Το οικονομικό κίνημα του Νεοφιλελευθερισμού επηρέασε ο Φρίντριχ Χάγιεκ, που έθεσε ως τρόπο οργάνωσης την υπεροχή της αγοράς. Αλλά και πώς θα παρεμβαίνει το κράτος στην αγορά, καθώς την ταυτίζει με την κοινωνία – Άρα η πρώτη θεωρείται ως θεσμός που νομιμοποιείται να εξασφαλίσει ελευθερία στο άτομο. Με αποτέλεσμα οι σύγχρονες κοινωνίες να οργανώνονται με οικονομικό πρόσημο και όχι μέσω της συμμετοχής στην οργανωμένη πολιτική κοινότητα.
Το νεοφιλελεύθερο υποκείμενο συγκροτείται εντός του καπιταλιστικού συστήματος – Το κάνει ερήμην του κράτους και των συν αυτώ ιδεολογιών, άρα η πειθαρχική εξουσία τροποποιείται σε πειθαρχική συγκρότηση εντός καπιταλισμού και το υποκείμενο προκύπτει ως πειθαρχημένος καταναλωτής. Ο Χάγιεκ αντιστρέφει το μαρξικό «Από τον καθένα ανάλογα με τις δυνατότητές του στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του» σε ένα ιδιόμορφο «Οι ανάγκες ικανοποιούνται ανάλογα με το πόσα έχει προσφέρει το άτομο στην κοινωνία της αγοράς». Άρα, ανοίγει ευθέως θέμα δημοκρατίας, καθώς από τη στιγμή που υπάρχουν ανταγωνιστικά άτομα, άρα και άξια, δεν χρειάζεται η δημοκρατία.
Το νεοφιλελεύθερο κράτος γίνεται χωροφύλακας που διασφαλίζει την τήρηση των νόμων και το κράτος δικαίου, με τον Χάρβεϊ να συνδέει την επιβίωσή του σε ένα ορισμένο είδος εθνικισμού, στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας της ελεύθερης αγοράς. Ο καπιταλισμός, μοιραία, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά ως σύστημα εξουσίας. Το φιλελεύθερο κράτος αποτελεί κέντα σε αυτό που ο Φουκώ όρισε ως βιοπολιτική, δηλαδή την εφαρμογή κρατικών πολιτικών σε ολόκληρο τον πληθυσμό, που σχετίζονται με την ελεύθερη οικονομία. Το σύστημα λόγου είναι εξουσιαστικό, άρα η ίδια η κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι εξουσιαστικό σύστημα και από κοινού παράγουν θεσμίσεις στο νεωτερικό κράτος.
Και είναι αλήθεια ότι υπάρχουν άνθρωποι που έχουν πιστέψει και αφομοιώσει ότι ο ψηφιακός κόσμος είναι μιας πρώτης τάξης ευκαιρία για να διευρυνθούν περαιτέρω οι δημοκρατικές διαδικασίες. Και να εξυπηρετήσουν τα περάσματα προς την ελευθερία, που είναι ο τελικός σκοπός της Δημοκρατίας. Αγνοώντας ή ακόμα και αδιαφορώντας για τη μερισματοποίηση στον αισθητό κόσμο που δημιουργούν, η οποία συμπληρώνεται από την ενδογενή αντίφαση της ηγεμονίας που επιβάλλουν – Ακριβώς γιατί εξυπηρετούν τον εξατομικευμένο εαυτό της φιλελεύθερης κοινωνίας.
Κι εδώ είναι που έχει ενδιαφέρον η εργασία τού Αλέξανδρου Σχισμένου, μεταδιδακτορικού ερευνητή στο ΑΠΘ, με τίτλο Εισαγωγή στην κριτική τού ψηφιακού λόγου (εκδ. AthenSchool), που προσπαθεί να ορίσει τον κυβερνοχώρο και τη σημασία του ψηφιακού. Γιατί η εικονική πραγματικότητα που συγκροτεί ο ψηφιακός εαυτός/κόσμος αποτελεί την ανασυγκρότηση του κοινωνικού-ιστορικού, όπως θα μας έλεγε ο Καστοριάδης, κι όχι μια μίμηση που συνδέεται με την κοινωνική πραγματικότητα. Άρα πρόκειται για ένα σύστημα που στηρίζεται στο πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό, εκκινεί από την καθημερινή χρήση των social media και φτάνει μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και τον τεχνοφασισμό.
Σωστά ο Α. Σχισμένος κάνει ανάγνωση στο οντολογικό και κοινωνικό πεδίο που εδράζεται στην εμφάνιση του ίντερνετ ως παγκόσμιο και καθολικό γεγονός – Απελευθερώνει την επικοινωνία και την εξάπλωση της πληροφορίας αλλά την ίδια στιγμή θεσμίζει μια αυστηρή μορφή πανοπτικού, που αφορά την αποσωματοποίηση του πολιτικού. Γιατί είναι η δημιουργία του όντος δι’ εαυτόν στην πληροφορία και τη χρονικότητα που ορίζουν, οριστικά και αμετάκλητα, το ψηφιακό άτομο/κοινωνία με όρους πολιτικής στο κοινωνικό πράττειν.
Για το φινάλε ένα απόσπασμα από το βιβλίο που ερμηνεύει την πολλαπλότητα των πλευρών του νέου ψηφιακού λόγου: “Ο κόσμος του Matrix είναι επίπεδος, απλοϊκός και επιφανειακός. Και δεν θα μπορούσε να υπάρχει αυτόνομα. Ας προχωρήσουμε σε πιο σημαντικά θέματα“. Ναι, να το κάνουμε.
