Αίτημα επίσης επανένταξης στην UNESCO υπέβαλλαν οι ΗΠΑ, έπειτα από πέντε χρόνια «διαζυγίου» και 10 και πλέον χρόνια τεταμένων σχέσεων.
Την είδηση ανακοίνωσε σήμερα ο ίδιος ο πολιτιστικός και επιστημονικός οργανισμός του ΟΗΕ, ο οποίος ξεκαθάρισε τους όρους μιας ενδεχόμενης επανένωσης με βασικό την αποπληρωμή αναδρομικών οφειλών ύψους 600 εκατομμυρίων δολαρίων εκ μέρους των ΗΠΑ, αφού η αμερικανική κυβέρνηση αποφάσισε να σταματήσει να πληρώνει τη συνδρομή της χώρας στην UNESCO μετά την απόφαση της τελευταίας να κάνει μέλος της την Παλαιστίνη.
Ο λόγος πίσω από την απόφαση των ΗΠΑ σε αυτή τη φάση -σύμφωνα με τις ίδιες- είναι η αυξανόμενη επιρροή που αποκτά η Κίνα τα τελευταία χρόνια στον οργανισμό, καθορίζοντας σε μεγάλο βαθμό τις κατευθύνσεις του στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και της τεχνολογικής εκπαίδευσης παγκοσμίως. Σύμφωνα με τους Αμερικανούς, το Πεκίνο γεμίζει το κενό (σ.σ. εξουσίας) που άφησε πίσω της η Ουάσινγκτον μετά την αποχώρησή της, το 2018, επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σταμάτησαν να χρηματοδοτούν την UNESCO αφού αποφάσισε στην ολομελειακή της συνέλευση να συμπεριλάβει την Παλαιστίνη ως κράτος μέλος το 2011 και η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσισε το 2017 να αποσυρθεί εντελώς από τον οργανισμό το επόμενο έτος (2018), επικαλούμενη μακροχρόνια αντι-ισραηλινά στοιχεία και προβλήματα διαχείρισης.
Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για θέματα διαχείρισης και πόρων, Ρίτσαρντ Βέρμα, υπέβαλε επιστολή την περασμένη εβδομάδα στη Γενική Διευθύντρια της UNESCO Οντρέ Αζουλέ, επισημοποιώντας το σχέδιο επανένταξης. Ο Βέρμα σημείωσε την πρόοδο στην αποπολιτικοποίηση της συζήτησης για τη Μέση Ανατολή στο εσωτερικό της UNESCO και τη μεταρρύθμιση της διαχείρισης του οργανισμού, σύμφωνα με την επιστολή που εστάλη.
Η επιστροφή των ΗΠΑ, άλλοτε ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του οργανισμού, για να περάσει πρέπει πρώτα να εγκριθεί σε ψηφοφορία της ολομέλειας της UNESCO, όπου τα 193 κράτη μέλη θα συναντηθούν τον Ιούλιο.
Η απόφαση δίνει μεγάλη οικονομική ώθηση στον Εκπαιδευτικό, Επιστημονικό και Πολιτιστικό Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, γνωστό για το πρόγραμμα Παγκόσμιας Κληρονομιάς καθώς και για έργα για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και τη διδασκαλία των κοριτσιών να διαβάζουν, εκτιμούν αξιωματούχοι του.
Μία «υπεράνω» και «ενωτική» Κίνα
Ο πρεσβευτής της Κίνας στην UNESCO, Τζιν Γιανγκ, δήλωσε ότι η χώρα του «εκτιμά» τις προσπάθειες του οργανισμού να επαναφέρει τις ΗΠΑ, λέγοντας ότι η απουσία τους είχε «αρνητικό αντίκτυπο» στο έργο του οργανισμού.
«Το να είσαι μέλος ενός διεθνούς οργανισμού είναι ένα σοβαρό ζήτημα και ελπίζουμε ότι η επιστροφή των ΗΠΑ αυτή τη φορά σημαίνει ότι αναγνωρίζει την αποστολή και τους στόχους του οργανισμού», είπε ο πρέσβης.
Από την εκλογή της το 2017, η Αζουλέ προσπάθησε να αμβλύνει τις αντιθέσεις που οδήγησαν στην αποχώρηση των ΗΠΑ, μέσω δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων και οικοδόμησης συναίνεσης μεταξύ Ιορδανών, Παλαιστινίων και Ισραηλινών διπλωματών σχετικά με ευαίσθητα ψηφίσματα της UNESCO. Η Αζουλέ -η οποία είναι Εβραία- κέρδισε μεγάλο έπαινο από τους πρεσβευτές της UNESCO για τις προσωπικές της προσπάθειες να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των ΗΠΑ σχετικά με το Ισραήλ ιδιαίτερα.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα καταβάλει στα τέλη του 2023 συν 10 εκατομμύρια δολάρια σε μπόνους εισφορές για το έτος, τα οποία θα διατεθούν σε διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα για το Ολοκαύτωμα, τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ουκρανία, την ασφάλεια των δημοσιογράφων και την επιστημονική και τεχνολογική εκπαίδευση στην Αφρική, αναφέρει η επιστολή του Βέρμα.
