Με τις εκλογές σε μια βδομάδα, είναι προαπαιτούμενη στον πολιτικό λόγο η καταδίκη του λαϊκισμού. Για να έχει μέλλον ένας πολιτικός, οφείλει να αποκηρύξει δημόσια τον επάρατο λαϊκισμό, κάτι που οδηγεί συχνά σε φαιδρότητες, ενίοτε εκπορευόμενες από τα πιο επίσημα χείλη.
Φέτος, στη μαύρη επέτειο της 21ης Απριλίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει: «…ενώ οι Ελληνίδες και οι Ελληνες, έχοντας βιώσει την εμπειρία του λαϊκισμού και του ψέματος, αρνούνται να τα ξαναζήσουν. Τιμούν τη σημερινή επέτειο, προχωρώντας σταθερά, τολμηρά και μόνο μπροστά».
Ας μη μιλήσουμε για το φρικώδες της πρωθυπουργικής δήλωσης πως οι Ελληνες τιμούν (!) την 21η Απριλίου του 1967 κι ας παρατηρήσουμε πως ο λαϊκισμός είναι μια λέξη-φερετζές, που μάλλον συσκοτίζει, παρά αποκαλύπτει κάποιες έννοιες.
Ας πούμε, για τον κ. Μητσοτάκη, ο φασισμός και ο βιασμός της Δημοκρατίας από την ακροδεξιά στρατιωτική δικτατορία θεωρείται απλώς «ψέμα και λαϊκισμός», όταν ο ίδιος απαξιωτικός χαρακτηρισμός έχει αποδοθεί πολλές φορές από τον πρωθυπουργό στις φιλολαϊκές προτάσεις των αριστερών πολιτικών του αντιπάλων… Τι είναι τέλος πάντων αυτός ο λαϊκισμός, γιατί οι ελίτ γενικά τον μισούν και μήπως υπάρχει και καλός λαϊκισμός;
Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας λέει πως ο λαϊκισμός έιναι μεταφραστικό δάνειο από τον αγγλικό όρο «populism» και τον ορίζει ως την ιδέα σύμφωνα με την οποία οι επιθυμίες και οι πεποιθήσεις των λαϊκών μαζών αποτελούν βάσιμο οδηγό πολιτικής δράσης. Ο λαϊκισμός ως πολιτικό κίνημα αποσκοπεί στην ικανοποίηση λαϊκών συναισθημάτων και προσδοκιών, αλλά έχει και την αρνητική έννοια του επαίνου και της κολακείας των αδυναμιών και των ελαττωμάτων του λαού, με την υιοθέτηση θέσεων που ευχαριστούν το λαό, χωρίς όμως να τον ωφελούν.
Το λεξικό διαστέλλει τις έννοιες της λαϊκότητας και του λαϊκισμού, με την πρώτη να έχει τη σημασία του γνήσιου λαϊκού στοιχείου, με χαρακτηριστικά την απλότητα και τη λιτότητα, όταν ο δεύτερος είναι το ψεύτικο, το φτιαχτό λαϊκό στοιχείο, που μιμείται τη συμπεριφορά του λαού για να την εκμεταλλευτεί πολιτικά ή κοινωνικά.
Ο λαϊκισμός έχει συνδεθεί με τη δημαγωγία και την προπαγάνδα: πολλοί λαοπλάνοι διήγειραν τα ταπεινότερα των λαϊκών ενστίκτων για να αποκτήσουν εκείνη την ισχύ που μόνο οι πειθήνιες, αφιονισμένες μάζες μπορούν να προσφέρουν, και δεν μιλάμε μόνο για τον Αδόλφο Χίτλερ.
Ωστόσο, λαϊκιστής θεωρήθηκε και ο Σιμόν Μπολιβάρ, ο ηγέτης διαφόρων κινημάτων ανεξαρτησίας από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις στη Νότια Αμερική, καθώς και ο Ιρανός πρωθυπουργός Μοχάμεντ Μοσαντέκ, ο οποίος πλήρωσε την πατριωτική εθνικοποίηση των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας του με την πραξικοπηματική ανατροπή του από τις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία, που επιδίωξαν, και κατάφεραν, να βάλουν χέρι στο ιρανικό πετρέλαιο…
Εδώ έγκειται η απάτη που γίνεται από τις ελίτ στο όνομα του αντι-λαϊκισμού: η καταδίκη των φιλολαϊκών θεωριών και δράσεων ως λαϊκιστικών. Είναι απίστευτα υποκριτικό: όταν διαμαρτύρεσαι για την ανέχεια, τη φορολογική αφαίμαξη, την υποβάθμιση της Υγείας, την αστυνομική καταστολή και τη διασπάθιση του κοινωνικού πλούτου από τους κολλητούς του καθεστώτος, να χαρακτηρίζεσαι από τους ενόχους όλων αυτών των εγκλημάτων ως λαϊκιστής…
Και το κερασάκι σ’ αυτή τη δύσοσμη, μπαγιάτικη τούρτα είναι να εξομοιώνεσαι με τους φασίστες από τα μέλη της ελίτ που παρασιτεί εδώ και χρόνια εις βάρος του λαού – πόσο βολικό, αλήθεια. Πόσο λαϊκίστικο, με την κακή έννοια.
? Ο λαϊκισμός απορρέει από την ελλιπή λαϊκή συμμετοχή στη δημόσια ζωή, καλλιεργείται από αυτούς που εκμεταλλεύονται αυτή την έλλειψη προτείνοντας το πατερναλιστικό τους πρότυπο, συντηρείται με την υποκουλτούρα και την εμπορευ-ματοποίηση της συλλογικής ψυχής από ιδιωτικά συμφέροντα, καθιερώνεται ως δήθεν δημοκρα-τική κοινωνική κατάσταση, ενώ είναι στην ουσία αντιδημοκρατική
Ι.Ε. Μανωλεδάκη https://www.greek-language.gr/
