Υποχρέωσή μας να βάλουμε το ποδόσφαιρο ξανά στο επίκεντρο

Εχει ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για το Euro 2024. Τον Ιανουάριο περάσαμε το κατώφλι των 500 ημερών έως τη διοργάνωση. Τα προκριματικά ξεκίνησαν χθες, 23 Μαρτίου, με το Καζακστάν-Σλοβενία. Πρόκειται για τα πρώτα διεθνή παιχνίδια μετά το Παγκόσμιο Κύπελλο, που αποδείχθηκε γοητευτικό με καθαρά αθλητικά κριτήρια, αλλά αμφισβητήθηκε ως διοργάνωση στην Ευρώπη. Το Κατάρ χρησιμοποίησε το ποδόσφαιρο για την πολιτική του ατζέντα. Θα έπρεπε να κάνουμε το ίδιο και εμείς για τους δικούς μας στόχους.

Το Euro 2024 στην καρδιά της Ευρώπης προσφέρει την ιδανική ευκαιρία για κάτι τέτοιο. Η Γερμανία καλωσορίζει την ήπειρο και επιθυμεί -από κοινού με τις υπόλοιπες χώρες- να προστατεύσει τα κοινά επιτεύγματα που έχουν καταστήσει την Ευρώπη δυνατή και άξια υπεράσπισης. Η διοργάνωση μας υποχρεώνει να βάλουμε το ποδόσφαιρο πάλι στο επίκεντρο. Οι φίλαθλοι θέλουν μια νέα ωριμότητα και απλότητα που επιστρέφει στα βασικά: παιχνίδι, αθλητισμός, διασκέδαση και συνύπαρξη. Μία μπάλα, μία ομάδα, καθαροί κανόνες, ένα «εμείς»!

Το ποδόσφαιρο αποτελεί ενωτικό στοιχείο στην Ευρώπη εδώ και έναν αιώνα. Είναι ένα μόνιμο όχημα ίσων ευκαιριών, διαφορετικότητας και ελευθερίας. Σε καιρούς πόλωσης και διχασμού των κοινωνιών μας, καθίσταται ολοένα και πιο σημαντικό το να δυναμώσουμε το ποδόσφαιρο, που προσφέρει πολλές και έντονες πολιτικές αναλογίες: Πώς συμπεριφέρεται ένα άτομο σε μια ομάδα; Ποια ελευθερία τού παρέχει το παιχνίδι ενώπιον της υποχρέωσης να προσαρμοστεί σε συγκεκριμένη τακτική; Πώς διαμορφώνουν οι κανόνες τη συνύπαρξή μας στην οποία άπαντες μπορούν να στηρίζονται; Οταν μιλάμε για ποδόσφαιρο, μιλάμε για κοινωνική βιωσιμότητα. Κανείς δεν κερδίζει κάτι μόνος του. Κάθε παιδί που κλοτσάει μια μπάλα το καταλαβαίνει αυτό.

Το ότι το ποδόσφαιρο λειτουργεί ως παιχνίδι έγινε αντιληπτό ακόμα και στο Κατάρ. Οι καλύτερες ομάδες ανέπτυξαν μια ταυτότητα. Οι Αργεντινοί εξέπεμπαν χαρά και αποφασιστικότητα. Ηταν εμφανές ότι ήξεραν για ποιους έτρεχαν και έπαιζαν: για τους συμπαίκτες τους και για τη χώρα τους. Η εκτίμηση προέρχεται από τον σεβασμό προς τους άλλους. Αρα, όταν όλοι συνειδητοποιούν ότι η συμβολή τους είναι σημαντική, μάχονται περισσότερο.

Για τη Γαλλία, ο Ολιβιέ Ζιρού εξελίχθηκε σε φωτεινό παράδειγμα. Στον τελικό, έγινε αλλαγή πριν από το ημίχρονο. Αυτή ήταν ουσιαστικά η παραδοχή του προπονητή ότι είχε επιλέξει λανθασμένη στρατηγική. Κάτι τέτοιο είναι βαρύ χτύπημα για κάθε αθλητή – το αποδέχεται μόνο όταν υπάρχει ένας μεγαλύτερος στόχος και καταλαβαίνει ότι είναι αναγκαία μια νέα προσέγγιση. Κατόπιν, ο Ζιρού έδρασε αλληλέγγυα, στήριξε την ομάδα από τον πάγκο και μάλιστα δέχθηκε κίτρινη κάρτα για διαμαρτυρία. Είχε καταλάβει την απόφαση του προπονητή. Ξέρει επίσης ότι στη Γαλλία, όπως και σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, το ποδόσφαιρο έχει κοινωνική σημασία.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια ποδοσφαιρική διοργάνωση αφήνει το σημάδι της στο έθνος. Ολο αυτό μεγεθύνεται, όταν η ομάδα της διοργανώτριας χώρας «επιζεί» έως τους τελευταίους γύρους. Τότε -όπως συνέβη στη Γερμανία στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006- η φλόγα μεταφέρεται από την ομάδα στις εξέδρες και στους δρόμους. Οπότε η ευθύνη στη Γερμανία είναι τεράστια πλέον, κυρίως επειδή η ομάδα αποκλείστηκε νωρίς στις τελευταίες τρεις διοργανώσεις. Δεν υπήρχε έλλειψη ταλέντου, όμως έλειπε ένας ηγέτης, το «εμείς» και το «γιατί». Τι σημαίνει να είσαι διεθνής παίκτης; Τι σημαίνει το ποδόσφαιρο για το συλλογικό καλό; Αυτές είναι σημαντικές ερωτήσεις, συχνά ξεχασμένες.

