«Εφυγε» η αγωνίστρια της Αντίστασης και του Εμφυλίου, Κατίνα Λατίφη

Είναι αυτοί οι άνθρωποι. Αυτοί οι άνθρωποι οι πολύ συγκεκριμένοι, η τελευταία γενιά της σύγχρονης ιστορίας μας, οι τελευταίοι μάρτυρες των αγώνων μιας εποχής που πάνω της βασίστηκε ό,τι ζούμε και ό,τι δεν ζούμε. Αυτοί οι άνθρωποι, που «φεύγουν» ο ένας μετά τον άλλο: μεγάλες, αναντικατάστατες απώλειες. Ταυτόχρονα, ευτυχώς, έχουν αφήσει πίσω τους μαρτυρίες και άλλους ανθρώπους, που τους έμαθαν, τους γνώρισαν, τους στάθηκαν, τους κατάλαβαν. Ωστόσο, η απώλεια είναι απώλεια. Στην περίπτωση όπως αυτή της Κατίνας Λατίφη, η απώλεια είναι (και) ιστορική. Η ίδια, αγωνίστρια της Αντίστασης επί Κατοχής και Εμφυλίου, έφυγε χθες το πρωί από τη ζωή, στα 95 της χρόνια. Την πρόδωσε η καρδιά της, μα το μυαλό της ήταν γερό ώς το τέλος.

Η Κατίνα Τέντα-Λατίφη, με καταγωγή από τον Αλμυρό Μαγνησίας, ήταν μαθήτρια ακόμη όταν εντάχθηκε στον αγώνα ενάντια στη γερμανική κατοχή. Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, κυνηγήθηκε πολύ από παρακρατικές (ελληνικές) ομάδες, φυλακίστηκε κι εξορίστηκε. Τόπος εξορίας: Ικαρία. Για να μην την πιάσουν στα χέρια τους οι ταγματασφαλίτες και θέλοντας να συνεχίσει τον αγώνα, κατέφυγε στο βουνό και εντάχθηκε στον Δημοκρατικό Στρατό. Ηταν από τις αγωνίστριες των μαχών στον Γράμμο και στο Βίτσι. Τα όσα έζησε εκείνα τα χρόνια τα μετέφερε στο εξαιρετικό βιβλίο της (από τα καλύτερα για το ζήτημα) «Τα απόπαιδα» (αρχικά κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εξάντας και επανεκδόθηκε από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια).

Με το πέρας του Εμφυλίου, έφυγε ως πολιτική πρόσφυγας στις χώρες τού τότε Ανατολικού Μπλοκ (Ρουμανία και Σοβιετική Ενωση), όπου έζησε την επόμενη δεκαπενταετία, με εξαίρεση τη διετία 1952-54, όταν, ως μέλος της ομάδας του Νίκου Μπελογιάννη, κατέβηκε και έδρασε παράνομα στην Αθήνα. Στη Μόσχα, στο Βουκουρέστι και το Παρίσι σπούδασε κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες, με ειδίκευση στο διεθνές εμπόριο. Γι’ αυτή την περίοδο της ζωής της έγραψε το βιβλίο «Μακρύς ο δρόμος για την Ιθάκη» (εκδ. Αλεξάνδρεια). Ερωτεύτηκε τον οικονομολόγο Κώστα Λατίφη, παντρεύτηκαν και μαζί απέκτησαν μία κόρη, την Εύα. Στην Ελλάδα επέστρεψε αμέσως μετά την πτώση της χούντας, τον Αύγουστο του 1974, αποκτώντας και πάλι την ελληνική της ιθαγένεια, που της είχαν στερήσει. Εργάστηκε ως διευθύντρια εξαγωγών σε εταιρείες πετρελαιοειδών, σε αμπελοοινικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις κ.α. έως τη συνταξιοδότησή της.

Το πρώτο της βιβλίο ήταν η βιογραφία του σπουδαίου κομμουνιστή γιατρού Πέτρου Κόκκαλη («Πέτρος Σ. Κόκκαλης: Βιωματική βιογραφία, 1896-1962», εκδ. Εξάντας) και πριν από περίπου έναν χρόνο εκδόθηκε και το τελευταίο της βιβλίο, «Οι αγάπες του πολέμου – Αγάπες κρυστάλλινες συντρίμμια» (εκδ. Αλεξάνδρεια), με ιστορίες αγάπης και έρωτα της περιόδου του Εμφυλίου. Τα χειρόγραφα ενός ακόμη βιβλίου, με τις απόψεις της για τη γυναίκα, έχει ο Στέλιος Ελληνιάδης, καλός της φίλος, που έμεινε μαζί της ώς το τέλος. «Ηταν μια γυναίκα με συνέπεια και διάρκεια στις απόψεις και στο αγωνιστικό της πνεύμα. Με μια κουτσουρεμένη σύνταξη και αυξημένες ανάγκες λόγω ηλικίας, έγραφε συνεχώς επιστολές προς κάθε κατεύθυνση για τα κακώς κείμενα της χώρας μας. Για μένα, η Κατίνα εκπροσωπεί το κομμάτι εκείνο της Ελλάδας που συνεχώς βρίσκεται υπό διωγμό. Το κομμάτι εκείνο που, κάτω από άλλες συνθήκες, θα είχε καταφέρει να φτιάξει μια άλλη πατρίδα – γιατί για την πατρίδα αγωνιζόταν πάντα και συνεχώς», μας λέει ο ίδιος. Οι λεπτομέρειες της κηδείας της δεν έχουν γίνει ακόμα γνωστές. Συλλυπούμαστε βαθιά την κόρη της, τους φίλους και συναγωνιστές της.