Οικονομική «ανάσα» η επιστροφή των ΗΠΑ
Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει ήδη ζητήσει να δεσμευθούν 150 εκατομμύρια δολάρια από τον προϋπολογισμό του 2024, προκειμένου να διατεθούν για τις οφειλές και τις καθυστερήσεις προς την UNESCO. Το σχέδιο προβλέπει παρόμοια αιτήματα για τα επόμενα χρόνια έως ότου εξοφληθεί το πλήρες χρέος των 619 εκατομμυρίων δολαρίων.
Αυτό αποτελεί ένα μεγάλο μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού 534 εκατομμυρίων δολαρίων για τα λειτουργικά έξοδα της UNESCO. Πριν αποχωρήσουν, οι ΗΠΑ συνεισέφεραν το 22% της συνολικής χρηματοδότησης του οργανισμού.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ αρμόδιος για τη διαχείριση πόρων, Τζον Μπας, δήλωσε τον Μάρτιο ότι η απουσία των ΗΠΑ από την UNESCO ενίσχυσε την Κίνα και «υποβαθμίζει την ικανότητά μας να είμαστε εξίσου αποτελεσματικοί στην προώθηση του οράματός μας για έναν ελεύθερο κόσμο».
Είπε ότι η Η UNESCO είναι το κλειδί για τον καθορισμό και τη διαμόρφωση προτύπων για τη διδασκαλία της τεχνολογίας και της επιστήμης σε όλο τον κόσμο, «έτσι αν είμαστε πραγματικά σοβαροί για τον ανταγωνισμό της ψηφιακής εποχής με την Κίνα… δεν έχουμε την πολυτέλεια να λείπουμε άλλο».
Η απουσία των ΗΠΑ βύθισε τον οργανισμό σε οικονομική αβεβαιότητα. Διπλωμάτες της UNESCO περιέγραψαν τη συμπίεση των ζωνών στα προγράμματα των οργανισμών και τις επιθετικές προσπάθειες της Αζουλέ να ενισχύσει την εθελοντική χρηματοδότηση από άλλες χώρες για την κάλυψη των κενών.
Ένας διπλωμάτης εξέφρασε την ελπίδα ότι η επιστροφή των ΗΠΑ θα φέρει «περισσότερη φιλοδοξία και περισσότερη γαλήνη» – και θα ενεργοποιήσει προγράμματα για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, την εκπαίδευση των κοριτσιών στο Αφγανιστάν και την καταγραφή των θυμάτων της δουλείας στην Καραϊβική.
Με ανοιχτές αγκάλες θέλουν πίσω και το Ισραήλ
Ο διπλωμάτης είπε ότι ο οργανισμός θα «καλωσορίσει» επίσης το Ισραήλ πίσω εάν υελήσει να επανενταχθεί. Δεν υπήρξε άμεση απάντηση από την ισραηλινή κυβέρνηση.
Το Ισραήλ έχει κατηγορήσει εδώ και καιρό τα Ηνωμένα Έθνη για μεροληψία εναντίον του. Το 2012, ύστερα από ισραηλινές αντιρρήσεις, το κράτος της Παλαιστίνης αναγνωρίστηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ως μη μέλος παρατηρητής. Οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν τη Δυτική Όχθη, την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Λωρίδα της Γάζας -εδάφη που κατέλαβε το Ισραήλ στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, το 1967- για την εγκαθίδρυση ενός ανεξάρτητου κράτους. Το Ισραήλ λέει ότι οι προσπάθειες των Παλαιστινίων να κερδίσουν την αναγνώριση στα Ηνωμένα Έθνη στοχεύουν στην παράκαμψη μιας διευθέτησης μέσω διαπραγματεύσεων και έχουν σκοπό να πιέσουν το Ισραήλ σε παραχωρήσεις.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποχωρήσει ξανά στο παρελθόν από την UNESCO υπό τη διοίκηση Ρήγκαν το 1984, επειδή θεωρούσαν τον οργανισμό κακοοργανωμένο, διεφθαρμένο και έρμαιο της προώθησης των σοβιετικών συμφερόντων.
Επανεντάχθηκε τελικά, σχεδόν 20 χρόνια αργότερα, το 2003.
