Τερπνόν, άμα τε και ωφέλιμον

Επαινος για τα παλιά βιβλία: τερπνόν, άμα τε και ωφέλιμον· ευχάριστο στο διάβασμα, μαζί και χρήσιμο στη μάθηση. Τότε που τα βιβλία ήταν κάτι το προσωπικό, μία πράξη, μία σύμπραξη ανάμεσα στον εκδότη, που συνήθως ήταν και τυπογράφος και απαραιτήτως σιχαινόταν τα κακέκτυπα -τα πέταγε-, και τον αναγνώστη. Δεν θυμάμαι πού και πότε πρωτοείδα τη φράση και μου έμεινε. Θυμάμαι όμως και μια ανάλογη: ευχή του εκδότη στον αναγνώστη στην προμετωπίδα: «τοις αναγνώσταις χαίρειν»: προς χαρά των αναγνωστών. Αυτή την οφείλω στον αξέχαστο Φίλιππο Βλάχο, τον Φιλιππόβλαχο, με τα «Κείμενά» του, χτισμένα με τυπογραφικά στοιχεία της κάσας. Αλλοι καιροί, που λέμε.

«Η Επανάσταση στην Αττική και Η Απελευθέρωση της Αθήνας – Συμβολή στην ιστορία της Αττικής, για την περίοδο της Επανάστασης του 1821». Πέτρος Ι. Φιλίππου – Αγγέλου ο… δράστης. Γνωστός στα Μεσόγεια ως δήμαρχος, ακτιβιστής (τώρα υποψήφιος με τον ΣΥΡΙΖΑ), λόγιος, αρχαιολόγος, συγγραφέας λαογραφικών και ιστορικών πονημάτων. Αρβανίτης που θέλει, μπορεί, ερευνά και τιμά την καταγωγή του. Εκδόσεις Α – Ω. Τερπνόν άμα τε και ωφέλιμον. Μαζί και καλαίσθητο και αληθινό. Βιβλίο που «τα λέει» και δεν «τα κρύβει». Και μη λέμε τώρα τι μας μάθανε και πώς μας τα μάθανε και γιατί στα σχολεία τα γράμματα, προπαντός την Ιστορία. Που τώρα είναι και στη μόδα οι διάφοροι «αναθεωρητισμοί».

Ασφαλώς και ο καταλύτης, η αποκαλούμενη «κρίσιμη μάζα», στον ξεσηκωμό τότε της Αττικής και στην απελευθέρωση της Αθήνας (τρεις φορές πολιορκήθηκε, ώσπου να λευτερωθεί, το 1832-33!) ήταν ο αρβανίτικος πληθυσμός, στον Βορρά, στην Ανατολή και στα περίχωρα της Αθήνας. Και ήταν η «κρίσιμη μάζα», γιατί ήταν οι περισσότεροι και οι φτωχότεροι (αγρότες στην πλειονότητα), και ήταν -σημαντικό αυτό- και ομόθρησκοι, χριστιανοί ορθόδοξοι. Με τα καλά και τ’ άσχημα. Ετσι γράφεται η Ιστορία, με πόνο και αλήθεια. Οχι με διαλέγματα και παρασιωπήσεις!