Η εθνική ομάδα είναι διαφορετική από το συλλογικό ποδόσφαιρο. Πλέον στους μεγάλους συλλόγους υπάρχει τριπλάσιο χρήμα απ’ όσο πριν από δέκα χρόνια. Η εθνική ομάδα πρέπει να ξεφύγει από τη λογική της ανάπτυξης. Εκεί δεν έχουν θέση ούτε καν τα υψηλότερα μπόνους. Ενας παίκτης που κερδίζει ετησίως 15-20 εκατ. ευρώ δεν χρειάζεται τα 200.000-400.000 ευρώ πριμ.

Ενας διεθνής ποδοσφαιριστής πρέπει να γνωρίζει τα καθήκοντά του. Το παιδί με τη φανέλα της Εθνικής και ο εθελοντής στο ερασιτεχνικό ποδόσφαιρο θέλουν να εκπροσωπούνται από αυτόν. Αν τους δώσει κάτι, τότε θα πάρει κάτι από αυτούς. Θυμάμαι όταν εκατομμύρια άτομα στη Γερμανία βγήκαν στους δρόμους και γιόρτασαν για εμάς και για τους ίδιους το 2006. Αυτός ο δεσμός, με τη σειρά του, δημιουργεί μια… προστιθέμενη αξία για τους παίκτες, την οποία δεν μπορούν να αγοράσουν τα χρήματα. Μια αξία που σε προστατεύει στις πιο δύσκολες στιγμές σε αυτόν τον τόσο σκληρό χώρο. Η αγάπη που εισπράττει τώρα ο Λιονέλ Μέσι από την Αργεντινή δεν υπάρχει γι’ αυτόν στο Παρίσι.

Το όνειρό μου για το Euro 2024 είναι να νιώσει κάθε ομάδα τον ενθουσιασμό επειδή θα παίζει για τη χώρα της, αλλά και για την Ευρώπη. Τα αουτσάιντερ είναι ευπρόσδεκτα για να κάνουν την έκπληξη, όπως οι Ισλανδοί το 2016 – όλοι θυμούνται το ρυθμικό «huh», την πολεμική κραυγή των οπαδών τους. Μια διοργάνωση όπως το Euro μπορεί να δημιουργήσει πνεύμα αισιοδοξίας. Μετά την πανδημία, την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση, θα ήταν καλό να ανακαλύψουμε ξανά τους εαυτούς μας, όλοι μαζί.

Μόνο αν εμείς, στη διαφορετικότητά μας, παραμείνουμε ενωμένοι, θα καταφέρουμε να αντιμετωπίσουμε τις κρίσεις και τους πολέμους. Απαιτείται προσαρμογή στις νέες προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και των γεωπολιτικών συνθηκών. Κάθε ποδοσφαιρική ομάδα, στο Τσάμπιονς Λιγκ ή στο περιφερειακό πρωτάθλημα, είναι κομμάτι του μωσαϊκού.

Το παρόν αποτελεί κομβική στιγμή. Η Ευρώπη πρέπει να κάνει αυτοκριτική. Ισως αρκετοί δεν είχαν συνειδητοποιήσει πρωτύτερα πόσο τυχεροί είμαστε που μπορούμε να φιλοξενήσουμε μια διοργάνωση σε ένα δημοκρατικό κράτος ξανά. Ακόμα και οι επαγγελματίες παίκτες πρέπει να αναγνωρίσουν τα πλεονεκτήματα του δικού μας τρόπου ζωής. Ενα κοινό δισεκατομμυρίων ατόμων θα παρακολουθήσει τη συνάντησή μας, καθώς θα γιορτάσουμε σε ένα μεγάλο φεστιβάλ του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου που θα ενδυναμώσει την πίστη σε εμάς.

Σύντομα θα σημάνουν οι 400 ημέρες πριν από το τουρνουά, κατόπιν οι 300, 200, 100… Είμαι ανυπόμονος για τον νέο Ζιρού, για το νέο «huh»!

* Ο Φίλιπ Λαμ, Γερμανός πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, αρχηγός της πρωταθλήτριας κόσμου 2014, είναι ο διευθυντής της Οργανωτικής Επιτροπής του EURO 2024 που θα φιλοξενήσει η χώρα του

Τα κείμενα του Φίλιπ Λαμ εμφανίζονται τακτικά στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Είναι μια παραγωγή σε συνεργασία με τον Oliver Fritsch του γερμανικού περιοδικού «Zeit Online» και δημοσιεύεται σε πολλές εφημερίδες και περιοδικά της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων: Gazeta Wyborcza (Πολωνία), Denník N (Σλοβακία), Guardian (Αγγλία), Sport (Τσεχία), La Repubblica (Ιταλία), Telesport (Κροατία), Politiken (Δανία), Voetbalmagazine (Βέλγιο), L’Équipe (Γαλλία), Delo (Σλοβενία), Tribuna (Ουκρανία & Λευκορωσία), Haaretz (Ισραήλ), Sports Daily (Ρωσία), El País (Ισπανία), Expresso (Πορτογαλία), Aftonbladet (Σουηδία), Makfudbal (Βόρεια Μακεδονία), Postimees (Εσθονία), Verdens Gang (Νορβηγία), 444 (Ουγγαρία), Irish Times (Ιρλανδία), Lead (Ρουμανία), Morgunblaðið (Ισλανδία), Sankt-Petersburgskie vedomosti (Ρωσία), Gazeta Sheshi (Κόσοβο), Times of Malta (Μάλτα), Ilta-Sanomat (Φινλανδία)