Τι να σκεφτόταν, άραγε, ο Αμοργιανός, Μήλιος, Σιφνιός ή Μυκονιάτης τεχνίτης κάθε φορά που, πριν από σχεδόν πέντε χιλιετίες, σκάλιζε με υπομονή στο μάρμαρο αυτές τις μοντέρνες, ψηλόλιγνες γυναικείες και ανδρικές φιγούρες, με τα χέρια σταυρωμένα στο στήθος;
Τι να σκέφτονταν όλοι οι Κυκλαδίτες της προϊστορίας, που άφησαν πίσω τους δεκάδες χιλιάδες τεχνουργήματα, φιλοτεχνημένα με την άνεση σύγχρονων γλυπτών αλλά και με την αφροντισιά ανθρώπων που αγωνιούσαν για τον επιούσιο, που έπρεπε να σπείρουν, να κυνηγήσουν, να φροντίσουν τα κοπάδια, να ψαρέψουν, να ταξιδέψουν σε επικίνδυνα νερά για να επιβιώσουν;
Κανείς τους δεν υποψιαζόταν ότι κάθε κυκλαδικό ειδώλιο που έφτιαχναν με φυσικότητα, πιθανότατα στον λιγοστό ελεύθερο χρόνο τους, πέντε χιλιάδες χρόνια μετά θα πουλιόταν δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια, θα γινόταν περιζήτητο αντικείμενο δημόσιου θαυμασμού και ιδιωτικής απληστίας.
Δεκάδες χιλιάδες αντικείμενα της κυκλαδικής τέχνης -και φυσικά όχι μόνο αυτής- έγιναν αντικείμενο τεράστιας λεηλασίας και πλιάτσικου, ιδιαίτερα τα μεταπολεμικά χρόνια, από διεθνή δίκτυα αρχαιοκαπηλίας. Ενώ η διεθνής αγορά τουρισμού ανακάλυπτε την ομορφιά των Κυκλάδων, μια άλλη, σκοτεινή αγορά ανακάλυπτε τον τεράστιο καλλιτεχνικό πλούτο που έκρυβαν στα χώματά τους.
Και ενώ οι Νεοέλληνες άρχισαν να προσθέτουν δειλά στην εθνική μυθολογία και συλλογική μνήμη τους κάτι πέρα από την κλασική αρχαιότητα, τον κυκλαδικό πολιτισμό, οι λαθρέμποροι της μνήμης αυτής τον αποσπούσαν από τον φυσικό χώρο του και τον σκορπούσαν σε όλο τον κόσμο, σε ιδιωτικές συλλογές ή και δημόσια μουσεία.
Τα ντοκουμέντα που φέρνει στο φως σήμερα η «Εφ.Συν.» μπορεί να αφορούν τη σαραντάχρονη περιπλάνηση μόλις δύο από τα χιλιάδες εξαφανισμένα κυκλαδικά ειδώλια, αλλά αποκαλύπτουν τη συνενοχή αρχαιοκάπηλων, λαθρεμπόρων τέχνης, ζάπλουτων ιδιωτών συλλεκτών και, δυστυχώς, ειδικών επιστημόνων στο μεγάλο πλιάτσικο της μνήμης και της Ιστορίας.
Αυτό που έκανε η έρευνα της «Εφ.Συν.», ακολουθώντας τη διαδρομή των ειδωλίων, του χρήματος και των διακινητών, όφειλε να το κάνει κάθε κυβέρνηση, κάθε δημόσια και κρατική αρχή που γίνεται αποδέκτης δωρεών και επαναπατρισμού αρχαιοτήτων άγνωστης προέλευσης.
Καλοδεχούμενες οι δωρεές των βαθύπλουτων συλλεκτών που θέλουν να αγοράσουν υστεροφημία ή αθανασία. Αλλά, αν πίσω από τη μικρή γενναιοδωρία τους κρύβεται μια μεγάλη, διαχρονική ληστεία, η σιωπηρή ή απαθής αποδοχή της γίνεται συνέργεια στο ξέπλυμα της αρχαιοκαπηλίας. Κι αυτό είναι έγκλημα. Ενα ακόμη…
-320x213.jpg)
