Ρηξικέλευθη, τολμηρή και «συμπεριληπτική»

Τολμηρό και ρηξικέλευθο: δύο επίθετα περιγράφουν το πρόγραμμα που ανακοίνωσε η Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για την καλλιτεχνική περίοδο 2023-24.

Η νέα παραγωγή που σίγουρα θα συζητηθεί αφορά το κύκνειο άσμα του Πιερ-Πάολο Παζολίνι, «Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα», ταινία που ακόμη και σήμερα, από το 1975 που κυκλοφόρησε μετά τη δολοφονία του δημιουργού της, όχι απλώς σοκάρει, αλλά είναι απαγορευμένη σε πολλές χώρες. Τη μεταγράφει σε παράσταση μουσικού θεάτρου ο ανατρεπτικός Αρης Μπινιάρης σε συνεργασία με τον συνθέτη Τζεφ Βάνγκερ. Το βασισμένο στο ομώνυμο ημιτελές μυθιστόρημα του Μαρκήσιου ντε Σαντ έργο για το κρατίδιο-μαριονέτα της ναζιστικής Γερμανίας στην Ιταλία, τη Δημοκρατία του Σαλό, όπου οι φασίστες διαπαιδαγωγούν μέσω ακραίων βασανιστηρίων τα παιδιά που τους εμπιστεύτηκαν οι γονείς τους, ένα ακραίο σχόλιο για την ψυχοσεξουαλική σύνθεση του ολοκληρωτισμού, θα παρουσιαστεί τον ερχόμενο Φεβρουάριο και Μάρτιο. Παράλληλα με την πρώτη μεταφορά του στη Λυρική του παζολινικού έργου ο σκηνοθέτης θα επιμεληθεί ένα rap concert σε συνεργασία με καλλιτέχνες της ελληνικής ραπ σκηνής, διερευνώντας την κληρονομιά του Ιταλού δημιουργού μέσα από την αισθητική του σύγχρονου μουσικού ρεύματος.

Στις νέες παραγωγές και σε πρώτη πανελλήνια παρουσίαση επίσης αναμένεται με ενδιαφέρον τον Απρίλιο η διασκευή σε μουσικοθεατρικό έργο του μυθιστορήματος του Αυστριακού συγγραφέα Τόμας Μπέρνχαρντ «Ο αποτυχημένος» σε σκηνοθεσία του Εκτορα Λυγίζου, ο οποίος μετασχηματίζει τη μονολογική αφήγηση του πρωτότυπου σε μουσικοθεατρική παράσταση για τέσσερις φωνές και ένα πιάνο.

Από τις ξεχασμένες σελίδες του λυρικού θεάτρου έρχεται τον Ιανουάριο, σε συμπαραγωγή με τον ιδιαίτερο αμερικανικό θίασο Catapult Opera, η μοναδική όπερα «Η Νεκρή Πόλη» που συνέθεσε η κορυφαία μουσικοπαιδαγωγός και αρχιμουσικός Νάντια Μπουλανζέ στην πρώτη ελληνική παρουσίασή της και μόλις το τρίτο της ανέβασμα εδώ και πάνω από έναν αιώνα, αφού κατέστη αδύνατο να παιχτεί τότε που γράφτηκε λόγω του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Νωρίτερα τον Οκτώβριο θα επιστρέψει και η πολυσυζητημένη όπερα «Στρέλλα» του Μιχάλη Παρασκάκη, σε λιμπρέτο Αλεξάνδρας Κ*, βασισμένη στην ομώνυμη κινηματογραφική ταινία του Πάνου Χ. Κούτρα. Στην εμβληματική για την ορατότητα των τρανς και της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στην Ελλάδα λυρική μεταφορά της ταινίας που ακουμπάει στην αρχαία τραγωδία, σε σκηνοθεσία Γιώργου Κουτλή, εμφανίζονται τρεις διεμφυλικές καλλιτέχνιδες.

Στο φετινό πρόγραμμα της ΕΛΣ η πρόσκληση είναι ανοιχτή και αφορά τους πάντες: από τα βρέφη, τους νέους, τους θεατρόφιλους, τους μουσικόφιλους, τους λάτρεις της όπερας και του μουσικού θεάτρου αλλά και τους οπαδούς του χορού. Ετσι πέρα από τα έργα με πολιτική ταυτότητα, που μοιάζει τόσο συγκυριακά επίκαιρη, η Εναλλακτική Σκηνή επιχειρεί να διευρύνει τα όρια, τόσο τα ηλικιακά όσο και τα αισθητικά, καλλιεργώντας στοιχεία ερευνητικά αλλά και ψυχαγωγικά, ανοίγοντας τον ορίζοντα του μουσικού θεάτρου με στόχο τη μακροβιότητα και τη μελλοντική της εξέλιξη πάντα στο πλαίσιο του υψηλού καλλιτεχνικού προφίλ και της αισθητικής αξίας των παραγωγών.

Καταρρίπτοντας λοιπόν τα στεγανά ανάμεσα στις επιμέρους κατηγορίες στο πεδίο του μουσικού θεάτρου, καθώς διαβαίνει την έβδομη περίοδο λειτουργίας της, η Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ θα παρουσιάσει επίσης:

■ Μια ιδιότυπη παράσταση που συνδυάζει το μουσικό θέατρο με τη σύγχρονη πειραματική μουσική, «Η φωνή των Βακχών» του ανερχόμενου συνθέτη Γιάννη Αγγελάκη, σε σκηνοθεσία Γιώργου Κουτλή και με τη συμμετοχή του τενόρου Χρήστου Κεχρή και μουσικών από το Ergon Εnsemble του χρόνου τον Μάιο.

