορά δυο Πανεπιστήμια, κανείς δεν αμφιβάλλει για το ότι θα τα επηρεάσει όλα. «Η απόφαση πηγαίνει πολύ πιο μακριά από ό,τι θέλει να σας κάνει το δικαστήριο να πιστέψετε», λέει στο BBC ο Στιβ Βλάντεκ, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Τέξας. «Στην πραγματικότητα, καθίσταται πρακτικά αδύνατο για τα Πανεπιστήμια και τις Ανώτερες Σχολές να συνεχίσουν να λαμβάνουν υπόψη τον φυλετικό παράγοντα». Ούτε τον οικονομικό, καθώς, σύμφωνα με μια είδηση της τελευταίας στιγμής, λίγο πριν κλείσει το σαββατιάτικο φύλλο μας, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τον νόμο Μπάιντεν για (μερική) σειχάχθεια στα φοιτητικά δάνεια…
