Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς την εμμονή κάποιων «επώνυμων» να επιτίθενται με ανοίκειους και άκρως προσβλητικούς τρόπους σε συνανθρώπους που πιστεύουν. Η θρησκευτική πίστη είναι προσωπική υπόθεση του καθενός και απαραβίαστο δικαίωμά του.
Το ζήτημα αφορά μεταφυσικές αναζητήσεις και αγωνίες, καλύπτοντας ταυτόχρονα ψυχικές ανάγκες αλλά προσλαμβάνοντας και κοινωνικές διαστάσεις. Το να διαφωνείς ή να μην κατανοείς αυτό το γεγονός, δεν πρέπει να σε οδηγεί σε απόρριψη, πόσο μάλλον σε ύβρεις εναντίον συνανθρώπων σου που, στο κάτω κάτω, δεν σε ενοχλούν ούτε σου απαγορεύουν να έχεις εσύ τα δικά σου «πιστεύω» και να τα εκφράζεις δίχως να περιφρονείς τις επιλογές των άλλων.
Το να βάζεις σε ένα καζάνι όσους ασκούν εξουσία μέσω της θρησκείας και τη χρησιμοποιούν για αλλότριους σκοπούς με τους τω όντι πιστούς είναι τουλάχιστον λάθος, εάν δεν είναι ατόπημα. Ακόμα και με τους «υποκριτές και φαρισαίους» υπάρχουν άλλοι τρόποι να ασκήσεις κριτική, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τους κληρικούς που δεν τιμούν την αποστολή τους.
Η στάση αυτή, ιδιαίτερα τις «άγιες μέρες», γίνεται περισσότερο προκλητική και προσβλητική. Οταν δε προβάλλεται το επιχείρημα του Διαφωτισμού απέναντι στον σκοταδισμό, καθίσταται ιδιαίτερα προβληματική και αντιφατική. Παρότι η πίστη δεν μπορεί να ταυτίζεται με την άποψη, θα μπορούσε κανείς, τηρουμένων των αναλογιών, να επαναλάβει το γνωστό «διαφωνώ μαζί σου, αλλά θα αγωνιστώ μέχρι τέλους να έχεις το δικαίωμα να εκφράζεις την άποψή σου».
Επαναλαμβάνω μετ’ επιτάσεως πως τα ανωτέρω ισχύουν στο μέτρο που δεν αφορούν θεσμοθετημένες μορφές της θρησκείας και εκπροσώπους της που τη χρησιμοποιούν με έναν τρόπο που καμία σχέση δεν έχει με την πραγματική πίστη και τα μηνύματα των Γραφών.
Ας αφήσουμε, λοιπόν, εμείς οι κοσμικοί και όσοι από εμάς είναι άθεοι τους Αλλους να βιώνουν με τον τρόπο που επιλέγουν τη σχέση τους με το θείο, την ίδια τη θέωσή τους, όπως αυτοί την εννοούν και κυρίως τη νιώθουν. Με τον τρόπο της εξ αποκαλύψεως Αλήθειας και όχι του καθ’ ημάς ορθολογισμού.
*Καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