■ Τον Νοέμβριο επανέρχεται στο προσκήνιο το μπαλέτο της ΕΛΣ με ένα νέο τρίπτυχο σύγχρονου χορού με τίτλο «Colours», σε χορογραφίες των Εύας Γεωργιτσοπούλου («W(h)oman», σε μουσική Σεμπάστιαν Διακάκη), Ντιέγκο Τορτέλλι («Hole in Space», σε μουσική Φεντερίκο Μπιγκοντσέτι) και Κωνσταντίνου Ρήγου («Les nuits d’été», σε μουσική Εκτόρ Μπερλιόζ).

● Συναυλίες

Στις 23 Σεπτεμβρίου ο διακεκριμένος πιανίστας Απόστολος Παληός θα δώσει ένα ρεσιτάλ πιάνου με κλασικά έργα του Μίκη Θεοδωράκη για σόλο πιάνο.

Την 1η Οκτωβρίου σπουδαστές και πρόσφατοι απόφοιτοι, η νεότερη γενιά του αρχαιότερου μουσικοπαιδαγωγικού ιδρύματος της χώρας μας, του Ωδείου Αθηνών, ερμηνεύουν έργα του Μανώλη Καλομοίρη συνδέοντας το χθες με το σήμερα και το αύριο. Σύνθημά τους η φράση του Καλομοίρη: «Σκοπός της μουσικής είναι να δίνει ζωή στα όνειρα από τη μια μεριά και να παρασταίνει τη ζωή σαν όνειρο από την άλλη». Η συναυλία με τίτλο «Spoudassato Moussikin» είναι ουσιαστικά ένα αφιέρωμα στον ιδρυτή της ελληνικής Εθνικής Σχολής με την καλλιτεχνική επιμέλεια του Φίλιππου Τσαλαχούρη.

Τραγούδια σε ποίηση του νομπελίστα Ινδού ποιητή Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ από τις μονωδούς Ελενα Μαραγκού και Λυδία Ζερβάνου, τη φλαουτίστρια Ναταλία Γεράκη και τον πιανίστα Δημήτρη Γιάκα περιλαμβάνει η συναυλία «Φως! ω, πού είναι το φως;»

● Πέντε αναβιώσεις

Πέντε αναβιώσεις παραγωγών όπερας και μιούζικαλ που αγαπήθηκαν από το κοινό ανεβαίνουν ξανά, ώστε να έχουν την ευκαιρία να τις δουν και όσοι δεν τις πρόλαβαν. Ετσι εκτός από τη «Στρέλλα», στην οποία αναφερθήκαμε, ανεβαίνουν:

Το σκοτεινό παραμύθι ενηλικίωσης, το πολυβραβευμένο μιούζικαλ «Into the Woods» του κορυφαίου συνθέτη και στιχουργού Στίβεν Σόντχαϊμ και του σπουδαίου συγγραφέα Τζέιμς Λαπάιν, που είχε διακοπεί λόγω της πανδημίας, επιστρέφει τον Δεκέμβριο σε σκηνοθεσία και μετάφραση του Δημήτρη Αγιοπετρίτη-Μπογδάνου.

Επιστροφή τον Μάρτιο και για το μιούζικαλ «The Last Five Years», τη μεγάλη οφ Μπρόντγουεϊ επιτυχία του βραβευμένου με τρία Τόνι Αμερικανού συνθέτη Τζέισον Ρόμπερτ Μπράουν, σε μουσική διεύθυνση Μιχάλη Παπαπέτρου και μετάφραση και σκηνοθεσία του Δημήτρη Δημόπουλου, με τη νεοϋορκέζικη ιστορία ενός ασυνήθιστου έρωτα που προσφέρει μια αξέχαστη μουσικοθεατρική εμπειρία.

Η εντυπωσιακή όπερα για παιδιά-μαγευτικό παραμύθι από την Ανατολή, «Το ερωτευμένο σύννεφο» της συνθέτριας Σοφίας Καμαγιάννη, σε λιμπρέτο της Ελένης Ζαφειρίου βασισμένο στο ομώνυμο παραμύθι του Ναζίμ Χικμέτ, έρχεται τον Νοέμβριο.

Για τους ακόμη μικρότερους φίλους της Λυρικής συνεχίζεται από τον Σεπτέμβριο η χοροθεατρική παράσταση για βρέφη και τους γονείς τους «Underwater», των Ξένιας Αηδονοπούλου και Γεωργίας Τέγου, προσφέροντας ένα ονειρικό ταξίδι στη βαθιά γαλάζια θάλασσα.

● Δυο φεστιβάλ

■ Εγκαινιάζεται του χρόνου τον Ιούλιο το πρώτο Φεστιβάλ Κρουστών της Εναλλακτικής Σκηνής, για να ξεδιπλώσει ολόκληρη τη βεντάλια του συναρπαστικού αυτού ηχητικού κόσμου με πλήθος δράσεων, διακεκριμένα σύνολα και σολίστ.

■ Επιστρέφει τον Νοέμβριο το 6ο Φεστιβάλ Μπαρόκ Μουσικής στην ιστορική αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός για ένα ταξίδι στον μαγευτικό κόσμο του μπαρόκ μέσα από τέσσερις μοναδικές συναυλίες με κεντρικό άξονα το έτος 1723.